Đại biểu Trương Xuân Cừ: Số hóa dữ liệu đất đai để minh bạch và giám sát hiệu quả

Số hóa dữ liệu đất đai để minh bạch

Theo đại biểu Trương Xuân Cừ, để giải quyết căn cơ những vướng mắc về đất đai, cần tập trung triển khai số hóa hồ sơ địa chính và cơ sở dữ liệu đất đai, bởi chúng ta đang thực hiện cuộc cách mạng chuyển đổi số quốc gia thì không thể không đưa vấn đề chuyển đổi số hồ sơ địa chính.

Đại biểu Trương Xuân Cừ (Đoàn TP Hà Nội)

Đại biểu Trương Xuân Cừ cho rằng, trước hết phải chuyển toàn bộ hồ sơ giấy sang hồ sơ điện tử, từ bản đồ địa chính, sổ địa chính đến giấy chứng nhận quyền sử dụng đất không thể cứ làm như hình thức hiện nay được. Ngoài ra, chuẩn hóa, số hóa theo mã định danh tương tự như cách làm thuế thu nhập cá nhân vừa qua.

"Vừa rồi khi thuế thu nhập cá nhân được đưa vào quản lý theo mã định danh căn cước công dân là rất hay. Khi ta truy cập vào ứng dụng là mình biết mình nợ tiền thuế bao nhiêu, từ ngày nào đến ngày nào và cho đến thông báo tiền nợ chậm nộp thuế. Đây là vấn đề rất minh bạch, khách quan. Do đó, không thể không số hóa đất đai được", ông nói.

Cũng theo đại biểu, cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia cần kết nối với hệ thống cơ sở dữ liệu dân cư mà chúng ta đã làm với việc nộp thuế; Tích hợp cùng cơ sở dữ liệu về thuế tài chính, hệ thống thông tin về quy hoạch… Đại biểu Trương Xuân Cừ nhận định, việc này có thể ngăn chặn “lừa đảo” về đất đai.

"Bao nhiêu vụ lừa đảo về đất đai chủ yếu do thông tin không minh bạch. Từ dự án nảy sinh những “ông chủ” doanh nghiệp đi lừa đảo, phân lô, bán nền… chứng tỏ hệ thống thông tin của chúng ta chưa đảm bảo liên thông, chưa đảm bảo thông tin minh bạch. Do đó, số hóa hồ sơ địa chính có thể giúp giảm thiểu vấn đề này. Bên cạnh việc số hóa dữ liệu đất đai, chúng ta cần đầu tư ứng dụng trí tuệ nhân tạo để phân tích dữ liệu đất đai, từ đó trợ giúp đắc lực cho việc giám sát quy hoạch nguồn lực đất đai", đại biểu Trương Xuân Cừ phân tích.

Đại biểu cũng nhấn mạnh, nếu một giây trí tuệ nhân tạo có thể liên thông được 1 triệu tài liệu thì con người làm 5 - 10 năm chưa chắc đã làm được. "Chúng ta phải khai thác được trí tuệ nhân tạo để phát hiện sai lệch hồ sơ, để cảnh báo về “sốt ảo” đất đai, tránh thực tế hiện nay là nhiều đất có giá “trên trời”. Ví như đất Thủ Thiêm có những cuộc đấu giá là 2 tỷ đồng/m2. Nếu không có trí tuệ nhân tạo xử lý minh bạch thì rất khó”, đại biểu Trương Xuân Cừ nêu ý kiến.

Chậm bàn giao đất, gây thiệt hại cho doanh nghiệp

Đại biểu Hà Sỹ Đồng cho rằng, do chậm giải phóng mặt bằng nên chậm bàn giao đất khiến cho doanh nghiệp thiệt hại.

Cho ý kiến về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội quy định một số cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật Đất đai, Đại biểu Hà Sỹ Đồng (Đoàn Quảng Trị) cho rằng, Luật Đất đai hiện đang quy định theo hướng doanh nghiệp phải nộp tiền trước thì mới được thuê đất. Trên thực tế phát sinh rất nhiều trường hợp doanh nghiệp đã nộp tiền thuê đất, nhưng cơ quan nhà nước chậm triển khai giải phóng mặt bằng, dẫn đến chậm bàn giao đất trên thực địa, có trường hợp chậm nhiều năm, gây thiệt hại cho doanh nghiệp.

Trong những trường hợp đó, doanh nghiệp vẫn phải chịu nghĩa vụ tiền thuê đất, nhưng không có đất để sử dụng. Nhiều doanh nghiệp gặp vấn đề này rất bức xúc bởi họ chịu thiệt hại rất lớn từ lỗi của phía Nhà nước mà lại vẫn phải nộp tiền cho việc này.

Đại biểu Hà Sỹ Đồng (đoàn Quảng Trị) đề nghị, Nghị quyết bổ sung thêm quy định xử lý vấn đề này theo hướng: Doanh nghiệp vẫn nộp tiền thuê đất tạm tính trước khi thuê đất. Trong trường hợp chậm bàn giao đất thì doanh nghiệp có quyền yêu cầu tính toán lại tiền thuê đất giảm nghĩa vụ tương ứng với khoảng thời gian chậm bàn giao. Phần giảm nghĩa vụ này sẽ được điều chỉnh, quyết toán, khấu trừ vào tiền thuê đất nộp trong những lần sau đó hoặc các nghĩa vụ tài chính khác đối với Nhà nước.

Góp ý ở Điều 4.2 quy định cho phép người sử dụng đất chọn hình thức trả tiền một lần hay tất cả thời gian thuê. Đại biểu Hà Sỹ Đồng đề nghị, ghi nhận cả các quyền thế chấp, góp vốn và các quyền khác của người sử dụng đất trả tiền hàng năm tương ứng với người sử dụng đất trả tiền một lần. Điều này sẽ tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho các doanh nghiệp và hệ thống tài chính ngân hàng trong việc tăng cường đầu tư vào đất để từ đó giúp mang lại lợi ích kinh tế từ đất.

Trong phiên thảo luận tại tổ, nhiều đại biểu Quốc hội quan tâm là quy định Nhà nước thu hồi đất với trường hợp dự án đã thỏa thuận được trên 75% diện tích đất và trên 75% số lượng người sử dụng đất. Trong trường hợp này, HĐND cấp tỉnh xem xét, thông qua thu hồi phần diện tích đất còn lại để giao đất, cho thuê đất cho chủ đầu tư.

Theo đại biểu Nguyễn Văn Huy (đoàn Hưng Yên), quy định này sẽ giải quyết tình trạng “dự án bị ách tắc do vài hộ không thỏa thuận, xử lý ‘điểm nghẽn’ kéo dài do một số trường hợp không hợp tác, gây đình trệ dự án và làm lãng phí nguồn lực. Tuy nhiên, dù đã quy định tỷ lệ 75%, đại biểu lưu ý, việc thu hồi phần diện tích còn lại cần phải được cân nhắc vì chưa đảm bảo nguyên tắc tự nguyện trong các dự án theo cơ chế thỏa thuận. Bên cạnh đó dễ phát sinh khiếu kiện về bồi thường giá đất.