Cùng đồng bào Khơ Mú đi lấy nước mới ngày đầu năm

Theo quan niệm của người Khơ Mú, tục lấy nước vào buổi sáng đầu năm mới thể hiện cách ứng xử của người dân với môi trường thiên nhiên và các quan niệm về vai trò của nước trong cuộc sống.

Cung dong bao Kho Mu di lay nuoc moi ngay dau nam hinh anh 1Người dân đi lấy nước ở đầu nguồn dịp đầu năn mới. (Nguồn: TTXVN)

Mùa Xuân, khi hoa đào, hoa mận phủ kín những vạt đồi quanh bản làng người Khơ Mú ở xã Nghĩa Sơn, huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái cũng là lúc mọi người dọn dẹp nhà cửa, mổ lợn, làm bánh chưng, sắp xếp công việc để đón Tết cổ truyền.

Đồng bào Khơ Mú ở đây có trên 1.500 người, tuy số lượng không lớn nhưng đồng bào luôn có ý thức gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. Một trong những phong tục đẹp, gắn liền với nền văn minh lúa nước là tục lấy nước mới đầu năm vẫn được người dân nơi đây lưu truyền, với mục đích giáo dục cho con cháu biết giữ nước, giữ rừng, quý trọng thiên nhiên.

Có đời sống thuần nông, nên đồng bào Khơ Mú từ xưa đã biết giữ nước, giữ rừng để có nước tưới đảm bảo cho quá trình canh tác, sản xuất nông nghiệp. Quý trọng nguồn nước, tổ tiên đồng bào Khơ Mú đã sáng tạo ra tục lấy nước đầu Xuân như một hoạt động mang lại niềm vui, sự may mắn cho gia đình, cộng đồng mỗi dịp đầu xuân, năm mới.

Theo quan niệm của người Khơ Mú, tục lấy nước vào buổi sáng đầu năm mới là một việc làm quan trọng, thể hiện cách ứng xử của người dân với môi trường thiên nhiên và các quan niệm về vai trò của nước trong cuộc sống.

Khác với tục lấy nước của một số dân tộc khác, người lấy nước cho mỗi gia đình không phải là chủ các gia đình, mà là những cô gái khỏe mạnh, con cháu của các gia đình.

Theo quan niệm của người Khơ Mú ở Nghĩa Sơn, người phụ nữ trong gia đình là người giữ vai trò quan trọng hơn cả, là người hết mực thương yêu, chăm sóc cho gia đình, luôn cầu mong những điều tốt đẹp cho gia đình, người phụ nữ lại là người lo liệu và phụ trách việc bếp núc, cấy cầy và gieo trồng, do vậy nước gắn chặt với công việc hàng ngày của người phụ nữ. Vì thế, người phụ nữ là người sẽ đi lấy nước mới trong ngày đầu năm cho toàn thể gia đình để mong nhận được nhiều may mắn trong năm mới.

Ông Vì Văn Thanh, thôn Nậm Tộc, xã Nghĩa Sơn chia sẻ: "Theo phong tục của người Khơ Mú từ ngày xưa chúng tôi, làm ăn phải dựa vào nước cho nên vào ngày Tết Nguyên đán hàng năm mọi người trong bản đều đi múc nước mới, như vậy mới có sức khỏe và làm ăn phát đạt."

Vào sáng sớm ngày mùng 1 Tết, các thiếu nữ Khơ Mú đến nơi chuẩn bị dụng cụ đựng nước để đi lấy nước đầu năm. Để có được nguồn nước trong lành, sạch sẽ, các cô gái phải vượt quãng đường xa, lên tận khe nước đầu nguồn, chắt chiu từng giọt nước tinh khiết nhất từ trên cao chảy xuống.

Người Khơ Mú quan niệm, đầu năm lấy được nguồn nước càng trong lành, sạch sẽ thì năm đó gia đình khỏe mạnh, làm ăn gặp nhiều may mắn.

Em Vì Thị Thoại ở thôn Nậm Tộc 1, xã Nghĩa Sơn cho biết: "Đầu năm mới nào em cũng đi lấy nước. Mỗi lần đi lấy nước tuy vất vả nhưng chúng em mong muốn lấy được nước sạch để đem về phục vụ gia đình, để cho gia đình gặp nhiều may mắn và tràn đầy niềm vui."

