Gặp nghệ nhân duy nhất làm khuôn bánh Trung thu gỗ ở Hà thành

Ngày nay, khi xã hội phát triển, bánh Trung thu được người ta làm bằng khuôn nhựa, với đa dạng về mẫu mã rất được ưa chuộng. Thế nhưng, ở đất Hà thành vẫn còn một người duy nhất tâm huyết, lặng lẽ giữ gìn nét truyền thống của nghề làm khuôn bánh Trung thu bằng gỗ.

40 năm nặng lòng với nghề

Đến làng nghề Thượng Cung (xã Tiền Phong, Thường Tín, Hà Nội) hỏi "ông Bản khuôn bánh" từ trẻ nhỏ đến người già không ai là không biết. Ông Trần Văn Bản gần 40 năm nay nổi tiếng với nghề làm khuôn bánh Trung thu bằng gỗ. Ông không chỉ giữ nghề mà còn sáng tạo ra những hình khuôn độc đáo, mới lạ, mà còn làm ra những chiếc khuôn đẹp, to kỷ lục.

Dù ông bà, cha mẹ không ai làm nghề mộc nhưng từ khi còn nhỏ chàng thiếu niên Trần Văn Bản đã có niềm đam mê với những chiếc đục, mảnh gỗ. Sau đó, ông bén duyên với nghề đục đẽo khuôn bánh trung thu.

5947 120221849 1088518578270316 7353344326618599304 n
Mỗi lần làm được mẫu bánh mới cho khách ông Bản lại thấy vô cùng phấn khích.

Cứ sát ngày Trung thu, ông Bản lại cặm cụi hoàn thành những chiếc khuôn bánh để giao cho khách theo đơn đã đặt. Ông Bản bảo, gỗ làm khuôn là phải để phơi trước đó nhiều ngày để không còn bị co ngót. Sau đó mới đưa máy cưa thành những khối chữ nhật vuông thành sắc cạnh. Sau đó lại để gỗ tiếp tục dầu dãi mưa nắng rồi mới kẻ, vẽ và lượn lưỡi cưa để tạo hình dáng cơ bản ban đầu.

Vừa tiếp chúng tôi, ông bản vừa thoắt thoắt tay dùi, tay đục, xung quanh ông là cả trăm loại đục đủ kích cỡ khác nhau. Trên giá, treo rất nhiều khuôn bánh, hầu hết mỗi khuôn là một mẫu riêng. Đưa cho chúng tôi xem một mẫu bánh Trung thu, ông Bản nói: “Không phải tất cả các mẫu đều do tôi nghĩ ra đâu. Rất nhiều mẫu trong số này là khác chuyển cho tôi và nhờ tôi làm đấy”.

Ông Bản học nghề từ bé, bởi làng ông vốn có nghề mộc lâu đời, nên trẻ con, từ khi sinh ra đã quen với những tiếng lạch cạch, lách cách.

5950 120140169 413188459669459 7822241546176352983 n
Hàng trăm mẫu khuôn bánh Trung thu được ông Bản hoàn thành.

Ông Bản nói chuyện chân chất: “Thấy các cụ làm khuôn bánh Trung thu thì tôi cũng học làm theo thôi. Khó. Nhưng dần dần cũng vỡ ra được, và quen. Khi đã quen, đã thạo nghề rồi, thì bất cứ ai, chuyển cho ông bất kỳ mẫu nào, ông đều làm được”.

Sau gần bốn mươi năm duy trì làm khuôn bánh, đến giờ ngoài những mẫu truyền thống như hoa cúc, hoa sen, cá chép…, ông Bản còn “trổ” khuôn hình rùa, hình hoa xếp tầng, thậm chí cả hình chùa Một Cột.

Nhìn những nhát dùi vạy xuống, từng thớ gỗ bung ra, cong cong như những cánh hoa. Chúng tôi thắc mắc mãi: “Làm thế nào để ông đục được cái khuôn đúng với trọng lượng của bánh”. Ông Bản giải thích: “Có “công thức” hết chứ, ví dụ bánh hình vuông, nặng 400g thì đục sâu bao nhiêu cm. Bánh cá chép phần vảy sâu nhất sẽ là bao nhiêu, rồi đục nông dần về phía đuôi cá để khi cá thành hình sẽ có độ cong, đẹp”.

Lại hỏi quen tay như ông thì mới đục thẳng và “đo” theo kinh nghiệm được, chứ những người mới làm thì thế nào? Con gái ông Bản thuộc thế hệ 9X - một trong ba đứa con đang nối nghề làm khuôn của ông - cười giòn tan: “Chưa quen thì vừa đục vừa dùng thước đo, làm không nhanh được. Chứ khi đã quen tay, thì em cứ thế đục thôi”.

