Bước tiến của xu thế ổn định chiến lược

Ngày 27/1, Hội đồng Liên bang (Thượng viện) và Duma Quốc gia (Hạ viện) Nga đã thông qua việc gia hạn hiệp ước, theo đó START mới sẽ có hiệu lực đến ngày 5/2/2026…

Cuối cùng thì một "nút thắt" trong quan hệ nhiều sóng gió giữa Nga và Mỹ cũng đã được tháo gỡ. Cuộc điện đàm đầu tiên giữa Tổng thống Nga Vladimir Putin và tân Tổng thống Mỹ Joe Biden đã dẫn tới việc hai cường quốc sở hữu số đầu đạn hạt nhân lớn nhất thế giới nhất trí gia hạn thêm 5 năm Hiệp ước cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược mới (START mới, Nga gọi là START 3) mà không có thêm bất kì điều kiện tiên quyết hay bổ sung nào.

Dư luận quốc tế ngay lập tức hoan nghênh thỏa thuận Nga và Mỹ vừa đạt được, đặc biệt khi START mới, sẽ hết hiệu lực vào ngày 5/2/2021, là thỏa thuận cuối cùng về kiểm soát vũ khí còn tồn tại giữa Moskva và Washington. Trong nhiệm kì của Tổng thống Donald Trump, Mỹ đã lần lượt xóa bỏ Hiệp ước Các lực lượng hạt nhân tầm trung (INF) kí với Nga, sau đó rút khỏi Hiệp ước Bầu trời mở (OST) đã tồn tại suốt 18 năm qua. Tuy nhiên, xét về bối cảnh địa chính trị và những lợi ích mà hiệp ước đem lại, bước đi này của Nga và Mỹ hoàn toàn logic.

Tổng thống Nga Vladimir Putin (phải) trong cuộc gặp ông Joe Biden lúc còn đương nhiệm Phó Tổng thống Mỹ tại Moskva, ngày 10-3-2011
Tổng thống Nga Vladimir Putin (phải) trong cuộc gặp ông Joe Biden lúc còn đương nhiệm Phó Tổng thống Mỹ tại Moskva, ngày 10-3-2011

Nhìn vào tình hình nước Mỹ, so với người tiền nhiệm, Tổng thống Biden là người có bề dày kinh nghiệm và khá "lão luyện" trên chính trường Mỹ, bởi vậy, dư luận cho rằng ông sẽ chọn con đường thận trọng và đặc biệt là tỉnh táo để giải quyết các thách thức đặt ra. Có lẽ vì thế, ông Biden đã chọn cân bằng trong quan hệ với Nga, vừa bảo đảm thể hiện được lập trường trước Tổng thống Putin, vừa bảo đảm có thể mở ra các cơ hội ngoại giao mới với Moskva, khi mà ngày càng nhiều nhà lãnh đạo phương Tây thừa nhận các vấn đề lớn của châu Âu và thế giới sẽ khó giải quyết nếu thiếu sự tham gia của Nga. Cuộc điện đàm giữa ông Biden và Putin còn được đánh giá là một “sự khởi đầu tốt đẹp” trong quan hệ giữa hai nước.

Quay trở lại với một số điểm kĩ thuật trong START mới, các tổng thống Nga và Mỹ khi đó là Dmitry Medvedev và Barack Obama đã kí hiệp ước để hạn chế mỗi nước chỉ được duy trì 1.550 đầu đạn hạt nhân lắp trên các tên lửa và máy bay ném bom tầm xa. Tuy số lượng đầu đạn này cũng thừa đủ để bên này có thể tấn công bên kia, song điều đáng nói là hiệp ước giúp hình thành khả năng minh bạch, có thể dự đoán trước. Hiệp ước có điều khoản mỗi nước phải thông báo cho nước kia bất cứ khi nào sản xuất, triển khai hoặc di chuyển tên lửa, đầu đạn hoặc máy bay ném bom…

Trong bối cảnh hiện nay, có thể thấy Tổng thống Biden không muốn để nước Mỹ đối mặt với sự khó lường về hạt nhân, ít nhất là từ đối thủ Nga. Việc xóa bỏ START mới để đàm phán một thỏa thuận thay thế ngay khi tân Tổng thống Biden bắt đầu nhiệm kì có thể tạo ra một "khoảng trống" đặt nước Mỹ vào tình trạng "không được bảo vệ". Do vậy, bước đi gia hạn hiệp ước chắc chắn đã được cân nhắc kĩ và bảo đảm phục vụ cho những lợi ích của Mỹ. Bản thân việc Mỹ nhất trí gia hạn tới 5 năm, thời gian tối đa cho mỗi lần gia hạn theo quy định trong hiệp ước, cũng cho thấy chính quyền Tổng thống Biden muốn duy trì START mới.

