Bước tiến của xu thế ổn định chiến lược

Ngày 27/1, Hội đồng Liên bang (Thượng viện) và Duma Quốc gia (Hạ viện) Nga đã thông qua việc gia hạn hiệp ước, theo đó START mới sẽ có hiệu lực đến ngày 5/2/2026…

Cuối cùng thì một "nút thắt" trong quan hệ nhiều sóng gió giữa Nga và Mỹ cũng đã được tháo gỡ. Cuộc điện đàm đầu tiên giữa Tổng thống Nga Vladimir Putin và tân Tổng thống Mỹ Joe Biden đã dẫn tới việc hai cường quốc sở hữu số đầu đạn hạt nhân lớn nhất thế giới nhất trí gia hạn thêm 5 năm Hiệp ước cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược mới (START mới, Nga gọi là START 3) mà không có thêm bất kì điều kiện tiên quyết hay bổ sung nào.

Dư luận quốc tế ngay lập tức hoan nghênh thỏa thuận Nga và Mỹ vừa đạt được, đặc biệt khi START mới, sẽ hết hiệu lực vào ngày 5/2/2021, là thỏa thuận cuối cùng về kiểm soát vũ khí còn tồn tại giữa Moskva và Washington. Trong nhiệm kì của Tổng thống Donald Trump, Mỹ đã lần lượt xóa bỏ Hiệp ước Các lực lượng hạt nhân tầm trung (INF) kí với Nga, sau đó rút khỏi Hiệp ước Bầu trời mở (OST) đã tồn tại suốt 18 năm qua. Tuy nhiên, xét về bối cảnh địa chính trị và những lợi ích mà hiệp ước đem lại, bước đi này của Nga và Mỹ hoàn toàn logic.

Tổng thống Nga Vladimir Putin (phải) trong cuộc gặp ông Joe Biden lúc còn đương nhiệm Phó Tổng thống Mỹ tại Moskva, ngày 10-3-2011
Tổng thống Nga Vladimir Putin (phải) trong cuộc gặp ông Joe Biden lúc còn đương nhiệm Phó Tổng thống Mỹ tại Moskva, ngày 10-3-2011

Nhìn vào tình hình nước Mỹ, so với người tiền nhiệm, Tổng thống Biden là người có bề dày kinh nghiệm và khá "lão luyện" trên chính trường Mỹ, bởi vậy, dư luận cho rằng ông sẽ chọn con đường thận trọng và đặc biệt là tỉnh táo để giải quyết các thách thức đặt ra. Có lẽ vì thế, ông Biden đã chọn cân bằng trong quan hệ với Nga, vừa bảo đảm thể hiện được lập trường trước Tổng thống Putin, vừa bảo đảm có thể mở ra các cơ hội ngoại giao mới với Moskva, khi mà ngày càng nhiều nhà lãnh đạo phương Tây thừa nhận các vấn đề lớn của châu Âu và thế giới sẽ khó giải quyết nếu thiếu sự tham gia của Nga. Cuộc điện đàm giữa ông Biden và Putin còn được đánh giá là một “sự khởi đầu tốt đẹp” trong quan hệ giữa hai nước.

Quay trở lại với một số điểm kĩ thuật trong START mới, các tổng thống Nga và Mỹ khi đó là Dmitry Medvedev và Barack Obama đã kí hiệp ước để hạn chế mỗi nước chỉ được duy trì 1.550 đầu đạn hạt nhân lắp trên các tên lửa và máy bay ném bom tầm xa. Tuy số lượng đầu đạn này cũng thừa đủ để bên này có thể tấn công bên kia, song điều đáng nói là hiệp ước giúp hình thành khả năng minh bạch, có thể dự đoán trước. Hiệp ước có điều khoản mỗi nước phải thông báo cho nước kia bất cứ khi nào sản xuất, triển khai hoặc di chuyển tên lửa, đầu đạn hoặc máy bay ném bom…