Làm vì thấy vui

Bà Phạm Thị Tâm - vợ ông Bản xé giấy ráp để đánh cho mịn từng họa tiết dưới khuôn. Có chỗ hoa văn mảnh, sâu, bà phải gấp nhỏ mảnh giấy, cẩn thận đẩy xuống và đánh. Bà Tâm vừa đánh giấy ráp vừa giải thích: “Khuôn bánh nướng và khuôn bánh dẻo làm khác đấy nhau. Bánh nướng phải làm đều nét, để khi nướng lớp vỏ bên ngoài bắt lửa đều không bị cháy hay vàng không đều”.

Năm ngoái, một thương hiệu trên phố đặt ông Bản làm khuôn cho chiếc bánh Trung thu nặng đến 1.5 tạ. Đường kính lớn quá, chẳng thân gỗ nào đủ để làm nguyên khối, ông Bản phải làm từng phần rồi ghép lại với nhau. Nhắc đến chiếc khuôn kỉ lục đó, ông Bản nhăn trán: “Làm khuôn ghép khó lắm, vì yêu cầu các đường nét “trổ” phải khớp với nhau đến mức khi ghép lại, không ai nghĩ đó là khuôn ghép”.

5954 120318790 650848308952096 5005520875979456737 n
Một mẫu bánh Trung thu truyền thống đang được ông Bản hoàn thiện.

Cuối buổi, bà Tâm hì hụi dọn lại những khuôn bánh đủ kích cỡ, đủ các mẫu chạm trổ. Thoăn thoắt đôi tay, bà bảo: “Trước đây làm khuôn bánh Trung thu quanh năm. Quanh làng cũng nhiều người làm lắm. Nhưng mấy năm nay khuôn nhựa tràn gập, các nhà bỏ nghề hết, chỉ còn lại nhà tôi”.

Quần xắn móng lợn, xếp những khuôn gỗ đã ngả màu thời gian vào thùng, bà Tâm thật thà: “Dọn chỗ này đi để làm những thứ khác, đóng cũi trẻ em, đóng ghế cũng không hết việc đâu. Làm khuôn bánh Trung thu bây giờ chỉ theo thời vụ. Trước làm quanh năm, sau làm từ tháng Giêng đến đầu tháng Tám âm lịch. Mấy năm nay thì chỉ làm từ tháng Năm, mà đấy là có mỗi nhà tôi làm. Mà những cái khuôn cũ rỉnh như này có khi bán lại được giá hơn các khuôn mới đấy. Hôm vừa rồi có người về hỏi mua cả trăm khuôn bánh Trung thu cũ, càng cũ càng tốt. Lạ nhỉ!”

Hỏi làng bỏ nghề hết rồi, sao ông bà vẫn kiên trì đến thế, mỗi ngày làm được ba chiếc cỡ phổ thông, thì sống làm sao? Ông Bản bảo: “Còn người đặt thì tôi còn làm. Ngoài những lúc làm khuôn bánh thông thường, làm được những mẫu đặc biệt cho khách xong, thấy vui lắm”.

Bà Tâm có vẻ “ham vui” hơn, bà khoe: “Như năm ngoái làm xong cái khuôn bánh 1.5 tạ, người ta cứ mời hai vợ chồng - tác giả khuôn bánh lên. Thỉnh thoảng tận trong Sài Gòn cũng mời chúng tôi vào đấy. Bây giờ người dùng khuôn gỗ truyền thống giảm rất nhiều. Nhưng những người đã dùng, hình như người ta cũng tinh hơn, kén hơn”.

Nghe người phụ nữ quanh năm phụ chồng làm mộc, chăn lợn, trồng rau màu ấy gật gù nói vậy, chúng tôi chợt nhận ra. Gía trị của chiếc bánh Trung thu truyền thống, không chỉ bởi người làm bánh, mà còn bởi đôi tay những người thợ đặc biệt như ông Bản và gia đình ông đã trổ vào khuôn bánh những nét tài hoa của mấy trăm năm làng nghề.