Về phần mình, từ lâu Nga vẫn luôn kiên trì theo đuổi quan điểm START mới là hiệp định cắt giảm vũ khí quan trọng, là "hòn đá tảng" để duy trì sự ổn định chiến lược toàn cầu và cần phải được gia hạn. Quan điểm này tiếp tục được Tổng thống Nga Vladimir Putin nêu rõ tại cuộc họp báo lớn thường niên ngày 17/12/2020. Vào thời điểm đó, ông Putin nói rằng Nga muốn gia hạn hiệp ước dù chỉ là 1 năm và sau đó tiếp tục thương lượng tiếp.

Có thể thấy, việc gia hạn START mới đã tháo được ngòi nổ những căng thẳng vũ trang tiềm tàng một khi hiệp ước này không còn tồn tại, bởi Nga và Mỹ hiện nắm giữ hơn 90% vũ khí hạt nhân của thế giới. Ngoại trưởng Đức Heiko Maas cho rằng, việc gia hạn START mới là một sự kiện quan trọng góp phần củng cố an ninh ở châu Âu. Thỏa thuận này cũng được đánh giá sẽ giúp kiềm chế cuộc chạy đua vũ trang, khởi đầu cho một tiến trình ngoại giao cắt giảm, dẫn tới giải giáp hạt nhân giữa Mỹ và Nga, tạo tiền đề cho những bước đi tham vọng hơn nhằm giảm thiểu những nguy cơ từ vũ khí hạt nhân cũng như có thể hướng tới một thế giới không có vũ khí hạt nhân.

Minh Ngọc (Tổng hợp)

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Ba thông điệp từ cuộc không kích bất ngờ của Mỹ tại Syria

Ba thông điệp từ cuộc không kích bất ngờ của Mỹ tại Syria

Chính quyền Tổng thống Joe Biden muốn nhắn gửi ba thông điệp tới nước Mỹ, đồng minh và đối thủ qua hành động quân sự táo bạo vừa qua tại Syria.
Căng thẳng tiếp diễn tại Myanmar

Căng thẳng tiếp diễn tại Myanmar

Đụng độ tiếp tục xảy ra tại Myanmar trong ngày 3/3. Đặc phái viên của Liên Hợp Quốc (LHQ) tại Myanmar, bà Christine Schraner Burgener cho biết đã có 38 người thiệt mạng.
ASEAN sẵn sàng hỗ trợ Myanmar giải quyết bất ổn chính trị

ASEAN sẵn sàng hỗ trợ Myanmar giải quyết bất ổn chính trị

Kể từ khi quân đội Myanmar bắt giữ Cố vấn Nhà nước Aung San Suu Kyi và các quan chức chính phủ rồi nắm quyền, quốc gia Đông Nam Á này đã rơi vào một vòng xoáy bất ổn chính trị...
Động thái của ông Biden sau thắng lợi lập pháp đầu tiên

Động thái của ông Biden sau thắng lợi lập pháp đầu tiên

Ông Joe Biden đã ca ngợi việc Hạ viện thông qua gói cứu trợ 1,9 nghìn tỉ USD - thắng lợi lập pháp đầu tiên của Tổng thống.
Thách thức chờ đợi Tổng thống Mỹ Biden sau “tháng trăng mật” tại Nhà Trắng

Thách thức chờ đợi Tổng thống Mỹ Biden sau “tháng trăng mật” tại Nhà Trắng

Một tháng kể từ khi bước vào Nhà Trắng, Tổng thống Mỹ Joe Biden đã ghi dấu với nhiều quyết sách, đường hướng và kết quả rõ rệt. Nhưng các chuyên gia đánh giá các thách thức lớn hơn vẫn đang ở phía trước...

Tin khác

NATO - Gập ghềnh đường tìm lại lòng tin

NATO - Gập ghềnh đường tìm lại lòng tin
Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đã trải qua thời kì căng thẳng trong nhiệm kì của cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump, người công khai đánh giá NATO đã "lỗi thời" và chỉ trích các đồng minh "luôn lợi dụng Mỹ", thậm chí không ít lần bóng gió về khả năng rút khỏi NATO…

Cam kết xóa bỏ “chủ nghĩa dân tộc vaccine”

Cam kết xóa bỏ “chủ nghĩa dân tộc vaccine”
Một điểm nổi bật trong tuyên bố chung tại hội nghị Nhóm các nước công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7) trực tuyến do Thủ tướng Anh Boris Johnson chủ trì mới đây là các nhà lãnh đạo G7 đã nhất trí tăng cường hợp tác trong ứng phó với đại dịch COVID-19 và tăng tài trợ cho chương trình sáng kiến vaccine toàn cầu lên tới 7,5 tỉ USD thông qua chương trình phân phối vaccine quốc tế COVAX, do Tổ chức Y tế thế giới (WHO) khởi xướng và dẫn dắt.