Khi các cô gái đi lấy nước, các thành viên trong gia đình cũng thức dậy dọn dẹp nhà cửa và cùng quây quần bên bếp lửa bập bùng, hàn huyên chuyện trò chờ đợi nguồn nước mới mang về đem theo những điều may mắn.

Nước mới lấy về được chọn ra một ống rót cho các thành viên trong gia đình mỗi người một chén để lấy may. Đại diện con, cháu bưng nước mời các thành viên trong gia đình để bày tỏ tình cảm, sự kính trọng.

Theo quan niệm, nguồn nước đầu tiên của khe nước trong năm mới sẽ mang lại sức khỏe và những điều tốt lành. Cùng với việc rót nước mời các thành viên gia đình, nước mới cũng được rót để thờ cúng tổ tiên, thờ ma nhà, số còn lại được dùng để nấu nướng, chế biến thức ăn trong những ngày Tết.

Điểm đặc biệt ở tục lấy nước của người Khơ Mú ở Nghĩa Sơn là trong quá trình lấy nước, các cô gái sẽ bí mật lựa chọn một hòn đá may mắn dưới lòng suối sâu coi như bắt được của trong ngày đầu năm mới.

Ông Vì Văn Sang, thôn Nậm Tộc, xã Nghĩa Sơn cho biết thêm: Trước khi nhặt hòn đá, người nhặt phải nhắm mắt, những hòn đá đã được mang về như món quà đầu năm, đem chia vui cho các thành viên trong gia đình để mọi người cùng phán đoán, tiên lượng về những điều hên, xui trong năm mới.

Bên ly nước mới, cả gia đình cùng trò chuyện kể cho nhau nghe những câu chuyện đầu năm, hỏi han động viên nhau cùng cố gắng trong năm mới.

Tục lấy nước đầu năm mới của người Khơ Mú ở Nghĩa Sơn là tục lệ có ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Qua phong tục này giáo dục con cháu phải biết bảo vệ và giữ gìn nguồn nước, bảo vệ rừng, bảo vệ môi trường để phục vụ đời sống sản xuất và sinh hoạt.

Trước đây, khi lấy nước mới về mọi người trong gia đình còn cân nước để đánh giá, xem xét về môi trường, nguồn nước, chỉ bảo con cháu chủ động trong sản xuất.

Cùng với thời gian, trước tác động của đời sống sinh hoạt, nay tục cân nước đã bớt đi để giảm những thủ tục rườm rà, nhưng những giá trị và ý nghĩa nhân văn của tục lệ này vẫn còn nguyên vẹn.

Mỗi dịp năm mới gia đình nào cũng chuẩn bị dụng cụ, lựa chọn con cháu đi lấy nước đầu năm chờ mong một năm mới làm ăn gặp nhiều may mắn, mùa màng tốt tươi, con người khỏe mạnh.

Tục lấy nước đầu năm là một trong những nét văn hóa đẹp trong kho tàng văn hóa đặc sắc của dân tộc. Trải qua thời gian, những phong tục đó có ít nhiều thay đổi để phù hợp với đời sống sinh hoạt và chủ trương xây dựng đời sống văn hóa mới.

Tuy nhiên những giá trị nhân văn đặc sắc và ý nghĩa của tục lệ này vẫn được lưu truyền phát triển qua nhiều thế hệ, để mỗi dịp Tết đến xuân về, đồng bào Khơ Mú ở Nghĩa Sơn lại thực hiện với niềm vui, ước vọng một năm mới tốt lành hơn./.

Theo Vietnamplus

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

net dep van hoa trong trang phuc dan toc dao

Nét đẹp văn hóa trong trang phục dân tộc Dao

Trang phục truyền thống là sản phẩm văn hóa, là niềm tự hào mỗi dân tộc, đồng thời chuyển tải quan niệm về vũ trụ, về nhân sinh của cộng đồng thông qua các hoa văn, họa tiết thêu, in trên đó. Khi mặc trang phục dân tộc, mỗi người đều tự ý thức về bản sắc văn hóa của dân tộc mình. 
truyen day de con chau nho ve cau hat cha ong

Truyền dạy để con, cháu nhớ về câu hát cha ông

Theo chỉ dẫn của một cán bộ văn hóa huyện, chúng tôi tìm đến nhà Nghệ nhân dân gian Lương Thiêm Phú, 82 tuổi, thôn Trang Nà, xã Tình Húc, huyện Bình Liêu, tỉnh Quảng Ninh…
co tuong mon the thao tri tue

