Gặp nghệ nhân duy nhất làm khuôn bánh Trung thu gỗ ở Hà thành

Ngày nay, khi xã hội phát triển, bánh Trung thu được người ta làm bằng khuôn nhựa, với đa dạng về mẫu mã rất được ưa chuộng. Thế nhưng, ở đất Hà thành vẫn còn một người duy nhất tâm huyết, lặng lẽ giữ gìn nét truyền thống của nghề làm khuôn bánh Trung thu bằng gỗ.

40 năm nặng lòng với nghề

Đến làng nghề Thượng Cung (xã Tiền Phong, Thường Tín, Hà Nội) hỏi "ông Bản khuôn bánh" từ trẻ nhỏ đến người già không ai là không biết. Ông Trần Văn Bản gần 40 năm nay nổi tiếng với nghề làm khuôn bánh Trung thu bằng gỗ. Ông không chỉ giữ nghề mà còn sáng tạo ra những hình khuôn độc đáo, mới lạ, mà còn làm ra những chiếc khuôn đẹp, to kỷ lục.

Dù ông bà, cha mẹ không ai làm nghề mộc nhưng từ khi còn nhỏ chàng thiếu niên Trần Văn Bản đã có niềm đam mê với những chiếc đục, mảnh gỗ. Sau đó, ông bén duyên với nghề đục đẽo khuôn bánh trung thu.

5947 120221849 1088518578270316 7353344326618599304 n
Mỗi lần làm được mẫu bánh mới cho khách ông Bản lại thấy vô cùng phấn khích.

Cứ sát ngày Trung thu, ông Bản lại cặm cụi hoàn thành những chiếc khuôn bánh để giao cho khách theo đơn đã đặt. Ông Bản bảo, gỗ làm khuôn là phải để phơi trước đó nhiều ngày để không còn bị co ngót. Sau đó mới đưa máy cưa thành những khối chữ nhật vuông thành sắc cạnh. Sau đó lại để gỗ tiếp tục dầu dãi mưa nắng rồi mới kẻ, vẽ và lượn lưỡi cưa để tạo hình dáng cơ bản ban đầu.

Vừa tiếp chúng tôi, ông bản vừa thoắt thoắt tay dùi, tay đục, xung quanh ông là cả trăm loại đục đủ kích cỡ khác nhau. Trên giá, treo rất nhiều khuôn bánh, hầu hết mỗi khuôn là một mẫu riêng. Đưa cho chúng tôi xem một mẫu bánh Trung thu, ông Bản nói: “Không phải tất cả các mẫu đều do tôi nghĩ ra đâu. Rất nhiều mẫu trong số này là khác chuyển cho tôi và nhờ tôi làm đấy”.

Ông Bản học nghề từ bé, bởi làng ông vốn có nghề mộc lâu đời, nên trẻ con, từ khi sinh ra đã quen với những tiếng lạch cạch, lách cách.

5950 120140169 413188459669459 7822241546176352983 n
Hàng trăm mẫu khuôn bánh Trung thu được ông Bản hoàn thành.

Ông Bản nói chuyện chân chất: “Thấy các cụ làm khuôn bánh Trung thu thì tôi cũng học làm theo thôi. Khó. Nhưng dần dần cũng vỡ ra được, và quen. Khi đã quen, đã thạo nghề rồi, thì bất cứ ai, chuyển cho ông bất kỳ mẫu nào, ông đều làm được”.

Sau gần bốn mươi năm duy trì làm khuôn bánh, đến giờ ngoài những mẫu truyền thống như hoa cúc, hoa sen, cá chép…, ông Bản còn “trổ” khuôn hình rùa, hình hoa xếp tầng, thậm chí cả hình chùa Một Cột.

Nhìn những nhát dùi vạy xuống, từng thớ gỗ bung ra, cong cong như những cánh hoa. Chúng tôi thắc mắc mãi: “Làm thế nào để ông đục được cái khuôn đúng với trọng lượng của bánh”. Ông Bản giải thích: “Có “công thức” hết chứ, ví dụ bánh hình vuông, nặng 400g thì đục sâu bao nhiêu cm. Bánh cá chép phần vảy sâu nhất sẽ là bao nhiêu, rồi đục nông dần về phía đuôi cá để khi cá thành hình sẽ có độ cong, đẹp”.

