Đôi điều về người khôn, người dại

Trên đời này có hai loại người, người khôn và người dại. Người khôn bao giờ cũng tìm cách hơn người, không chịu kém ai, tìm cách ăn người, không chịu để cho người ăn, thường có những mưu mô, thủ đoạn, dùng những lời đường mật, nhỏ to, ngọt nhạt để cho mọi người dễ nghe, bùi tai rồi mắc bẫy làm theo họ những điều dại dột. Còn người dại là người thật thà, cả tin, nhẹ dạ, cứ cho mọi người nói là thật như lòng mình, cho nên hay mắc mưu họ, để họ chiếm phần thắng, phần thua thuộc về mình.

Ông bà ta xưa có câu nói: “Người khôn người dại như vại vừa lon”, có nghĩa là hai người ở với nhau, có người khôn, người dại thì ở với nhau được lâu bền, vì rằng người dại thường biết nhường nhịn “chín bỏ làm mười” sống có nghĩa có tình, chịu thua chịu thiệt một chút cho trời yên biển lặng, giữ được hòa khí, ấm êm nhà cửa, nội bộ thuận hòa, nếu hai người khôn cả ở với nhau, ai cũng khôn muốn chiếm phần thắng về mình, thường dễ xảy ra mâu thuẫn, xung đột, không ai chịu ai, cuối cùng sẽ không tồn tại.

Người ta tổng kết rằng: Ở đời cũng không nên khôn quá nếu thực là người khôn, phải biết khéo, nghĩ ra những lời hay tiếng đẹp, biết yêu thương người, làm những điều tử tế, dùng trí khôn của mình để làm những điều có ích nước lợi nhà, cho cộng đồng xã hội, không nên dùng trí khôn của mình chà đạp lên công lí, làm những điều mà không được làm, không nên dùng trí khôn của mình mà chiếm đoạt những gì mà không phải của mình, không nên dùng trí khôn của mình để có những thủ đoạn thâm độc, thủ đoạn xấu xa, lừa lọc, dối trá, mưu mô để hại người.

Ở đời ai cũng mong muốn có cuộc sống sung túc, đầy đủ về vật chất nhưng của cải vật chất ấy chính do bàn tay mình làm ra mà có, nếu khôn mà lợi dụng những sơ hở của người khác hoặc tập thể, tạo ra những mưu mô, thủ đoạn, dùng quyền lực thô bạo để mà có thì cuối cùng cũng sẽ bị phơi bày ra ánh sáng và thất bại đau đớn.

Cho nên chúng ta sống ở trên đời phải liệu sức mình mà sống cho hợp đạo lí làm người, cuộc đời ngắn lắm ai ơi, đừng cậy mình là khôn là giỏi hơn người, đừng mang cái khôn của mình mà lừa gạt thiên hạ, phải sống có lương tâm, đạo lí, làm những việc thiện ích cho đời mới thực sự là người khôn.

Khôn mà hiểm độc là khôn dại/ Dại cứ lành hiền ấy dại khôn.

Đặng Quế

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Hạnh phúc lúc tuổi già

Hạnh phúc lúc tuổi già

Ở tuổi thất thập, cha mẹ tôi luôn xem niềm vui hạnh phúc lúc tuổi già là được con cháu quây quần sum họp. Niềm hạnh phúc ấy thật giản đơn khi mới đây thôi - những thanh âm ngày Kỉ niệm Giải phóng đất nước vẫn còn đó với biết bao rộn rã tiếng cười sum họp gia đình. Hết lễ, mỗi đứa một nơi ai cũng rời xa mái ấm tuổi thơ thân thương để tiếp tục cuộc sống gia đình.
Đừng làm hoen ố... tình làng nghĩa xóm

Đừng làm hoen ố... tình làng nghĩa xóm

Có một dạo, quán trà đá dưới chân hàng cây xà cừ ở tổ dân phố số 5, phường P (Hà Nội) trở thành “trung tâm thông tin” sầm uất nhất khu phố. Cứ tầm chiều muộn, mấy cụ già trong tổ lại tụ họp về đây.
Ai rồi cũng già

Ai rồi cũng già

Có một điều rất công bằng trong cuộc đời mà không ai có thể đi ngược lại: thời gian. Nó lặng lẽ trôi qua, không chờ ai, không ưu ái ai và cũng không bỏ quên ai.
“Xóm chạy thận” giữa biển lửa mùa hè