Cờ tướng - môn thể thao trí tuệ

Thế kỉ V-VI, Cờ vua khởi nguồn từ môn chơi thời cổ ở Ấn Độ có tên gọi là “Chaturanga” có nghĩa là 4 binh chủng quân đội hợp thành: Chiến xa, tượng binh, kị binh và bộ binh.
dieu ki bi o chua dich long

Điều kì bí ở chùa Địch Lộng

Từ Hà Nội theo Quộc lộ 1A xuôi Ninh Bình, qua cầu Đoan Vỹ của tỉnh Hà Nam rẽ phải gần 1km du khách gặp chùa Địch Lộng (còn gọi là động Địch Lộng).
messi tro thanh ty phu bong da thu 2 sau ronaldo

Messi trở thành tỷ phú bóng đá thứ 2 sau Ronaldo

Sau Cristiano Ronaldo, Lionel Messi trở thành cầu thủ bóng đá thứ hai trên thế giới cán mốc thu nhập 1 tỷ USD, theo công bố của tạp chí Forbes.

Tin khác

Neymar đứng trước nguy cơ bị cấm thi đấu 7 trận

neymar dung truoc nguy co bi cam thi dau 7 tran
Với hành động đánh nguội Alvaro Gonzalez ở trận PSG thua Marseille 0-1 ở vòng 3 Ligue 1, tiền đạo Neymar có nguy cơ bị cấm thi đấu 7 trận.

Các hậu vệ tỏa sáng giúp Chelsea thắng trận mở màn

cac hau ve toa sang giup chelsea thang tran mo man
Hai trong ba bàn thắng của Chelsea tới từ các hậu vệ, nhờ đó The Blues thắng 3-1 trước Brighton ở trận mở màn Premier League 2020. Mặc dù thắng trận, nhưng lối chơi của Chelsea chưa thuyết phục.

Bị cấm thi đấu, Công Phượng lỡ dịp đối đầu Quang Hải

bi cam thi dau cong phuong lo dip doi dau quang hai
Công Phượng vắng mặt cũng khiến các CĐV bỏ lỡ màn đối đầu hấp dẫn giữa anh và tiền vệ Quang Hải của Hà Nội FC.

Noo Phước Thịnh công bố dự án âm nhạc lớn nhất năm 2020

noo phuoc thinh cong bo du an am nhac lon nhat nam 2020
Nam ca sĩ đã chính thức chia sẻ về một món quà nghệ thuật bí mật sẽ được anh gửi tặng người hâm mộ trong năm nay.

Người đẹp Biển Nguyễn Thị Loan và vai diễn đầu tay trong series phim hình sự "Bão ngầm"

nguoi dep bien nguyen thi loan va vai dien dau tay trong series phim hinh su bao ngam
Nguyễn Thị Loan đã có những chia sẻ về lần đầu tiên xuất hiện trên màn ảnh nhỏ trong vai trò một diễn viên.

Blackpink đã làm gì khiến Selena Gomez bị ám ảnh?

blackpink da lam gi khien selena gomez bi am anh
Sau kết hợp với nhau trong Ice Cream, Selena Gomez bất ngờ nói mình bị "ám ảnh" bởi Blackpink. Tại sao?
Xem thêm
tu bay sinh ton lien tuong den dai dich covid 19

Từ “Bẫy sinh tồn” liên tưởng đến đại dịch Covid – 19

“Vùng hoa lá bên trái và khu biển hồ mầu xanh bên phải hiện ra chiếc khẩu trang bịt kín khuôn mặt. Hậu quả của sự tàn phá thiên nhiên ...
truyen day de con chau nho ve cau hat cha ong

Truyền dạy để con, cháu nhớ về câu hát cha ông

Theo chỉ dẫn của một cán bộ văn hóa huyện, chúng tôi tìm đến nhà Nghệ nhân dân gian Lương Thiêm Phú, 82 tuổi, thôn Trang Nà, xã Tình Húc, ...
co tuong mon the thao tri tue