Trong bối cảnh hiện nay, có thể thấy Tổng thống Biden không muốn để nước Mỹ đối mặt với sự khó lường về hạt nhân, ít nhất là từ đối thủ Nga. Việc xóa bỏ START mới để đàm phán một thỏa thuận thay thế ngay khi tân Tổng thống Biden bắt đầu nhiệm kì có thể tạo ra một "khoảng trống" đặt nước Mỹ vào tình trạng "không được bảo vệ". Do vậy, bước đi gia hạn hiệp ước chắc chắn đã được cân nhắc kĩ và bảo đảm phục vụ cho những lợi ích của Mỹ. Bản thân việc Mỹ nhất trí gia hạn tới 5 năm, thời gian tối đa cho mỗi lần gia hạn theo quy định trong hiệp ước, cũng cho thấy chính quyền Tổng thống Biden muốn duy trì START mới.

Về phần mình, từ lâu Nga vẫn luôn kiên trì theo đuổi quan điểm START mới là hiệp định cắt giảm vũ khí quan trọng, là "hòn đá tảng" để duy trì sự ổn định chiến lược toàn cầu và cần phải được gia hạn. Quan điểm này tiếp tục được Tổng thống Nga Vladimir Putin nêu rõ tại cuộc họp báo lớn thường niên ngày 17/12/2020. Vào thời điểm đó, ông Putin nói rằng Nga muốn gia hạn hiệp ước dù chỉ là 1 năm và sau đó tiếp tục thương lượng tiếp.

Có thể thấy, việc gia hạn START mới đã tháo được ngòi nổ những căng thẳng vũ trang tiềm tàng một khi hiệp ước này không còn tồn tại, bởi Nga và Mỹ hiện nắm giữ hơn 90% vũ khí hạt nhân của thế giới. Ngoại trưởng Đức Heiko Maas cho rằng, việc gia hạn START mới là một sự kiện quan trọng góp phần củng cố an ninh ở châu Âu. Thỏa thuận này cũng được đánh giá sẽ giúp kiềm chế cuộc chạy đua vũ trang, khởi đầu cho một tiến trình ngoại giao cắt giảm, dẫn tới giải giáp hạt nhân giữa Mỹ và Nga, tạo tiền đề cho những bước đi tham vọng hơn nhằm giảm thiểu những nguy cơ từ vũ khí hạt nhân cũng như có thể hướng tới một thế giới không có vũ khí hạt nhân.

Minh Ngọc (Tổng hợp)

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Bước tăng tốc cần thiết ở châu Á

Bước tăng tốc cần thiết ở châu Á

Việc Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) đạt đồng thuận về tăng tốc phân phối vaccine ngừa Covid-19, coi đây như một trong những biện pháp chủ chốt để phục hồi kinh tế trong bối cảnh đại dịch, là một bước chuyển cần thiết trong chiến lược chống dịch của khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Hệ lụy “cơn khát” tài nguyên của Trung Quốc với khu vực Thái Bình Dương

Hệ lụy “cơn khát” tài nguyên của Trung Quốc với khu vực Thái Bình Dương

Trung Quốc là khách hàng nhập khẩu tài nguyên thiên nhiên lớn nhất của các nước ở Thái Bình Dương, dù tính theo sản lượng hay quy ra giá trị USD.
Thế giới cần kịch bản sống chung với virus SARS-CoV-2

Thế giới cần kịch bản sống chung với virus SARS-CoV-2

B1617 là biến thể SARS-CoV-2 mạnh nhất hiện nay nhưng còn có thể có những biến thể mạnh hơn xuất hiện. Câu hỏi đặt ra là tại sao biến thể này lây lan dễ dàng như vậy và thế giới có thể chung sống “hòa bình” với nó không?...
Khả năng miễn dịch kinh ngạc của vaccine phòng Covid-19