Quang Anh

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Tỉnh Thanh Hóa: Thêm 2 ca ghép thận đặc biệt khó được thực hiện thành công

Tỉnh Thanh Hóa: Thêm 2 ca ghép thận đặc biệt khó được thực hiện thành công

Ngày 26/11/2020, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thanh Hóa tiếp tục thực hiện thành công cùng lúc hai cặp ghép thận đặc biệt khó: một cặp người nhận có hiệu giá kháng thể cao và một cặp khác nhóm máu Rh (nhóm máu hiếm, Rh-). Sau thời gian hai tuần điều trị tích cực, ngày 10/12/2020 cả hai cặp ghép được xuất viện trong tình trạng sức khỏe ổn định, thận ghép có chức năng tốt.
Tấm lòng của HAI đối với người cao tuổi

Tấm lòng của HAI đối với người cao tuổi

Tổ chức Hỗ trợ NCT Quốc tế tại Việt Nam (HelpAge International - HAI) vừa trao 2 gói hỗ trợ trị giá 213 triệu đồng cho Hội NCT các tỉnh Thừa Thiên Huế và Quảng Trị.
Chuyện tình của ông lão “nhặt” vợ

Chuyện tình của ông lão “nhặt” vợ

Mái ấm của hai người vô gia cư chỉ là chiếc thuyền nhỏ lênh đênh trên dòng sông Hồng, nhưng lại là mơ ước của bao người. Ông Nguyễn Văn Thành (84 tuổi) và bà Nguyễn Thị Thuỷ (83 tuổi) gặp nhau lần đầu cũng chính là ngày bà “theo không” ông về làm vợ. Dù không thể sinh con đẻ cái, dù luôn phải sống trong cái cảnh “ngày nào biết ngày đấy” nhưng ông bà vẫn dắt tay nhau đi trọn kiếp người.
Đưa khách tham quan bán hàng không rõ nguồn gốc: Yêu cầu Công ty sữa Newzealand tạm dừng hoạt động

Đưa khách tham quan bán hàng không rõ nguồn gốc: Yêu cầu Công ty sữa Newzealand tạm dừng hoạt động

Mặc dù UBND huyện Lương Sơn (tỉnh Hòa Bình) đã tiến hành lập biên bản, yêu cầu Công ty Cổ phần sữa dinh dưỡng Quốc tế Newzealand (gọi tắt là Công ty sữa Newzealand) dừng hoạt động và thu hồi mặt bằng nhưng đến nay, nhà máy sản xuất của công ty vẫn tấp nập đưa đón nhiều đoàn khách ra vào.
Công ty Cổ phần tập đoàn sữa dinh dưỡng Quốc tế Newzealand, đưa khách tham quan bán hàng không rõ nguồn gốc?

Công ty Cổ phần tập đoàn sữa dinh dưỡng Quốc tế Newzealand, đưa khách tham quan bán hàng không rõ nguồn gốc?

Tạp chí Ngày mới Online, tạp chí Người cao tuổi nhận được đơn thư của rất nhiều người cao tuổi phản ánh về việc, thời gian gần đây Công ty CP tập đoàn sữa dinh dưỡng Quốc tế Newzealand (Nhà máy sữa Newzealand milk) lợi dụng việc đưa cựu chiến binh, người cao tuổi đi thăm quan nhà máy để bán sản phẩm sữa của công ty có dấu hiệu không đảm bảo chất lượng.

Tin khác

Nỗi bất hạnh cùng cực của chàng trai biết "ngày mai mình chết"

Nỗi bất hạnh cùng cực của chàng trai biết "ngày mai mình chết"
Không biết mặt bố, vừa mới 2 tuổi mẹ lại bỏ đi, hai anh em Phùng Văn Quân phải sống nương nhờ ông bà ngoại. Nhưng rồi cuối cùng cả ông bà ngoại, anh trai Quân cũng bỏ cậu mà đi mãi mãi. Trong căn nhà tự tay xây từng viên gạch, Quân đang phải đối mặt với bệnh suy thận giai đoạn cuối. Đau đớn đến cùng cực nhưng chàng trai ấy vẫn cố gắng đi hát để gây quỹ từ thiện giúp những mảnh đời bất hạnh.

Lão thương binh khởi nghiệp từ nghề nhặt đồng nát

Lão thương binh khởi nghiệp từ nghề nhặt đồng nát
Ở cái tuổi xưa nay hiếm nhưng người đàn ông ấy vẫn miệt mài làm việc, vẫn bận rộn như thể một một doanh nhân đang độ sung mãn nhất. Nhìn cách ông làm việc, sinh hoạt không ai nghĩ ông Trần Mạnh Lưu (TP Nam Định, tỉnh Nam Định) đã bước qua tuổi 90, ông chủ Công ty TNHH Cơ khí đúc Trường Thành.