Cờ tướng - môn thể thao trí tuệ

Thế kỉ V-VI, Cờ vua khởi nguồn từ môn chơi thời cổ ở Ấn Độ có tên gọi là “Chaturanga” có nghĩa là 4 binh chủng quân đội hợp thành: ...
chiem nguong binh minh tren eo gio quy nhon trai nghiem nen thu mot lan trong doi

Chiêm ngưỡng bình minh trên Eo Gió – Quy Nhơn: Trải nghiệm nên thử một lần trong đời

Khoảnh khắc ngày mới lên nơi eo biển trải dài, sóng dập dìu làm loang những tia nắng đầu tiên phản chiếu trên mặt nước là ấn tượng không thể ...
binh thuan cong nhan mui ne la khu du lich quoc gia

Bình Thuận: Công nhận Mũi Né là Khu du lịch Quốc gia

Ngày 24/8, Bộ trưởng Bộ Văn hóa- Thể thao và Du lịch Nguyễn Ngọc Thiện ký Quyết định công nhận Khu du lịch Mũi Né, tỉnh Bình Thuận là Khu ...
bat ngo voi thien duong hoa ruc ro khien chi em me man tai sam son

Bất ngờ với thiên đường hoa rực rỡ khiến chị em mê mẩn tại Sầm Sơn

Mỗi dịp hè sang thu về, hoa đua nhau khoe sắc thì cũng là lúc chị em náo nức “bung lụa” dưới những giàn hoa rực rỡ, tươi thắm. Không ...
messi tro thanh ty phu bong da thu 2 sau ronaldo

Messi trở thành tỷ phú bóng đá thứ 2 sau Ronaldo

Sau Cristiano Ronaldo, Lionel Messi trở thành cầu thủ bóng đá thứ hai trên thế giới cán mốc thu nhập 1 tỷ USD, theo công bố của tạp chí Forbes.
neymar dung truoc nguy co bi cam thi dau 7 tran

Neymar đứng trước nguy cơ bị cấm thi đấu 7 trận

Với hành động đánh nguội Alvaro Gonzalez ở trận PSG thua Marseille 0-1 ở vòng 3 Ligue 1, tiền đạo Neymar có nguy cơ bị cấm thi đấu 7 trận.
cac hau ve toa sang giup chelsea thang tran mo man

Các hậu vệ tỏa sáng giúp Chelsea thắng trận mở màn

Hai trong ba bàn thắng của Chelsea tới từ các hậu vệ, nhờ đó The Blues thắng 3-1 trước Brighton ở trận mở màn Premier League 2020. Mặc dù thắng ...
con chim se cut chan

Con chim sẻ cụt chân

Hôm nay ngày nghỉ, An được các bạn Quân, Tư rủ đi bẫy chim sẻ. Bẫy Quân mượn của anh mình. Nó biết cách bẫy, Tư có nhiệm vụ kiếm ...
giot nuoc mat muon mang

Giọt nước mắt muộn màng

“Ông đi đâu đấy? Chắc ông lại sang sông chứ gì?” Tôi cười, gọi khi ông Vĩ dắt xe máy đi phía sau cách tôi một quãng. Ông Vĩ quay ...
day dut

Day dứt

Chiếc Kia Morning đưa Phương Thảo vượt qua cửa khẩu Mộc Bài đến trung tâm tỉnh Battambang. Theo địa chỉ, lái xe người Việt kiều còn khá trẻ, tiếp tục ...
noo phuoc thinh cong bo du an am nhac lon nhat nam 2020

Noo Phước Thịnh công bố dự án âm nhạc lớn nhất năm 2020

Nam ca sĩ đã chính thức chia sẻ về một món quà nghệ thuật bí mật sẽ được anh gửi tặng người hâm mộ trong năm nay.
nguoi dep bien nguyen thi loan va vai dien dau tay trong series phim hinh su bao ngam

Người đẹp Biển Nguyễn Thị Loan và vai diễn đầu tay trong series phim hình sự "Bão ngầm"

Nguyễn Thị Loan đã có những chia sẻ về lần đầu tiên xuất hiện trên màn ảnh nhỏ trong vai trò một diễn viên.
blackpink da lam gi khien selena gomez bi am anh

Blackpink đã làm gì khiến Selena Gomez bị ám ảnh?

Sau kết hợp với nhau trong Ice Cream, Selena Gomez bất ngờ nói mình bị "ám ảnh" bởi Blackpink. Tại sao?
Phiên bản di động