Dấu xưa ở đất Mũi

Dấu vết về sự có mặt của người Việt ở mũi Cà Mau qua việc vua Tự Đức có sắc phong cho ông Nguyễn Văn Đức, người có công quy dân, lập ấp đầu tiên ở vùng Viên An.

Ngày xưa, xã Viên An chỉ là xóm nhỏ ở rạch Cái Xép. Thời kì Lê Văn Khôi nổi loạn chống triều đình nhà Nguyễn, đánh chiếm thành Phiên An (Gia Định) và 6 tỉnh Nam Kỳ (năm 1833), bọn giặc cướp Chà Và (hải tặc Mã Lai), dân địa phương quen gọi là giặc Tàu Ô (tàu có buồm đen), thường theo sông Cửa Lớn đến vùng An Viên để cướp của cải và bắt đàn bà con gái. Nguyễn Văn Đức là người can trường, giỏi võ nghệ, đã quy tập tráng đinh trong vùng dẹp giặc cướp tại rạch Đốc Neo (Nhưn Miên). Từ đó, dân chúng tôn ông làm thủ lĩnh, nhiều tráng đinh theo ông về mở đất và lập nên làng Viên An. Khi ông mất, dân làng lập đền thờ ông như một tiền hiền khai khẩn và vua Tự Đức đã ban sắc phong thần. Sắc phong được Bảo tàng tỉnh Cà Mau ghi nhận.

Năm Căn nổi tiếng với rừng đước, cây mắm, cây giá, cá thòi lòi, con vọp, ba khía, ốc len,… do vùng này xen lẫn mặn - ngọt theo mùa. Rừng đước Năm Căn ngày xưa rất hùng vĩ, chiếm trên 80% diện tích tự nhiên của huyện Duyên Hải (gồm 2 huyện Năm Căn và Ngọc Hiển ngày nay).

Làng nghề tôm khô ở xã Hàng Vịnh, huyện Năm Căn..
Làng nghề tôm khô ở xã Hàng Vịnh, huyện Năm Căn..

Gỗ đước ngày trước được khai thác chủ yếu để lấy than. Một tài liệu cũ cho biết, trước Cách mạng Tháng Tám (1945), than đước Cà Mau cung cấp 90% than đốt cho cả Nam Bộ. Theo sách “Cà Mau xưa” của tác giả Huỳnh Minh, trước năm 1960, vùng rừng đước Năm Căn có 838 lò than. Than đước có nhiệt lượng rất lớn, mỗi kí than đước cho đến 6.660 calo, gấp 2, 3 lần các loại than gỗ khác, chỉ sau than đá. Ngày xa xưa, địa điểm nằm bên bờ sông Cửa Lớn này xuất hiện 5 lò than đầu tiên, nên gọi là xóm Năm Căn, người trước truyền lại người sau, gọi mãi thành tên.

Ngoài rừng đước, Năm Căn còn có nhiều tôm, cua, cá, nhất là tôm, vì thời đó chỉ có tôm khô là có giá trị thương phẩm. Lúc bấy giờ dân khai thác tôm bằng cách đóng đáy. Cuối ngày, các chủ đáy hỏi nhau, hôm nay đáy anh kiếm được bao nhiêu? Người thì 5-7 chục kí; người hơn trăm kí. Tôm cá sau khi đem về được đổ trên mặt sàn rộng (thường nằm kề mép nước), gọi là liếp lựa. Trên liếp lựa người ta chỉ lựa bắt tôm thôi, còn cua thì để chúng tự do bò khỏi liếp, rơi rớt xuống nước, cá cũng bị gạt bỏ đi, thảng hoặc người ta mới bắt lại vài con cua gạch hay cá ngon, chủ yếu để làm mồi nhậu cho cánh đàn ông.

Còn tại bãi biển Rạch Tàu, người dân khai thác sò huyết (gọi là sạc sò) hết sức ngoạn mục. Người sạc sò ngồi trên một tấm ván, dùng chân đẩy nhẹ cho ván trượt đi trên mặt bùn. Cứ phát hiện một lỗ tròn trên bãi hay nghe tiếng cọ nhẹ dưới tấm ván, đưa tay lượm ngay một con sò, bỏ vào cái thùng gỗ trên ván. Bằng cách ấy, người lướt ván di chuyển trên bãi bùn, giống như trượt băng. Phương tiện thô sơ nhưng với tốc độ đáng ngạc nhiên, trong một buổi nước ròng, người sạc sò có thể di chuyển vài chục cây số.