“Xóm chạy thận” giữa biển lửa mùa hè

“Xóm chạy thận” nằm ở số nhà 32 và rải rác sâu trong con ngõ nhỏ trên đường Lê Ninh, phường Vinh Hưng, tỉnh Nghệ An những ngày này như bị đặt giữa một “biển lửa” đúng nghĩa. Nắng nóng kéo dài, có thời điểm chạm ngưỡng 40 độ C, khiến cả khu trọ nhỏ bé trở nên hầm hập, ngột ngạt như không còn lối thở. Trong khu vực chỉ có khoảng 3–4 dãy nhà trọ giá rẻ, gần 80 bệnh nhân suy thận – phần lớn là những người già ngoài 60, 70 tuổi – đang tá túc, nương nhờ nhau để duy trì sự sống từng ngày.
Sự bao dung làm tuổi già đẹp hơn

Sự bao dung làm tuổi già đẹp hơn

Người ta thường nói, tuổi trẻ cần nhiệt huyết, còn tuổi già cần sự bình yên. Nhưng bình yên không tự nhiên mà có. Sau bao va đập của cuộc đời, sau những được - mất, hơn - thua, con người chỉ thực sự thanh thản khi học được cách bao dung.

Tin khác

Ở cùng con cháu nhưng vẫn cô đơn

Ở cùng con cháu nhưng vẫn cô đơn
Người ta thường nói: “Tuổi già có con cháu quây quần là phúc lớn”. Quả thật, nhìn cảnh ông bà sống cùng con cháu trong ngôi nhà đông vui, sáng nghe tiếng trẻ ríu rít, chiều thấy con cái đi về, ai cũng nghĩ đó là cuộc sống đủ đầy, viên mãn. Nhưng phía sau cánh cửa của không ít gia đình lại là những nỗi niềm khó gọi thành tên: Sống giữa đông người mà vẫn cô đơn, ở cạnh con cháu nhưng lòng cứ thấy lạc lõng.

Cuộc gọi về nhà

Cuộc gọi về nhà
Nhịp sống hiện đại khiến con người luôn phải sống vội vàng, gấp gáp. Chúng ta quen với những cuộc trò chuyện vội, những dòng tin nhắn ngắn, những lần chạm khẽ rồi trôi qua giữa vô vàn bộn bề. Ngày qua ngày, mọi thứ diễn ra nhanh đến mức cảm xúc của ta dường như cũng bị nén lại. Thế nhưng, ở một góc rất lặng của sự tất bật ấy, luôn tồn tại một số điện thoại mà chỉ cần bấm gọi, cũng đủ làm ta ấm cả một ngày dài. Đó là cuộc gọi về nhà.

Hạnh phúc lớn nhất

Hạnh phúc lớn nhất
Sang nhà ông bạn hưu hàng xóm, tôi thấy cuốn sách khổ nhỏ bằng lòng bàn tay, bìa in dòng chữ “Tích đức”. Xem lướt qua, tôi nhận ra, đó là cuốn sách ông tự làm, hơn 10 trang chứa gần 100 câu thành ngữ và ca dao được chọn trong kho tàng văn hóa dân gian.

Miếng trầu đầu câu chuyện

Miếng trầu đầu câu chuyện
Bạn tôi là một ca sĩ. Mẹ của bạn đã ở tuổi 90, có đôi hàm răng đen nguyên vẹn được nhuộm từ thời trăng tròn.

Lo sợ của tuổi già

Lo sợ của tuổi già
Càng về già con người càng thích cuộc sống đơn giản, không suy nghĩ nhiều, không suy diễn quá phức tạp, càng không ham muốn về tiền tài danh vọng, chỉ mong sao phần đời còn lại có sức khỏe, sống thanh thản và an yên.

Tuổi già đừng tự làm khổ mình

Tuổi già đừng tự làm khổ mình
Bước sang tuổi xế chiều, ta nhận ra rằng, đời người không phải mọi chuyện, mọi việc đều như ý muốn của mình, vậy hà cớ chi phải cưỡng cầu, buồn phiền khi ta đã cố gắng hết mình. Dù kết quả như thế nào thì cứ bình tâm chấp nhận, lạc quan mà sống phần đời còn lại trên thế gian này.

Khi tuổi về già

Khi tuổi về già
Đời người quá ngắn ngủi, thoáng chốc ta đã già, mọi lẽ nhân sinh trên đời không cần phải biết hết nhưng phải hiểu ta sống vì mục đích gì, như vậy thì ta mới sống thanh thản.

