Chuyện của người mang cây cam về bản Hậu
Tuổi cao gương sáng 31/01/2026 08:04
Ấn tượng đầu tiên khi gặp lương y Nguyễn Cao Niên là mái tóc bạc phơ và nụ cười hiền hậu. Dù vừa khám xong cho một tốp bệnh nhân từ Nghệ An vào, ông vẫn niềm nở tiếp chuyện với chúng tôi. Căn nhà nhỏ của ông dường như chưa khi nào vắng khách, bởi tiếng lành về những bài thuốc chữa bỏng và bệnh thận của ông đã lan xa trong và ngoài tỉnh.
Ông Niên từng là một trong những học viên đầu tiên của lớp Đông y tỉnh Hà Tĩnh. Năm 1968, sau khi hoàn thành khóa học, ông về công tác tại Hội Đông y xã. Năm 1972, ông lên đường nhập ngũ. Trong quân đội, ông tiếp tục học Đông y tại Viện 177 thuộc Tổng cục Hậu cần, đồng thời bổ sung kiến thức Tây y để phục vụ công tác quân y. Năm 1987, ông xuất ngũ trở về quê hương, mang theo vốn tri thức và kinh nghiệm tích lũy để hành nghề y, chăm sóc sức khỏe cho người dân địa phương.
![]() |
| Lương y Nguyễn Cao Niên (bên trái) đón nhận Bằng khen của Hội Đông y Việt Nam. |
Thời gian đầu, lương y Nguyễn Cao Niên tập trung chữa bệnh bỏng. Bài thuốc của ông sử dụng những vị thuốc quen thuộc như lá bỏng, trứng gà, song đòi hỏi sự tỉ mỉ trong cách bào chế và sử dụng. Nhờ đó, nhiều trường hợp bỏng nặng đã nhanh chóng phục hồi, hạn chế sẹo, giúp người bệnh sớm ổn định cuộc sống.
Không dừng lại ở đó, trong hành trình hơn 50 năm gắn bó với nghề, ông còn dành nhiều tâm huyết nghiên cứu bệnh thận, một căn bệnh phức tạp, kéo dài, gây ảnh hưởng nặng nề đến sức khỏe và kinh tế của nhiều gia đình. Ông cho biết, điều thôi thúc ông chính là những nỗi đau âm ỉ mà người bệnh phải chịu đựng suốt thời gian dài.
Dựa trên những ghi chép của tổ tiên và kiến thức y học đã được đào tạo, từ năm 1988, ông bắt đầu nghiên cứu bài thuốc hỗ trợ điều trị suy thận. Suốt nhiều năm, ông kiên trì thử nghiệm, điều chỉnh các vị thuốc như cây ngưu tất, râu ngô, mã đề, cây chân vịt,… phù hợp với từng biểu hiện bệnh lí. Bài thuốc chữa thận của ông được Sở Y tế Hà Tĩnh cấp giấy chứng nhận “Thuốc suy thận Cao Niên”. Đồng thời, một cơ sở y tế tại TP Hồ Chí Minh tiếp tục phối hợp nghiên cứu nhằm hoàn thiện trên cơ sở khoa học để hướng tới việc sử dụng rộng rãi.
Dù tuổi đã cao, nhưng hằng ngày, lương y Nguyễn Cao Niên vẫn chăm chỉ làm việc. Khi không thăm khám, ông ra vườn chăm sóc các loại dược liệu trồng trong vườn. Với ông, từng thang thuốc không chỉ là phương tiện chữa bệnh, mà còn là sự gửi gắm trách nhiệm của người làm nghề y đối với cộng đồng.
Ông vẫn nhớ rõ nhiều trường hợp từng điều trị, trong đó có cụ Nguyễn Đức Hạnh, ở xóm Thanh Lương, xã Lộc Hà, bị suy thận, sức khỏe suy giảm nghiêm trọng. Sau một thời gian kiên trì điều trị theo hướng dẫn của ông, tình trạng sức khỏe của cụ Hạnh dần ổn định, mang lại niềm vui lớn cho gia đình.
![]() |
| Lương y Nguyễn Cao Niên thăm khám, chữa bệnh cho bệnh nhân tại thôn Đại Lư. |
Không chỉ với bà con trong xã, nhiều đồng đội của ông ở Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị khi gặp vấn đề sức khỏe cũng tìm đến ông để được thăm khám và tư vấn. Ông Nguyễn Văn Tú, ở xã Gia Hanh, tỉnh Hà Tĩnh cho biết, nhờ sự tận tình và theo dõi sát sao của lương y Nguyễn Cao Niên, vợ ông bị suy thận độ 3 đã ổn định sức khỏe trong thời gian dài.
Bà Nguyễn Thị Lan, 65 tuổi, ở thôn Đại Lư cho biết: “Với bà con nơi đây, ông Niên là người dễ gần, tận tâm, luôn giải thích cặn kẽ tình trạng bệnh và cách dùng thuốc. Chúng tôi ở trong thôn có đau ốm hay bị bỏng đều qua nhà nhờ ông thăm khám và chữa trị, nhiều hoàn cảnh khó khăn ông cũng giúp đỡ không lấy tiền nên bà con rất quý trọng và nể phục. Chính sự chân thành ấy đã tạo nên niềm tin bền chặt giữa ông và người bệnh”.
Trao đổi với chúng tôi, ông Lê Viết Bình, Phó Chủ tịch UBND xã Hồng Lộc, khẳng định, lương y Nguyễn Cao Niên là thầy thuốc có uy tín, nhiều năm qua đã góp phần tích cực vào công tác chăm sóc sức khỏe cho người dân địa phương, chưa từng để xảy ra sự việc ngoài ý muốn.
Ghi nhận những đóng góp trong công tác khám, chữa bệnh bằng y học cổ truyền và chăm sóc sức khỏe Nhân dân, lương y Nguyễn Cao Niên đã nhiều lần được Hội Đông y Việt Nam, Hội Đông y Hà Tĩnh và chính quyền địa phương tặng Giấy khen, Bằng khen. Đây là sự ghi nhận đối với quá trình hơn nửa thế kỉ bền bỉ giữ nghề, gìn giữ bài thuốc gia truyền và đóng góp thiết thực cho công tác chăm sóc sức khỏe cộng đồng tại địa phương.
Ở cái tuổi xưa nay hiếm, lương y Nguyễn Cao Niên vẫn âm thầm giữ lửa cho nghề, truyền lại kinh nghiệm cho con trai, mong những bài thuốc gia truyền tiếp tục được gìn giữ và phát huy. Câu chuyện về ông là minh chứng rõ nét cho tinh thần “Tuổi cao Gương sáng”, cho sự tận tụy bền bỉ của người cao tuổi Việt Nam trong hành trình cống hiến vì cộng đồng.