Khả năng miễn dịch kinh ngạc của vaccine phòng Covid-19

Tờ New York Times cho biết, theo hai nghiên cứu mới, khả năng miễn dịch với Covid-19 ở người kéo dài ít nhất một năm, thậm chí có thể là suốt đời, được cải thiện theo thời gian, đặc biệt là sau khi tiêm chủng. Phát hiện này có thể giúp xoa dịu nỗi lo sợ lâu nay rằng khả năng bảo vệ trước virus SARS-CoV-2 sẽ chỉ tồn tại trong một thời gian ngắn...
“Chứng nhận kĩ thuật số về Covid” - chìa khóa mở cửa châu Âu

“Chứng nhận kĩ thuật số về Covid” - chìa khóa mở cửa châu Âu

Tại châu Âu, tỉ lệ mắc Covid-19 đang giảm rõ rệt, song song với tỉ lệ tiêm chủng vaccine ngừa căn bệnh này đang ngày một gia tăng.

Tin khác

Tại sao nhiều trẻ em ở một số quốc gia mắc Covid-19 và tử vong?

Tại sao nhiều trẻ em ở một số quốc gia mắc Covid-19 và tử vong?
Nhiều nghiên cứu trước đây chỉ ra rằng trẻ em ít có nguy cơ mắc Covid-19 nặng. Nhưng thực tế đang chứng minh rằng tình trạng trẻ em nhiễm virus SARS-CoV-2 đang ngày càng tăng ở Brazil, Indonesia và Ấn Độ...

Israel, Hamas chạy đua giành chiến thắng trước khi đình chiến

Israel, Hamas chạy đua giành chiến thắng trước khi đình chiến
Israel và Hamas biết rằng một cuộc chiến tranh Gaza lần thứ tư, giống như ba lần trước, sẽ có hậu quả như thế nào khi nó tàn phá vùng lãnh thổ nghèo khó của 2 triệu người Palestine. Song, trước khi đi đến một thoả thuận đình chiến, mỗi bên đều nhắm đến thứ mà họ có thể coi là “chiến thắng”...

Loay hoay gỡ “cuộn chỉ rối” Trung Đông

Loay hoay gỡ “cuộn chỉ rối” Trung Đông
Trong diễn biến leo thang được đánh giá là khá bất ngờ, các vụ đụng độ bạo lực giữa cảnh sát Israel và người dân Palestine ở Đông Jerusalem đã biến thành mồi lửa châm ngòi cho một loạt cuộc không kích nhằm vào nhau giữa quân đội Nhà nước Do Thái và lực lượng Hamas của Palestine, đẩy hai bên đến trước nguy cơ của một "cuộc chiến tranh toàn diện”...

Những hạn chế trong cách thế giới xử lí đại dịch Covid-19

Những hạn chế trong cách thế giới xử lí đại dịch Covid-19
Thế giới lẽ ra có thể ngăn chặn được mức độ thảm khốc mà đại dịch Covid-19 gây ra, nếu như phối hợp hiệu quả, hành động nhanh chóng và lưu tâm đến những dấu hiệu cảnh báo. Đây là kết luận của Ủy ban độc lập gồm các chuyên gia toàn cầu đưa ra trong một báo cáo được công bố mới đây…

Tranh cãi về bãi bỏ quyền sở hữu trí tuệ vaccine Covid-19

Tranh cãi về bãi bỏ quyền sở hữu trí tuệ vaccine Covid-19
Cả hai phe phản đối và ủng hộ bãi bỏ quyền sở hữu trí tuệ đối với các loại vaccine phòng Covid-19 đều đưa ra những lí lẽ "thuyết phục". Tuy nhiên, cuộc tranh cãi vẫn ngày một tăng nhiệt khi khủng hoảng Covid-19 ở các nước nghèo đang trầm trọng hơn.