Luận tội ông Trump: Lời cảnh báo về 'sân khấu chính trị', đảng Dân chủ quyết dồn cựu Tổng thống đến 'chân tường'

Luận tội ông Trump: Lời cảnh báo về 'sân khấu chính trị', đảng Dân chủ quyết dồn cựu Tổng thống đến 'chân tường'
Ngày 8/2, đội ngũ luật sư bào chữa cho cựu Tổng thống Donald Trump đã kêu gọi Thượng viện Mỹ hủy bỏ phiên tòa luận tội ông bởi động thái này là vi hiến.

Cuộc chạy đua “ngoại giao vaccine” tại Trung Đông

Cuộc chạy đua “ngoại giao vaccine” tại Trung Đông
Pfizer hay Sinopharm? Tại Trung Đông và Bắc Phi, các đơn đặt hàng vaccine ngừa COVID-19 đang bị ảnh hưởng bởi yếu tố ngoại giao và hậu cần…

Phải nêu cao cảnh giác khi đại dịch chưa chấm dứt

Phải nêu cao cảnh giác  khi đại dịch chưa chấm dứt
Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế thế giới (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus từng dự báo đến cuối tháng này, tổng số người mắc bệnh viêm đường hô hấp cấp do virus SARS-CoV-2 trên toàn cầu sẽ vượt mốc 100 triệu người. Và con số ấy đã đến vào sáng 26/1 - chỉ khoảng 2 tuần sau khi thế giới ghi mốc 90 triệu ca bệnh…
Xem thêm
Căng thẳng tiếp diễn tại Myanmar

Căng thẳng tiếp diễn tại Myanmar

Đụng độ tiếp tục xảy ra tại Myanmar trong ngày 3/3. Đặc phái viên của Liên Hợp Quốc (LHQ) tại Myanmar, bà Christine Schraner Burgener cho biết đã có 38 ...
Động thái của ông Biden sau thắng lợi lập pháp đầu tiên

Động thái của ông Biden sau thắng lợi lập pháp đầu tiên

Ông Joe Biden đã ca ngợi việc Hạ viện thông qua gói cứu trợ 1,9 nghìn tỉ USD - thắng lợi lập pháp đầu tiên của Tổng thống.
WTO bổ nhiệm nữ Tổng giám đốc đầu tiên

WTO bổ nhiệm nữ Tổng giám đốc đầu tiên

Tiến sĩ Ngozi Okonjo-Iweala là người phụ nữ châu Phi đầu tiên đảm nhiệm vị trí Tổng Giám đốc Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Bà được kỳ vọng ...
Mỹ đang đẩy Iran  vào “vòng tay” Huawei

Mỹ đang đẩy Iran vào “vòng tay” Huawei

Người khổng lồ công nghệ cao Trung Quốc Huawei đang tận dụng tốt thỏa thuận đối tác chiến lược 25 năm giữa Bắc Kinh và Tehran để giành được vị ...
Mỹ: Khuynh hướng hợp tác tích cực hơn với OPEC

Mỹ: Khuynh hướng hợp tác tích cực hơn với OPEC

Kể từ khi Saudi Arabia và các nước thành viên A rập khác của Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) áp đặt lệnh cấm vận dầu mỏ ...
Nhật Bản đứng trước biến động hậu “Kỉ nguyên Abe”

Nhật Bản đứng trước biến động hậu “Kỉ nguyên Abe”

Quyết định từ chức của Thủ tướng Nhật Bản Abe Shinzo diễn ra vào thời điểm có những biến động lớn về địa chính trị trong khu vực và trên ...
Thách thức chờ đợi Tổng thống Mỹ Biden sau “tháng trăng mật” tại Nhà Trắng

Thách thức chờ đợi Tổng thống Mỹ Biden sau “tháng trăng mật” tại Nhà Trắng

Một tháng kể từ khi bước vào Nhà Trắng, Tổng thống Mỹ Joe Biden đã ghi dấu với nhiều quyết sách, đường hướng và kết quả rõ rệt. Nhưng các ...
Chính sách của Mỹ với Trung Quốc sẽ ra sao nếu ông Biden thắng cử?

Chính sách của Mỹ với Trung Quốc sẽ ra sao nếu ông Biden thắng cử?

Theo giới phân tích, chính quyền ông Biden sẽ ít đối đầu công khai với Trung Quốc, nhưng bản chất không thay đổi nhiều so với chính phủ tiền nhiệm…
Khai mạc Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 36

Khai mạc Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 36

Sáng 26/6, Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 36 tổ chức theo hình thức trực tuyến khai mạc tại Trung tâm Hội nghị quốc tế Hà Nội. Trên cương ...
Phiên bản di động