Trên sông Cửa Lớn ngày trước người dân dùng lao để bắt cá dứa. Cá dứa là loại cá da trơn, mình trắng bạc, đuôi vàng lợt, có con nặng đến chục kí, thịt rất ngon. Cá dứa rất thích ăn trái mắm. Tháng 9, tháng 10 âm lịch vào mùa trái mắm rụng, trôi theo sông, cá dứa ăn no trái mắm nổi lên, trôi lờ đờ trên mặt nước. Người đi săn một tay cầm lao, một tay lách chèo, xuồng nhẹ nhàng nương theo nước. Mỗi lần ngọn xà búp phóng đi, người đánh cá kéo cọng dây dài nối với cây xà búp là thu về một con cá dứa.

Đã nói đến đặc sản của rừng ngập mặn Năm Căn, không thể bỏ qua món ba khía Rạch Gốc. Rạch Gốc nằm phía bờ biển Đông, cách mũi Cà Mau vài chục cây số. Cũng như hầu hết rừng đước, ở Rạch Gốc ba khía có quanh năm, nhưng hồi ấy người dân chỉ tập trung làm món ba khía muối vào mùa ba khía hội. Vào những đêm hội (cuối tháng 9 và 10 âm lịch), ba khía kéo nhau ra ven các sông rạch có dòng nước chảy đeo bám oằn cả thân cành các cây mắm, cây đước ven sông. Trên ghe, người đi bắt ba khía hội chuẩn bị sẵn lu, hũ có chứa nước muối hoà tan; sau khi bắt, ba khía được rửa sạch bằng nước sông và đổ ngay vào các lu, hũ, xem như cả việc khai thác và chế biến đều hoàn tất. Ba khía mùa hội đa phần là ba khía cái có nhiều gạch nên rất ngon.

Trước đây, vùng rừng Rạch Gốc có nhiều cây mắm đen, tháng 9, tháng 10 âm lịch là mùa trái mắm chín rụng. Lá và trái mắm đen tụ nhiều chất, nhất chất đạm, trong quá trình phân hủy, lá và trái mắm đen được các loài nấm tảo, các vi sinh vật kí sinh làm tăng lên từ 2 - 3 lần hàm lượng đạm, tạo nên nguồn thức ăn phong phú cho các loài thủy sản sống trên đất sa bồi ngập nước. Con ba khía Rạch Gốc thụ hưởng thứ tinh hoa này nên trở thành món ngon nổi tiếng.

Một thời, tôm khô Đất Mũi, than đước Năm Căn và ba khía Rạch Gốc có vai trò chỉ dẫn địa lí cho vùng rừng ngập mặn Cà Mau.

Trần Trọng Triết

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Huyền thoại bến Vũng Rô và những chuyến tàu “không số"

Huyền thoại bến Vũng Rô và những chuyến tàu “không số"

Cách đây 58 năm ngày 28/11/1964, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước sang giai đoạn ác liệt nhất, những con tàu “không số” vượt qua nghìn trùng hiểm nguy, cập bến Vũng Rô mang theo hàng trăm tấn khí tài chi viện cho chiến trường Khu V và Tây Nguyên,... Những chuyến tàu “không số” và bến Vũng Rô mãi là niềm tự hào của quân, dân Phú Yên và của dân tộc ta...
NSƯT Quốc Khánh nhận quyết định nghỉ hưu

NSƯT Quốc Khánh nhận quyết định nghỉ hưu

NMO - Ngày 21/11, NSƯT Xuân Bắc - Giám đốc Nhà hát Kịch Việt Nam đã trao quyết định nghỉ hưu cho NSƯT Quốc Khánh.
Tưng bừng ngày hội “hai trong một” ở tổ 8 phường Xuân Khanh

Tưng bừng ngày hội “hai trong một” ở tổ 8 phường Xuân Khanh

Đó là không khí trong ngày 16/11. tại Nhà văn hóa tổ dân phố 8, phường Xuân Khanh, thị xã Sơn Tây, TP Hà Nội, nơi diễn ra ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc và ra mắt CLB Liên thế hệ tự giúp nhau. Chương trình không chỉ được đón lãnh đạo UBND thị xã, Hội NCT thị xã; lãnh đạo phường và tổ dân phố mà còn có phóng viên báo đài của trung ương và địa phương về chứng kiến, đưa tin.
Quà tặng, lời chúc thầy cô ý nghĩa nhân ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11

Quà tặng, lời chúc thầy cô ý nghĩa nhân ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11

NMO - Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11) sắp đến gần, hãy dành tặng những món quà cùng lời chúc ý nghĩa nhất gửi đến thầy cô giáo để tri ân, thể hiện lòng biết ơn của mình.
Tác giả "Thời xa vắng", nhà văn Lê Lựu qua đời

Tác giả "Thời xa vắng", nhà văn Lê Lựu qua đời

NMO - Thông tin từ nhà thơ Trần Đăng Khoa, Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam cho biết, nhà văn Lê Lựu - tác giả "Thời xa vắng", "Sóng ở đáy sông" đã qua đời vào chiều 9/11, tại nhà riêng ở Hưng Yên, hưởng thọ 81 tuổi.