Hạnh phúc của cụ bà

Hạnh phúc của cụ bà
Về thăm quê, tôi được dự một buổi sinh hoạt Chi hội NCT. Các hội viên đến sớm và đông tới mức nhà văn hóa xóm chật cứng. Cụ chi hội trưởng thấy vợ mình đến muộn, không còn chỗ ngồi, liền chữa cháy bằng cách mượn chiếc ghế của quán nước bên cạnh đặt cạnh lối đi. Nhiều người thấy vậy gật đầu khen cụ chiều vợ, không ít người lắc đầu cho là nịnh đầm.

Biết người biết mình

Biết người biết mình
Thái Trạch người Trung Hoa từng nói: “Mặt trời đứng bóng thì xế, mặt trăng đã tròn thì sẽ khuyết, vật gì thịnh lắm thì suy”. Lão Tử cũng có câu: “Cố làm ra vẻ thông minh chi chẳng bằng biết người biết mình”.

Tâm tư đầy nữ tính của một nữ tác giả

Tâm tư đầy nữ tính của một nữ tác giả
Cầm trong tay tập thơ “Tiếng lòng Kim Giang” của tác giả Nguyễn Thị Kim Nhung, nghe tiêu đề tập thơ có vẻ là lạ, thôi thúc phải tìm hiểu để viết gì đó về tập thơ và nữ tác giả này. Đọc các tác phẩm thơ trong tập, điều đầu tiên nhận thấy ngoài chất nữ tính trong cấu tứ và những câu chữ ra, tác giả cho thấy lối sáng tác xuôi chiều như phong cách ca dao, dân ca, phần lớn theo thể thơ lục bát, không nặng nề về kĩ thuật tu từ, cũng không sử dụng những ngôn từ đa nghĩa, khó hiểu. Nói chung, tác giả có lối sáng tác thơ trong sáng, dễ hiểu, dễ đọc và dễ nhớ…

Có ai sống mãi được đâu

Có ai sống mãi được đâu
Ta thường nghe câu nói: “Có ai sống mãi được đâu”, đó là quy luật của đời người, vậy tại sao ta không sống một cuộc đời có ý nghĩa.

Hạnh phúc gia đình

Hạnh phúc gia đình
Thế nào là hạnh phúc gia đình? Chúng tôi đều là những người chủ gia đình trong tổ dân phố bàn về chủ đề này. Cái hay là ai cũng chọn danh ngôn và dân ca triển khai ý kiến.

Hạt giống tâm hồn

Hạt giống tâm hồn
Ngạn ngữ Nga có câu: “Nếu có hai ổ bánh mì tôi sẽ bán một ổ để mua hoa hồng, cả tâm hồn cũng cần được ăn uống”. Thật vậy, tâm hồn là nơi dễ bị tổn thương nhất của con người, đồng thời cũng là nơi cần được nuôi dưỡng nhiều nhất.

Cao tuổi chưa hẳn là già

Cao tuổi chưa hẳn là già
Người cao tuổi (NCT) chưa hẳn là già, NCT hoàn toàn khác hẳn so với người già bởi những lí do sau: NCT không sợ tuổi tác, thường xuyên tập thể dục, thể thao, đi du lịch đó đây; còn người già chỉ biết than thân trách phận, suốt ngày lo âu, buồn tủi.

Tuổi già cần lắm người bạn đời

Tuổi già cần lắm người bạn đời
Trông cuộc sống, có một số cặp vợ chồng càng về già càng ít quan tâm tới nhau, thậm chí có những cặp vợ chồng không nhìn vào mắt của nhau nữa, vậy thì làm sao thấu hiểu được nhau mà yêu thương quý trọng nhau được.
Xem thêm
Công đoàn Petrovietnam trao “Những món quà từ Đại hội” động viên người lao động mắc bệnh hiểm nghèo

Công đoàn Petrovietnam trao “Những món quà từ Đại hội” động viên người lao động mắc bệnh hiểm nghèo

Ngày 9/6, đoàn công tác Công đoàn Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) do ông Vũ Anh Tuấn - Phó Chủ tịch Công đoàn Petrovietnam làm trưởng đoàn đã tiếp tục hành trình sẻ chia yêu thương, trao “Những món quà từ Đại hội” tới 3 đoàn viên, người lao động tại Hải Phòng và Ninh Bình.
Trường Đại học Hàng hải Việt Nam tiếp nhận hệ thống mô phỏng buồng máy hiện đại do doanh nghiệp Nhật Bản tài trợ

Trường Đại học Hàng hải Việt Nam tiếp nhận hệ thống mô phỏng buồng máy hiện đại do doanh nghiệp Nhật Bản tài trợ