Lại hỏi quen tay như ông thì mới đục thẳng và “đo” theo kinh nghiệm được, chứ những người mới làm thì thế nào? Con gái ông Bản thuộc thế hệ 9X - một trong ba đứa con đang nối nghề làm khuôn của ông - cười giòn tan: “Chưa quen thì vừa đục vừa dùng thước đo, làm không nhanh được. Chứ khi đã quen tay, thì em cứ thế đục thôi”.

Làm vì thấy vui

Bà Phạm Thị Tâm - vợ ông Bản xé giấy ráp để đánh cho mịn từng họa tiết dưới khuôn. Có chỗ hoa văn mảnh, sâu, bà phải gấp nhỏ mảnh giấy, cẩn thận đẩy xuống và đánh. Bà Tâm vừa đánh giấy ráp vừa giải thích: “Khuôn bánh nướng và khuôn bánh dẻo làm khác đấy nhau. Bánh nướng phải làm đều nét, để khi nướng lớp vỏ bên ngoài bắt lửa đều không bị cháy hay vàng không đều”.

Năm ngoái, một thương hiệu trên phố đặt ông Bản làm khuôn cho chiếc bánh Trung thu nặng đến 1.5 tạ. Đường kính lớn quá, chẳng thân gỗ nào đủ để làm nguyên khối, ông Bản phải làm từng phần rồi ghép lại với nhau. Nhắc đến chiếc khuôn kỉ lục đó, ông Bản nhăn trán: “Làm khuôn ghép khó lắm, vì yêu cầu các đường nét “trổ” phải khớp với nhau đến mức khi ghép lại, không ai nghĩ đó là khuôn ghép”.

5954 120318790 650848308952096 5005520875979456737 n
Một mẫu bánh Trung thu truyền thống đang được ông Bản hoàn thiện.

Cuối buổi, bà Tâm hì hụi dọn lại những khuôn bánh đủ kích cỡ, đủ các mẫu chạm trổ. Thoăn thoắt đôi tay, bà bảo: “Trước đây làm khuôn bánh Trung thu quanh năm. Quanh làng cũng nhiều người làm lắm. Nhưng mấy năm nay khuôn nhựa tràn gập, các nhà bỏ nghề hết, chỉ còn lại nhà tôi”.

Quần xắn móng lợn, xếp những khuôn gỗ đã ngả màu thời gian vào thùng, bà Tâm thật thà: “Dọn chỗ này đi để làm những thứ khác, đóng cũi trẻ em, đóng ghế cũng không hết việc đâu. Làm khuôn bánh Trung thu bây giờ chỉ theo thời vụ. Trước làm quanh năm, sau làm từ tháng Giêng đến đầu tháng Tám âm lịch. Mấy năm nay thì chỉ làm từ tháng Năm, mà đấy là có mỗi nhà tôi làm. Mà những cái khuôn cũ rỉnh như này có khi bán lại được giá hơn các khuôn mới đấy. Hôm vừa rồi có người về hỏi mua cả trăm khuôn bánh Trung thu cũ, càng cũ càng tốt. Lạ nhỉ!”

Hỏi làng bỏ nghề hết rồi, sao ông bà vẫn kiên trì đến thế, mỗi ngày làm được ba chiếc cỡ phổ thông, thì sống làm sao? Ông Bản bảo: “Còn người đặt thì tôi còn làm. Ngoài những lúc làm khuôn bánh thông thường, làm được những mẫu đặc biệt cho khách xong, thấy vui lắm”.

Bà Tâm có vẻ “ham vui” hơn, bà khoe: “Như năm ngoái làm xong cái khuôn bánh 1.5 tạ, người ta cứ mời hai vợ chồng - tác giả khuôn bánh lên. Thỉnh thoảng tận trong Sài Gòn cũng mời chúng tôi vào đấy. Bây giờ người dùng khuôn gỗ truyền thống giảm rất nhiều. Nhưng những người đã dùng, hình như người ta cũng tinh hơn, kén hơn”.

Nghe người phụ nữ quanh năm phụ chồng làm mộc, chăn lợn, trồng rau màu ấy gật gù nói vậy, chúng tôi chợt nhận ra. Gía trị của chiếc bánh Trung thu truyền thống, không chỉ bởi người làm bánh, mà còn bởi đôi tay những người thợ đặc biệt như ông Bản và gia đình ông đã trổ vào khuôn bánh những nét tài hoa của mấy trăm năm làng nghề.

