Xu hướng tiêu dùng mới của người cao tuổi

Người cao tuôi là thị trường tiêu dùng giàu tiềm năng

Người cao tuổi không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách xã hội mà còn là lực lượng tiêu dùng có ảnh hưởng đáng kể đến nền kinh tế. Đến nay, Việt Nam có hơn 17 triệu người từ 60 tuổi trở lên. Điều này đồng nghĩa với việc người cao tuổi chính là thị trường lớn đang mở ra những cơ hội cho các doanh nghiệp, nhà sản xuất và các ngành dịch vụ.

Tuy nhiên, không chỉ đơn thuần là một thị trường “màu mỡ” về số lượng, điểm đặc biệt nằm ở chất lượng tiêu dùng của người cao tuổi trong thời đại mới. Họ không còn tiêu dùng theo kiểu tiết kiệm cực đoan hay lệ thuộc hoàn toàn vào con cháu, mà ngày càng có xu hướng chủ động chi tiêu để chăm sóc sức khỏe, nâng cao chất lượng cuộc sống, giải trí và giao lưu cộng đồng. Đó là biểu hiện của một văn hóa tiêu dùng tiến bộ, giàu nhân văn và có chiều sâu.

Theo truyền thống Á Đông, đặc biệt là trong xã hội Việt Nam, người cao tuổi thường gắn với hình ảnh tiết kiệm và hiếm khi mua sắm cho bản thân. Nhưng trong thời đại mới, khi tuổi thọ trung bình tăng lên, sức khỏe và đời sống tinh thần người cao tuổi được quan tâm, đời sống vật chất ngày càng tốt hơn, họ đã bắt đầu có những thay đổi rõ nét trong thói quen tiêu dùng.

Không ít người cao tuổi ngày nay ưu tiên những sản phẩm có nguồn gốc hữu cơ, an toàn cho sức khỏe, sẵn sàng chi tiền cho thực phẩm chức năng, thiết bị chăm sóc sức khỏe, hoặc các dịch vụ y tế chất lượng cao. Thậm chí, nhiều người còn chủ động tìm hiểu thông tin qua mạng xã hội, báo chí điện tử hay các hội nhóm trực tuyến dành cho người cao tuổi để đưa ra những quyết định mua sắm sáng suốt. Tiêu dùng thông minh trở thành phong cách sống mới, một cách để họ chăm sóc bản thân và thể hiện sự độc lập, tự chủ trong cuộc sống.

Một điểm nhấn nổi bật khác trong xu hướng tiêu dùng của người cao tuổi hiện nay là hướng về những giá trị tinh thần và cảm xúc. Du lịch dành cho người cao tuổi đang phát triển mạnh mẽ, không chỉ đơn thuần là nghỉ dưỡng mà còn là hành trình kết nối, chia sẻ, khám phá. Những tour du lịch tâm linh, tham quan di tích lịch sử, trải nghiệm văn hóa dân gian, v.v. ngày càng thu hút nhiều người cao tuổi đăng kí.

Bên cạnh đó, các sản phẩm và dịch vụ làm đẹp, thời trang, nghệ thuật cũng không còn là “đặc quyền” của giới trẻ. Nhiều người cao tuổi vẫn duy trì thói quen ăn mặc đẹp, trang điểm nhẹ, tham gia các lớp học khiêu vũ, yoga, ca hát, vẽ tranh, v.v. như một cách thể hiện bản thân và duy trì tinh thần tích cực. Văn hóa tiêu dùng của họ mang đậm tính nhân văn, gắn với nhu cầu được công nhận, được sống trọn vẹn tuổi già một cách xứng đáng và hạnh phúc.

Một điều đáng ghi nhận là sự tham gia ngày càng tăng của người cao tuổi vào thế giới số, đã góp phần định hình lại thói quen tiêu dùng hiện đại của họ. Từ việc biết dùng điện thoại thông minh, xem livestream giới thiệu sản phẩm, đến đặt hàng online trên các sàn thương mại điện tử – người cao tuổi đã, đang và sẽ là nhóm khách hàng không thể bị bỏ qua trong kỉ nguyên số hóa tiêu dùng.

Các nền tảng như Zalo, Facebook, TikTok… đã trở thành cầu nối hữu hiệu giữa người cao tuổi và thế giới thông tin đa chiều. Qua đó, họ được tiếp cận với các chương trình ưu đãi, sản phẩm chuyên biệt cho tuổi già, và cũng có thêm công cụ để phản hồi, đánh giá chất lượng dịch vụ là yếu tố quan trọng để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng cao tuổi trong xã hội hiện đại.

Cần những sản phẩm “già hóa thân thiện”

Thêm vào đó, sự hỗ trợ của các tổ chức, cộng đồng, của Hội người cao tuổi, Hội Phụ nữ, đoàn thể đóng vai trò tích cực trong việc hướng dẫn, nâng cao nhận thức và kĩ năng tiêu dùng cho người cao tuổi. Các buổi truyền thông về quyền lợi người tiêu dùng, phòng tránh lừa đảo khi mua hàng online, hay cách chọn thực phẩm sạch, là những hoạt động thiết thực góp phần định hình văn hóa tiêu dùng lành mạnh trong cộng đồng người cao tuổi.

Tuy vậy, để văn hóa tiêu dùng của người cao tuổi phát triển theo hướng văn minh, hiện đại và bền vững, vẫn cần nhiều hỗ trợ chính sách và sự vào cuộc đồng bộ.

Một trong những vấn đề đáng lưu tâm là việc bảo vệ đối tượng tiêu dùng là người cao tuổi trước các hình thức lừa đảo, quảng cáo sai sự thật đang ngày càng tinh vi trong môi trường mạng. Bên cạnh đó, hệ thống dịch vụ công cộng, cơ sở hạ tầng và các chương trình khuyến mãi chưa thực sự thân thiện, chưa có nhiều ưu đãi dành riêng cho người cao tuổi.

Do vậy, cần thiết phải ban hành các chính sách thúc đẩy tiêu dùng phù hợp với đặc điểm tuổi già, từ miễn giảm thuế cho sản phẩm dịch vụ y tế, xây dựng hệ thống siêu thị dành riêng cho người cao tuổi, đến tổ chức những hội chợ tiêu dùng an toàn, minh bạch, có sự kiểm định và tham gia của hội đồng chuyên gia người cao tuổi.

Song song đó, các doanh nghiệp cần thiết kế sản phẩm “già hóa thân thiện”, dễ sử dụng, dễ hiểu, giá cả hợp lí, cũng như nâng cao trách nhiệm xã hội trong việc chăm sóc khách hàng là người cao tuổi không chỉ là đạo đức kinh doanh mà còn là chiến lược đầu tư lâu dài trong một xã hội đang ngày một già hóa dân số.

Tóm lại, người cao tuổi trong thời đại mới không còn là “người ngoài cuộc” trong dòng chảy tiêu dùng hiện đại, mà đang từng bước trở thành những chủ thể chủ động, thông minh và có trách nhiệm. Văn hóa tiêu dùng của người cao tuổi vừa kế thừa chiều sâu truyền thống, vừa tiếp thu tinh hoa thời đại, góp phần tạo nên một diện mạo tiêu dùng nhân văn, bền vững cho thị trường và xã hội.