Sáng ngày 9/6, Trường Đại học Hàng hải Việt Nam đã tổ chức lễ bàn giao Hệ thống mô phỏng buồng máy do Công ty NS United Kaiun Kaisha, Ltd. (NSU), Nhật Bản tài trợ. Chương trình có sự tham dự của Phó Cục trưởng Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam Hoàng Hồng Giang, cùng đại diện các cơ quan, doanh nghiệp, đối tác trong lĩnh vực hàng hải của nhà trường.
Người cao tuổi Hải Phòng chung tay xây dựng môi trường xanh, sạch, đẹp

Người cao tuổi Hải Phòng chung tay xây dựng môi trường xanh, sạch, đẹp

Hưởng ứng phong trào thi đua “Toàn dân chung tay bảo vệ môi trường, vì một Việt Nam xanh - sạch - đẹp” do Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam phát động, vừa qua, 114 xã, phường, đặc khu trên địa bàn thành phố Hải Phòng đã đồng loạt ra quân vệ sinh môi trường. Đông đảo cán bộ, Đảng viên, đoàn viên, hội viên và Nhân dân tham gia hưởng ứng, trong đó có lực lượng người cao tuổi ở các khu dân cư, tổ dân phố, thôn xóm.
Trường Đại học Intracom kỉ niệm 20 năm thành lập và khởi công phân hiệu tại Hà Nội

Trường Đại học Intracom kỉ niệm 20 năm thành lập và khởi công phân hiệu tại Hà Nội

Ngày 08/6/2026, Trường Đại học Intracom (Intracom Uni) tổ chức chuỗi sự kiện trọng điểm nhân dịp kỷ niệm 20 năm thành lập (08/6/2006 – 08/6/2026), đồng thời công bố bộ nhận diện thương hiệu mới và khởi công phân hiệu tại Hà Nội.
Trường Đại học Hàng hải Việt Nam tiếp nhận hệ thống mô phỏng buồng máy hiện đại do doanh nghiệp Nhật Bản tài trợ

Trường Đại học Hàng hải Việt Nam tiếp nhận hệ thống mô phỏng buồng máy hiện đại do doanh nghiệp Nhật Bản tài trợ

Sáng ngày 9/6, Trường Đại học Hàng hải Việt Nam đã tổ chức lễ bàn giao Hệ thống mô phỏng buồng máy do Công ty NS United Kaiun Kaisha, Ltd. (NSU), Nhật Bản tài trợ. Chương trình có sự tham dự của Phó Cục trưởng Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam Hoàng Hồng Giang, cùng đại diện các cơ quan, doanh nghiệp, đối tác trong lĩnh vực hàng hải của nhà trường.
Hải Phòng: Gần 62.000 thí sinh bước vào kỳ thi tuyển sinh lớp 10

Hải Phòng: Gần 62.000 thí sinh bước vào kỳ thi tuyển sinh lớp 10

Ngày 31/5, hơn 61.700 học sinh trên địa bàn Hải Phòng chính thức bước vào kỳ thi tuyển sinh lớp 10 THPT năm học 2026-2027. Đây là kỳ thi có quy mô lớn, nhận được sự quan tâm đặc biệt của phụ huynh, học sinh và toàn xã hội.
Nét đẹp bình dị của một phiên chợ quê vùng chiêm trũng

Nét đẹp bình dị của một phiên chợ quê vùng chiêm trũng

Chợ quê, chợ phiên — nơi lưu giữ bao phong tục, tập quán và nếp sinh hoạt truyền thống của người dân vùng quê chiêm trũng xứ Thanh
Giữ hồn tơ lụa Cổ Chất: Khi tiếng thoi còn neo ký ức

Giữ hồn tơ lụa Cổ Chất: Khi tiếng thoi còn neo ký ức

“Nam Định có bến đò Chè, có tàu Ngô Khách, có nghề ươm tơ…” câu ca cũ như một lời nhắc về thời vàng son của xứ tơ tằm, nối quá khứ với hiện tại. Giữa miền ký ức ấy, có một ngôi làng lặng lẽ bên dòng sông Ninh -Làng lụa Cổ Chất, từng được coi là “đất tổ” của tơ tằm vùng Nam Định cũ.
Xã Phú Khê rộn ràng hướng tới Ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI

Xã Phú Khê rộn ràng hướng tới Ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI

Những ngày đầu tháng Ba, về xã Phú Khê (tỉnh Phú Thọ), dễ dàng cảm nhận không khí rộn ràng, phấn khởi đang lan tỏa khắp các tuyến đường trung tâm, khu dân cư và nhà văn hóa. Cờ Tổ quốc tung bay đỏ thắm, băng rôn, khẩu hiệu tuyên truyền được treo trang trọ
Phiên bản di động