Ghi ở vùng rốn lũ Tân Hóa

Ghi ở vùng rốn lũ Tân Hóa
Hàng trăm ngôi nhà bị nước lũ nhấn chìm không còn thấy nóc, xã Tân Hóa trở thành một biển nước mênh mông, nhưng người dân vẫn đảm bảo an toàn. Nhờ đâu đã làm nên điều kỳ diệu đó, chính là những ngôi nhà nổi do bà con sáng kiến làm ra.

Chuyện về những phụ nữ trẻ làm nghề trang điểm cho người đã khuất

Chuyện về những phụ nữ trẻ làm nghề trang điểm cho người đã khuất
Dù còn rất trẻ, công việc ổn định nhưng họ đã đến với nghề trang điểm người đã chết như thể một cái "duyên đặc biệt". Bị nghi kỵ, xa lánh nhưng họ vẫn yêu, "làm đẹp" cho người đã khuất như để an ủi cho người ở lại.

UBND TP Thanh Hóa sớm chỉ đạo giải quyết dứt điểm đơn thư của công dân Lê Thị Như

UBND TP Thanh Hóa sớm chỉ đạo giải quyết dứt điểm đơn thư của công dân Lê Thị Như
Bà Lê Thị Như năm nay 70 tuổi, ở phố Long Quang, phường Hàm Rồng, TP Thanh Hóa gửi đơn đến Ngày mới online phản ánh về hành vi của hộ gia đình bên cạnh khi xây dựng tường theo móng cũ của gia đình bà và đã đổ đất làm chặn rãnh thoát nước, làm nước đọng lại gây thấm vào công trình nhà của bà. Đã nhiều lần bà có đơn lên UBND phường và thành phố nhưng các cấp chưa giải quyết dứt điểm, nên bà phải tiếp tục khiếu nại.

Sắt son tin Đảng

Sắt son tin Đảng
Câu chuyện phấn đấu để được đứng trong hàng ngũ Đảng là khát vọng của không ít người hiện đang giữ cương vị quan trọng của doanh nghiệp và của cả ngay những người đang làm những công việc chân tay hàng ngày. Điều họ mong muốn được vào Đảng là bởi họ tin tưởng vào chủ trương, đường lối của Đảng, đặc biệt trong giai đoạn hiện nay. Bên cạnh đó, họ muốn được vào Đảng để tự hoàn thiện bản thân mình hơn, để gìn giữ truyền thống của gia đình, dòng tộc…
Xem thêm
Xét xử Vũ Huy Hoàng và đồng phạm: Triệu tập nguyên Thứ trưởng Nguyễn Nam Hải

Xét xử Vũ Huy Hoàng và đồng phạm: Triệu tập nguyên Thứ trưởng Nguyễn Nam Hải

Theo kế hoạch, sáng 18/1, Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội mở lại phiên tòa xét xử sơ thẩm cựu Bộ trưởng Bộ Công Thương Vũ Huy Hoàng ...
Ra mắt Trung tâm Xúc tiến và Tư vấn đầu tư bất động sản khu vực phía Nam

Ra mắt Trung tâm Xúc tiến và Tư vấn đầu tư bất động sản khu vực phía Nam

Thị trường bất động sản Việt Nam nói chung và thị trường bất động sản TP.Hồ Chí Minh nói riêng đang đối diện với nhiều khó khăn, thách thức, nhất ...
Cục QLTT Đắk Lắk: Đấu tranh chống hàng giả, kiểm soát thị trường dịp Tết

Cục QLTT Đắk Lắk: Đấu tranh chống hàng giả, kiểm soát thị trường dịp Tết

Theo Cục trưởng Mai Mạnh Toàn cho biết: “Cuối năm và dịp Tết nguyên đán là thời điểm nhu cầu mua sắm của người dân trên địa bàn tỉnh tăng ...
Các đề tài bám sát cuộc sống

Các đề tài bám sát cuộc sống

Ngày 16/1, Sở GD&ĐT TP. Hồ Chí Minh tổ chức vòng chung kết cuộc thi Khoa học kỹ thuật (KHKT) cấp Thành phố dành cho học sinh trung học năm ...
Lịch nghỉ Tết Nguyên đán Tân Sửu 2021 của học sinh Hà Nội

Lịch nghỉ Tết Nguyên đán Tân Sửu 2021 của học sinh Hà Nội

Theo nội dung văn bản của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, học sinh các trường trên địa bàn TP Hà Nội sẽ nghỉ Tết Nguyên đán Tân ...
Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch đón nhận danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới

Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch đón nhận danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới

Ngày 30/12, Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch tổ chức lễ đón nhận danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới. Nhân dịp này Trường đón ...
Phiên bản di động