Giữ hồn tơ lụa Cổ Chất: Khi tiếng thoi còn neo ký ức
Nhịp sống văn hóa 17/03/2026 09:14
Nhận lời mời làm cố vấn trại sáng tác, cụ Phúc mời gọi các nghệ sĩ điêu khắc của 7 quốc gia đến Phú Thọ tham gia trại sáng tác, tạo ra những tác phẩm có giá trị để trưng bày rồi tặng lại cho tỉnh. Trong thời gian gần 1 tháng làm việc tại trại, cụ luôn năng nổ động viên các nghệ sĩ trong và ngoài nước hăng say làm việc, sáng tạo nét độc đáo, thổi hồn cho từng tác phẩm. Ngày ấy, cụ cùng nhà văn Nguyễn Thiện Kế lăn lộn tận vùng mỏ đá ở Yên Bái, chọn đặt mua đá trắng đúng chủng loại, kích cỡ phù hợp với từng phác thảo của các nghệ sĩ, giúp họ thể hiện tác phẩm được thuận lợi nhất.
![]() |
| Nhà sưu tập Nguyễn Mạnh Phúc. |
Bẵng đi một thời gian, đến năm 2009, chuẩn bị cho lễ Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng năm Canh Dần 2010, ý tưởng tổ chức Trại sáng tác điêu khắc quốc tế lần 2, với chủ đề: “Ấn tượng đất Tổ Hùng Vương” được trình tới UBND tỉnh, Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch. Và cuối năm đó, trại sáng tác được phê duyệt, giao Khu di tích lịch sử Đền Hùng và Hội Văn học - Nghệ thuật tỉnh đồng chủ trì thực hiện, và trại được đặt tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng. Nhà sưu tập Nguyễn Mạnh Phúc lại được mời làm cố vấn, đồng thời tham gia Ban điều hành trại. Một lần nữa, cụ lại hăm hở giúp sức kết nối, mời gọi các nghệ sĩ của 11 quốc gia, đủ các châu lục đến với Phú Thọ, tư vấn lựa chọn thợ thi công từ TP Hồ Chí Minh ra… Trại điêu khắc năm ấy thành công tốt đẹp, để lại hơn 30 tác phẩm điêu khắc hiện đại, góp phần làm đẹp cảnh quan Khu di tích lịch sử Đền Hùng.
Ngay sau đó, cụ lại đứng ra chủ trì cùng với một số nghệ sĩ nhiếp ảnh Phú Thọ thành lập CLB nhiếp ảnh Sông Thao, rồi cùng các nghệ sĩ sớm tối săn nắng, săn mây, lúc ở Thanh Sơn, Yên Lập, khi lên tận Hoàng Su Phì, Mù Cang Chải… Triển lãm ảnh nghệ thuật mang chủ đề “Hoa văn núi” cho các nghệ sĩ được tổ chức tại Trung tâm Văn hóa Hàn Quốc ở Hà Nội. Năm 2012, tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ được UNESCO vinh danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, cụ lại giúp Phú Thọ tổ chức thành công triển lãm Nghệ thuật thư pháp Việt Nam, Trung Quốc, Nhật Bản. Năm 2013, nhân dịp Giỗ Tổ Hùng Vương, lễ hội Đền Hùng, nhằm có thêm những hoạt động văn hóa, văn nghệ sinh động phục vụ lễ hội, tiếp tục giúp Phú Thọ mở rộng giao lưu hội nhập quốc tế về văn hóa, cụ đã giới thiệu với Phú Thọ về Hiệp hội giao lưu mĩ thuật quốc tế Hàn Quốc. UBND tỉnh cho phép phối hợp với phía bạn tổ chức triển lãm mĩ thuật giao lưu thường niên giữa hai nước, bắt đầu từ năm 2013 tại Phú Thọ và tiếp theo tại Seoul Hàn Quốc, để quảng bá hình ảnh, con người và văn hóa miền đất Tổ đến với bạn bè quốc tế. Đến nay, Hội Liên hiệp Văn học - Nghệ thuật Phú Thọ đã 7 lần tổ chức triển lãm giao lưu với Hàn Quốc.
Với những đóng góp xứng đáng của nhà sưu tập Nguyễn Mạnh Phúc đối với lĩnh vực văn hóa, văn học nghệ thuật của tỉnh nhà, cụ được mời tham gia Hội Liên hiệp Văn học - Nghệ thuật Phú Thọ, với tư cách là hội viên danh dự. Đồng thời cụ được đề nghị UBND tỉnh tặng Bằng khen, Kỉ niệm chương Hùng Vương - phần thưởng cao quý nhất của UBND tỉnh Phú Thọ. Nhà sưu tập Nguyễn Mạnh Phúc luôn đau đáu những ý tưởng muốn giúp tỉnh nhà đẩy mạnh giao lưu văn hoá, hội nhập quốc tế.