Tin khác

Tác giả ca khúc "Chào em cô gái Lam Hồng" qua đời

Tác giả ca khúc "Chào em cô gái Lam Hồng" qua đời
NMO - Theo thông tin từ gia đình, nhạc sĩ Ánh Dương trút hơi thở cuối cùng vào lúc 6 giờ ngày 8/11. Ông qua đời tại nhà riêng ở TP. Hồ Chí Minh, hưởng thọ 88 tuổi.

VCCA tổ chức triển lãm điêu khắc “Trung Điểm” tại Nam Hội An

VCCA tổ chức triển lãm điêu khắc “Trung Điểm” tại Nam Hội An
Từ ngày 05/11/2022, Trung tâm Nghệ thuật đương đại Vincom (VCCA) và VinWonders Nam Hội An (Quảng Nam) phối hợp tổ chức triển lãm điêu khắc với chủ đề “TRUNG ĐIỂM". Triển lãm giới thiệu gần 60 tác phẩm điêu khắc đương đại của 43 nghệ sĩ, do nhà nghiên cứu nghệ thuật Đỗ Tường Linh giám tuyển.

LỜI CẢM ƠN

LỜI CẢM ƠN
Gia đình chúng tôi xin trân trọng cảm ơn các cụ, các ông, các bà; các cô, các dì, chú, bác, họ hàng nội ngoại, gia đình thông gia, hàng xóm láng giềng; bạn bè thân hữu đã gửi vòng hoa chia buồn tiễn đưa người thân đã mất của chúng tôi là:

Huy động mọi nguồn lực để đưa ấn vàng "Hoàng đế chi bảo" về nước sớm nhất

Huy động mọi nguồn lực để đưa ấn vàng "Hoàng đế chi bảo" về nước sớm nhất
Ngày 1/11, Cục Di sản Văn hóa (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) thông tin cho biết: Sau những nỗ lực đàm phán với Hãng Millon, 7h30' ngàỵ 31/10/2022 (giờ Paris), đại diện phía Việt Nam và Hãng đã thống nhất được thỏa thuận tạm hoãn đấu giá ấn vàng “Hoàng đế chi bảo”. Tiếp đó, đến 10h10' ngày 31/10/2022, Hãng Millon đã có thông cáo chính thực việc đưa ấn vàng “Hoàng đế chi bảo” ra khỏi danh mục cổ vật đấu giá ngày 31/10/2022 của Hãng. Đây là thành công bước đầu trong lộ trình thực hiện các giải pháp nhằm hồi hương ấn vàng “Hoàng đế chi bảo”.

Nhiều hoạt động thiết thực trong “Tháng hành động vì NCT Việt Nam”

Nhiều hoạt động thiết thực trong “Tháng hành động vì NCT Việt Nam”
Như đã thành thông lệ, cứ 2 năm một lần, Hội NCT tỉnh Hải Dương lại phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Trung tâm Văn hóa tỉnh tổ chức Liên hoan văn nghệ và Giải bóng chuyền hơi người trung, cao tuổi NCT toàn tỉnh. Đây chỉ là hai nội dung nằm trong chuỗi hoạt động nhân “Tháng hành động vì NCT Việt Nam” hằng năm; nhằm khuyến khích và thúc đẩy sự lan tỏa phong trào văn hóa văn nghệ, thể dục thể thao ở lớp NCT trong toàn tỉnh.

Ấn tượng “Tháng hành động vì NCT” ở xã Ia Tô

Ấn tượng “Tháng hành động vì NCT” ở xã Ia Tô
Nhân Tháng hành động vì NCT Việt Nam năm 2022, chúng tôi tháp tùng lãnh đạo Hội NCT tỉnh Gia Lai gồm bà Rơ Chăm H’Yéo, Trưởng BĐD Hội NCT tỉnh và ông Nguyễn Thành Nuôi, Phó Trưởng BĐD xuống dự buổi giao lưu văn nghệ tại xã Ia Tô, huyện Ia Grai do Hội NCT xã đăng cai. Tham gia buổi giao lưu còn có lãnh đạo UBND huyện, Hội NCT cấp huyện, cấp xã và các CLB bạn.
Xem thêm
Nạp năng lượng đón năm mới tại resort 5 sao Cam Ranh Riviera

Nạp năng lượng đón năm mới tại resort 5 sao Cam Ranh Riviera

Hòa mình vào lễ hội countdown sôi động bên bờ biển, cùng nhau nhâm nhi ly rượu vang, thưởng thức tiệc buffet tại nhà hàng Á- Âu, vui bất tận trong tiệc bọt độc đáo… là những trải nghiệm thú vị đầu năm mới mà resort 5 sao Cam Ranh Riviera Beach Resort & Sp
Tôn vinh, quảng bá giá trị văn hóa đặc sắc của đồng bào các dân tộc Tây Bắc