Mảnh vỡ tên lửa khổng lồ của Trung Quốc sẽ rơi xuống Trái Đất ngày 9/5

Mảnh vỡ tên lửa khổng lồ của Trung Quốc sẽ rơi xuống Trái Đất ngày 9/5
Mảnh vỡ tên lửa lớn nhất Trung Quốc được phóng vào tuần trước dự kiến sẽ trở lại bầu khí quyển vào đêm 8/5 hoặc sáng ngày 9/5, theo các trung tâm theo dõi của châu Âu và Mỹ.
Xem thêm
Mảnh vỡ tên lửa khổng lồ của Trung Quốc sẽ rơi xuống Trái Đất ngày 9/5

Mảnh vỡ tên lửa khổng lồ của Trung Quốc sẽ rơi xuống Trái Đất ngày 9/5

Mảnh vỡ tên lửa lớn nhất Trung Quốc được phóng vào tuần trước dự kiến sẽ trở lại bầu khí quyển vào đêm 8/5 hoặc sáng ngày 9/5, theo các ...
Tỉ phú Bill Gates và Melinda Gates ly hôn

Tỉ phú Bill Gates và Melinda Gates ly hôn

Tỉ phú Bill Gates, đồng sáng lập và cựu CEO của Microsoft, và vợ ông, Melinda Gates, thông báo ly hôn sau 27 năm.
Xác định vị trí tàu ngầm KRI Nanggala-402, toàn bộ thủy thủ thiệt mạng

Xác định vị trí tàu ngầm KRI Nanggala-402, toàn bộ thủy thủ thiệt mạng

Tư lệnh Hải quân Indonesia, Đô đốc Yudo Margono, cho biết tàu ngầm KRI Nanggala-402 đã bị vỡ thành 3 phần, các mảnh vỡ đã được xác định và toàn ...
Bước ngoặt quan trọng với Afghanistan

Bước ngoặt quan trọng với Afghanistan

Quyết định của Tổng thống Joe Biden rút toàn bộ quân đội Mỹ ra khỏi Afghanistan trước ngày tưởng niệm 11/9 sẽ đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong ...
Đàm phán cứu vãn JCPOA: Vạn sự khởi đầu nan

Đàm phán cứu vãn JCPOA: Vạn sự khởi đầu nan

Việc Iran ngày 10/4 thông báo đã bắt đầu đưa vào hoạt động các máy li tâm tiên tiến làm giàu urani với tốc độ nhanh hơn tại nhà máy ...
Mỹ đang đẩy Iran  vào “vòng tay” Huawei

Mỹ đang đẩy Iran vào “vòng tay” Huawei

Người khổng lồ công nghệ cao Trung Quốc Huawei đang tận dụng tốt thỏa thuận đối tác chiến lược 25 năm giữa Bắc Kinh và Tehran để giành được vị ...
Thách thức chờ đợi Tổng thống Mỹ Biden sau “tháng trăng mật” tại Nhà Trắng

Thách thức chờ đợi Tổng thống Mỹ Biden sau “tháng trăng mật” tại Nhà Trắng

Một tháng kể từ khi bước vào Nhà Trắng, Tổng thống Mỹ Joe Biden đã ghi dấu với nhiều quyết sách, đường hướng và kết quả rõ rệt. Nhưng các ...
Chính sách của Mỹ với Trung Quốc sẽ ra sao nếu ông Biden thắng cử?

Chính sách của Mỹ với Trung Quốc sẽ ra sao nếu ông Biden thắng cử?

Theo giới phân tích, chính quyền ông Biden sẽ ít đối đầu công khai với Trung Quốc, nhưng bản chất không thay đổi nhiều so với chính phủ tiền nhiệm…
Khai mạc Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 36

Khai mạc Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 36

Sáng 26/6, Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 36 tổ chức theo hình thức trực tuyến khai mạc tại Trung tâm Hội nghị quốc tế Hà Nội. Trên cương ...
Phiên bản di động