Khi biết ý tưởng xây dựng Tháp Hùng Vương và Tượng đài Hùng Vương, cụ lại trăn trở, muốn tư vấn cho tỉnh kêu gọi vốn đầu tư từ nguồn xã hội hoá trong và ngoài nước, đồng thời muốn góp sức vào những công trình thế kỉ của tỉnh nhà. Chưa hết, cụ còn kết nối một “Mạnh thường quân” tặng tượng đồng nhà thơ Phạm Tiến Duật, người con ưu tú của quê hương đất Tổ, nhà thơ được tặng giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật, để đặt tại Công viên Văn Lang. Được biết, tượng đồng nhà thơ Bút Tre (Đặng Văn Đăng) đặt tại Khu lưu niệm nhà thơ cũng do cụ Nguyễn Mạnh Phúc tặng…
Nhà sưu tập Nguyễn Mạnh Phúc là người đi con đường riêng, không chỉ sưu tập, mà cụ còn tổ chức các triển lãm trong bộ sưu tập của mình, rồi một ngã rẽ mới bén duyên với cụ lúc nào không hay. Cụ cho biết: “Vào năm 1997, một công ty du lịch ở Hà Nội đưa đoàn họa sĩ Hàn Quốc sang Việt Nam, những họa sĩ này rất muốn được tổ chức cuộc triển lãm ở Hà Nội. Khi ấy cụ đang là chủ Gallery Thế giới ở 46 Trần Hưng Đạo, cụ đứng ra giúp chọn địa điểm. Tại triển lãm này, cụ đã bày bức thư pháp của nhà thư pháp nổi tiếng Lê Xuân Hòa tặng, bức thư pháp có nội dung câu thơ: “Cử đầu hồng nhật cận/ Đối ngạn nhất chi mai”. Ngài Đại sứ Hàn Quốc khi ấy rất thích, đề nghị được mua. Không nhẽ bán món quà quý của cụ Lê Xuân Hòa tặng, nhưng vị Đại sứ lại rất thích thì biết làm thế nào? Suy nghĩ mãi, cụ quyết định tặng lại bức thư pháp cho ngài Đại sứ. Cảm tạ tấm lòng của cụ, Đại sứ Hàn Quốc đã mời cụ sang Hàn Quốc tham quan một tuần, nhưng cụ từ chối. Thay vì thế, cụ ngỏ ý muốn ngài Đại sứ giúp tổ chức một triển lãm mĩ thuật của Việt Nam tại Hàn Quốc. Một thời gian sau, đến tháng 8/1998, Đại sứ quán Hàn Quốc gửi thư mời cụ tổ chức cuộc triển lãm quốc tế gồm 5 nước tại Hàn Quốc, nhân kỉ niệm 50 năm quốc khánh Đại Hàn Dân Quốc. Sự kiện này đã mở ra hàng loạt các hoạt động giới thiệu, quảng bá, giao lưu nghệ thuật sau đó, đưa cụ trở thành Đại sứ của văn hóa.
Cho đến nay, nhà sưu tập Nguyễn Mạnh Phúc đã kết nối, giúp cho nhiều họa sĩ trong nước tổ chức triển lãm tại các quốc gia: Hàn Quốc, Na Uy, Úc, Trung Quốc. Đồng thời tổ chức triển lãm cho nhiều nghệ sĩ các nước: Hàn Quốc, Mỹ, Úc, Na Uy, Nhật Bản… tại Việt Nam. Trong đó có cả dự án điêu khắc quốc tế của Na Uy tại Đà Nẵng và trở thành bạn tâm giao với vợ chồng nhà điêu khắc Oyvin Storbaekken Giám đốc dự án này.
Qua những lần triển lãm, đã đem lại cho cụ những mối quan hệ bạn bè thân thiết, gắn với nhiều nghệ sĩ nổi tiếng trong và ngoài nước. Hiện nay cụ vẫn tiếp tục là cầu nối giao lưu văn hóa quốc tế, bằng những việc làm như thế (cụ Nguyễn Mạnh Phúc từng là Chủ nhiệm CLB Giao lưu mĩ thuật quốc tế, của Liên hiệp các Hội Văn học - Nghệ thuật Việt Nam). Đến nay dù tuổi cao, sức khỏe có phần suy giảm, nhưng cụ vẫn nhiệt tình với mọi hoạt động nghệ thuật, nhất là các hoạt động giao lưu, quảng bá văn hóa, con người quê hương đất Tổ ra thế giới. Gần đây nhất, trong chuyến trở lại Việt Trì, cụ ghé thăm không gian văn hóa người vùng cao, của họa sĩ Nguyễn Đình Ánh. Cụ lại cho biết, đang ấp ủ một dự án nhằm phát triển cây sơn ta ở Phú Thọ. Hi vọng những mong muốn, trăn trở của cụ sớm trở thành hiện thực.