Quang Anh

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Lão thương binh khởi nghiệp từ nghề nhặt đồng nát

Lão thương binh khởi nghiệp từ nghề nhặt đồng nát

Ở cái tuổi xưa nay hiếm nhưng người đàn ông ấy vẫn miệt mài làm việc, vẫn bận rộn như thể một một doanh nhân đang độ sung mãn nhất. Nhìn cách ông làm việc, sinh hoạt không ai nghĩ ông Trần Mạnh Lưu (TP Nam Định, tỉnh Nam Định) đã bước qua tuổi 90, ông chủ Công ty TNHH Cơ khí đúc Trường Thành.
Ghi ở vùng rốn lũ Tân Hóa

Ghi ở vùng rốn lũ Tân Hóa

Hàng trăm ngôi nhà bị nước lũ nhấn chìm không còn thấy nóc, xã Tân Hóa trở thành một biển nước mênh mông, nhưng người dân vẫn đảm bảo an toàn. Nhờ đâu đã làm nên điều kỳ diệu đó, chính là những ngôi nhà nổi do bà con sáng kiến làm ra.
Chuyện về những phụ nữ trẻ làm nghề trang điểm cho người đã khuất

Chuyện về những phụ nữ trẻ làm nghề trang điểm cho người đã khuất

Dù còn rất trẻ, công việc ổn định nhưng họ đã đến với nghề trang điểm người đã chết như thể một cái "duyên đặc biệt". Bị nghi kỵ, xa lánh nhưng họ vẫn yêu, "làm đẹp" cho người đã khuất như để an ủi cho người ở lại.
UBND TP Thanh Hóa sớm chỉ đạo giải quyết dứt điểm đơn thư của công dân Lê Thị Như

UBND TP Thanh Hóa sớm chỉ đạo giải quyết dứt điểm đơn thư của công dân Lê Thị Như

Bà Lê Thị Như năm nay 70 tuổi, ở phố Long Quang, phường Hàm Rồng, TP Thanh Hóa gửi đơn đến Ngày mới online phản ánh về hành vi của hộ gia đình bên cạnh khi xây dựng tường theo móng cũ của gia đình bà và đã đổ đất làm chặn rãnh thoát nước, làm nước đọng lại gây thấm vào công trình nhà của bà. Đã nhiều lần bà có đơn lên UBND phường và thành phố nhưng các cấp chưa giải quyết dứt điểm, nên bà phải tiếp tục khiếu nại.
Sắt son tin Đảng

Sắt son tin Đảng

Câu chuyện phấn đấu để được đứng trong hàng ngũ Đảng là khát vọng của không ít người hiện đang giữ cương vị quan trọng của doanh nghiệp và của cả ngay những người đang làm những công việc chân tay hàng ngày. Điều họ mong muốn được vào Đảng là bởi họ tin tưởng vào chủ trương, đường lối của Đảng, đặc biệt trong giai đoạn hiện nay. Bên cạnh đó, họ muốn được vào Đảng để tự hoàn thiện bản thân mình hơn, để gìn giữ truyền thống của gia đình, dòng tộc…

Tin khác

Sắt son tin Đảng

Sắt son tin Đảng
Trên dọc đường công tác, tôi đã gặp nhiều đảng viên đặc biệt. Có trường hợp, kiên trì phấn đấu suốt 20 năm trời mới được kết nạp Đảng. Một ông bảo vệ nay bước sang tuổi ngũ tuần vẫn nỗ lực để vào Đảng; có vị là doanh nhân, sau bao năm miệt mài xây dựng cơ đồ, nay cũng đang quyết tâm để được đứng vào hàng ngũ Đảng. Điểm chung, tôi cảm nhận thấy ở những nhân vật này đó là việc họ phấn đấu vào Đảng vì sự kiêu hãnh, tự hào, để trở thành tấm gương cho con cái noi theo.

Xót xa cô bé có khuôn mặt không bình thường

Xót xa cô bé có khuôn mặt không bình thường
Từ khi biết nhận thức, em Phạm Thị Ly, SN 2004 (trú tại thôn Nội, xã Đồng Du, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam) chưa một lần dám bước chân ra khỏi cổng nhà. Không phải vì Ly không thể đi được mà vì em mặc cảm về cơ thể của mình. Toàn bộ cơ thể ấy bị bao trùm một lớp da xám xịt, cùng hàng trăm khối u màu đen, nổi cục giống như một chiếc bánh đa nướng.

Đắk Lắk: Thi đua yêu nước từ phong trào đến thực tiễn.