Tôn vinh, quảng bá giá trị văn hóa đặc sắc của đồng bào các dân tộc Tây Bắc

Phú Thọ: Tôn vinh quảng bá giá trị văn hóa độc đáo, đặc sắc của đồng bào các dân tộc Tây Bắc
Vĩnh Phúc tổ chức phát triển du lịch và phát động trồng cây năm 2023

Vĩnh Phúc tổ chức phát triển du lịch và phát động trồng cây năm 2023

Sáng 30/11, tỉnh Vĩnh Phúc tổ chức phát động trồng cây năm 2023 vì mục tiêu phát triển du lịch và bảo vệ môi trường.
Argentina đón tin vui về nhân sự trước trận gặp Hà Lan ở tứ kết World Cup 2022

Argentina đón tin vui về nhân sự trước trận gặp Hà Lan ở tứ kết World Cup 2022

NMO - Đánh bại Australia tại vòng 1/8 World Cup 2022 với tỷ số 2-1, Messi cùng các đồng đội thẳng tiến vào tứ kết World Cup 2022, nơi họ sẽ chạm trán đội tuyển Hà Lan.
Kết quả vòng 1/8 World Cup 2022: Lộ diện cặp tứ kết cuối cùng

Kết quả vòng 1/8 World Cup 2022: Lộ diện cặp tứ kết cuối cùng

NMO - Kết thúc trận đấu đêm 6/12 và rạng sáng 7/12, đã xác định được cặp đấu cuối ở tứ kết World Cup 2022. Bồ Đào Nha đả bại Thuỵ Sỹ, Tây Ban Nha nhận thất bại trên chấm luân lưu, Maroc lần đầu góp mặt ở tứ kết.
Link xem trực tiếp Bồ Đào Nha vs Thụy Sĩ, VTV, vòng 1/8 World Cup 2022

Link xem trực tiếp Bồ Đào Nha vs Thụy Sĩ, VTV, vòng 1/8 World Cup 2022

Link xem trực tiếp Bồ Đào Nha vs Thụy Sĩ, diễn ra lúc 02h00 ngày 7/12, xem trực tiếp Bồ Đào Nha vs Thụy Sĩ, trong khuôn khổ vòng 1/8 World Cup 2022 phục vụ quý độc giả quan tâm.
Những cánh rừng đều xanh

Những cánh rừng đều xanh

Trở về quê sau bao năm lăn lộn, phóng tầm mắt nhìn quanh, những cánh rừng đã phục sinh. Quê hương vùng lõm, kí ức tuổi thơ là những mảng rừng xám xịt da beo với những đống tro nguội lạnh sau một trận lửa rừng rực.
Đồng đội

Đồng đội

Quyết vừa tới nhà, vứt “phịch” chiếc ba lô lộn ngược một cái nơi hè, vừa thở vừa nói với chị dâu:
Hoa hồng Vu lan...

Hoa hồng Vu lan...

Chị mới dọn về xóm, xây cái nhà nhỏ, định cư luôn. Con trai chị với con tôi chung lớp 5, ngày nào cũng qua nhà chơi. Thằng nhỏ lễ phép, chỉ phải cái hơi… sa đà: Sa vô chơi là quên luôn trời đất; bữa cơm nào mẹ cũng phải vác roi đi kiếm! Vài lần trò chuyện xã giao mới biết: Té ra chị Hân cũng mẹ đơn thân.
"Thanh âm Sao và Sao" - tiếng hát tri ân các nghệ sĩ lớn tuổi, có hoàn cảnh khó khăn

"Thanh âm Sao và Sao" - tiếng hát tri ân các nghệ sĩ lớn tuổi, có hoàn cảnh khó khăn

Vào ngày 16/12, tại Hà Nội, Hội Bảo vệ quyền của nghệ sĩ biểu diễn âm nhạc Việt Nam (APPA) sẽ tổ chức chương trình âm nhạc mang tên "Thanh âm Sao và Sao", nhằm tri ân các nghệ sĩ lớn tuổi, có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn.
Xem trọn bộ phim "Đừng làm mẹ cáu"

Xem trọn bộ phim "Đừng làm mẹ cáu"

Ngày mới Online cập nhật link xem trọn bộ phim "Đừng làm mẹ cáu" của Quỳnh Kool phát sóng trên VTV3 chất lượng cao phục vụ đông đảo quý khán giả.
Lịch phát sóng "Đừng làm mẹ cáu" trên VTV

Lịch phát sóng "Đừng làm mẹ cáu" trên VTV

NMO - Bộ phim mới nhất của Quỳnh Kool có tựa đề "Đừng làm mẹ cáu" sẽ tiếp sóng thay cho phim "Thông gia ngõ hẹp" vừa mới kết thúc hôm 26/11.
Phiên bản di động