Đắk Lắk: Thi đua yêu nước từ phong trào đến thực tiễn.
5 năm qua, kinh tế - xã hội Đắk Lắk tăng trưởng 8,75%/năm; thu nhập bình quân đầu người ước đạt 54,5 triệu đồng/người/năm, tăng gấp 1,67 lần so với năm 2015; công tác an sinh xã hội luôn được đảm bảo, tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh giảm bình quân 2,87%/năm xuống còn 4,99% năm 2020... Đó là kết quả từ các phong trào thi đua yêu nước gắn với thực tiễn cuộc sống trong gia đoạn 2015-2020.

Khát nước sạch giữa lòng thủ đô

Khát nước sạch giữa lòng thủ đô
Nhiều năm nay hàng trăm nghìn hộ dân phía Nam Hà Nội phải sống trong cảnh thiếu nước sạch trầm trọng. Họ khoan giếng, mua máy lọc nước, xin nước hàng xóm, rồi cả đợi chờ nước mưa nhưng tình trạng này vẫn không được cải thiện. Khi nào dự án cấp nước đô thị vẫn chưa được phê duyệt là khi ấy người dân còn khốn khổ, còn phải sống chung với những chiếc giếng khoan khô cạn.  

Nhức nhối tệ nạn cờ bạc bằng công nghệ cao

Nhức nhối tệ nạn cờ bạc bằng công nghệ cao
Thời gian qua, tình hình hoạt động của các loại tệ nạn xã hội nói chung và tệ nạn cờ bạc nói riêng trên địa bàn tỉnh Quảng Bình có nhiều diễn biến phức tạp. Các đối tượng tham gia và tổ chức đánh bạc có nhiều phương thức, thủ đoạn hoạt động hết sức tinh vi, xảo quyệt. Chúng lợi dụng sự phát triển của công nghệ thông tin để sử dụng cho việc đánh bạc và tổ chức đánh bạc, gây bất an trong nhân dân
Xem thêm
Bắc Ninh: Nổ lò hơi khiến 1 người thiệt mạng

Bắc Ninh: Nổ lò hơi khiến 1 người thiệt mạng

Vụ nổ xảy ra sáng 25/10 tại xưởng sản xuất giấy của Công ty TNHH TNHH Sản xuất bao bì Lâm Huy khiến một công nhân chết tại chỗ, một ...
Bão số 9 giật cấp 15 hướng về vùng biển từ Đà Nẵng đến Phú Yên

Bão số 9 giật cấp 15 hướng về vùng biển từ Đà Nẵng đến Phú Yên

Sáng 26/10, bão Molave đã đi vào Biển Đông và trở thành cơn bão số 9 trong năm 2020. Dự báo cơn bão sẽ mạnh dần lên, giật cấp 15 ...
Chặn xe vào bãi rác Nam Sơn: 4 quận trung tâm tồn đọng khoảng 1.600 tấn rác

Chặn xe vào bãi rác Nam Sơn: 4 quận trung tâm tồn đọng khoảng 1.600 tấn rác

Theo Công ty TNHH MTV Môi trường Đô thị Hà Nội, đơn vị này đã phân luồng được 1.666 tấn, còn tồn đọng khoảng 1.600 tấn rác thải sau sự ...
Qũy Khuyến học Trần Chút tặng quà học sinh vượt khó hiếu học ở Khu công nghiệp Dĩ An

Qũy Khuyến học Trần Chút tặng quà học sinh vượt khó hiếu học ở Khu công nghiệp Dĩ An

Sáng 18/10, đoàn công tác của Trung tâm Phát triển Giáo dục và Truyền thông đã đến Khu Công nghiệp Dĩ An, tỉnh Bình Dương để trao tặng tám suất ...
Bắc Ninh yêu cầu thực hiện nghiêm các khoản thu, chi năm học 2020 - 2021

Bắc Ninh yêu cầu thực hiện nghiêm các khoản thu, chi năm học 2020 - 2021

UBND tỉnh Bắc Ninh vừa có văn bản về việc chấn chỉnh, thực hiện nghiêm các khoản thu, chi năm học 2020 - 2021.
Nhiều trường ở Nghệ An, Hà Tĩnh cho học sinh nghỉ tránh mưa lũ

Nhiều trường ở Nghệ An, Hà Tĩnh cho học sinh nghỉ tránh mưa lũ

Sở Giáo dục và Đào tạo hai tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh quyết định cho học sinh các bậc mầm non, tiểu học, THCS ở nhiều huyện, thành, thị ...
Phiên bản di động