Xã Xuân Bắc, Đồng Nai: Hành trình thoát khỏi vòng lẩn quẩn “được mùa mất giá” và trăn trở của một Bí thư Đảng uỷ

Trong bối cảnh ấy của xã Xuân Bắc, một câu hỏi day dứt dường như vẫn chưa bao giờ có lời giải: “Làm sao để nông dân sống ổn định bằng nghề nông?”

Câu hỏi đó cũng là nỗi trăn trở lớn nhất của ông Trần Lâm Sinh, Bí thư Đảng uỷ xã Xuân Bắc – người vừa được phân công về địa phương từ ngày 30-6-2025 sau đợt sáp nhập tỉnh và kiện toàn bộ máy lãnh đạo.

Một vùng đất giàu tiềm năng nhưng nghèo liên kết

Xuân Bắc nằm giữa vùng chuyển tiếp giữa cao nguyên và đồng bằng, nơi những triền đất đỏ bazan hòa cùng sắc xanh của cà phê, hồ tiêu, điều, ca cao và những vườn trái sum suê bưởi, xoài, mít. Mỗi mùa gió về, hương hoa cà phê thoảng khắp các nếp nhà, tiếng máy tuốt tiêu vang lại trên khắp các con dốc nhỏ.

Bí thư đi thực địa thăm mô hình dưa lưới của người dân

Tất cả đẹp như một bức tranh nông thôn lý tưởng. Nhưng sản xuất ở Xuân Bắc lại giống một bản nhạc không trọn vẹn. Hộ trồng tiêu thì chặt bỏ khi giá rớt; hộ làm điều thì bỏ mặc khi mất mùa; vườn trái thì thu hoạch ồ ạt vì sợ trái chín rụng xuống đất. Nông dân mừng khi được mùa, rồi lại lo lắng khi thương lái ép giá.

Ông Lại Hồng Trí – Giám đốc HTX DVNN cây ăn trái Đồi Sa – kể với giọng vừa buồn vừa quen thuộc: “Nông sản đến ngày là phải hái, dù giá thấp cũng buộc phải bán. Khi cả vùng thu hoạch đồng loạt thì bị ép giá là chuyện khó tránh.”

Không ít hộ làm nông chia sẻ rằng họ đã quen với vòng xoáy “lên – xuống” của thị trường. Hôm nay trồng tiêu vì nghe người ta trồng được, ngày mai lại chuyển sang xoài vì thương lái hứa thu mua. Nhưng khi đến mùa, thị trường lại đổi thay. Tất cả như một canh bạc không đoán được ngày mai.

Tân Bí thư Đảng uỷ và những chuyến đi bộ hành giữa đồng ruộng

Ngày nhậm chức, ông Trần Lâm Sinh – người có hơn 20 năm kinh nghiệm trong ngành nông nghiệp – đã chọn cho mình một cách tiếp cận khác: đi xuống cơ sở.

Không phải bằng các cuộc họp dài lê thê, mà bằng những buổi gặp gỡ ngay tại rẫy, tại chuồng trại, tại từng hợp tác xã.

Chiếc sổ tay luôn nằm trong túi áo. Từng câu chuyện của nông dân đều được ông ghi lại cẩn thận.

Có buổi trưa nắng gắt, Bí thư Sinh đứng hàng giờ trong vườn dưa lưới của một hộ dân trẻ. Anh nông dân nói về vốn, về kỹ thuật tưới nhỏ giọt, về những lần dưa rớt giá; còn ông Sinh lắng nghe rồi hỏi thật nhiều về đầu ra, về chuẩn VietGAP, về liên kết chuỗi.

Không phải một cuộc trò chuyện mang tính chỉ đạo. Đó giống như hai người e dè chia sẻ với nhau những mảnh ghép của nghề nông – những mảnh ghép còn rời rạc nhưng đầy hy vọng.

Bí thư Đảng uỷ Xuân Bắc Trần Lâm Sinh trao đổi tại Đại hội Đại biểu Hội Nông dân xã Xuân Bắc nhiệm kỳ 2025–2030

Nông nghiệp xanh – con đường mới phải đi

Sau nhiều buổi khảo sát, ông Sinh khẳng định một điều: Xuân Bắc không thể tiếp tục sản xuất manh mún. Không thể để nông dân mãi chạy theo phong trào, trồng gì theo thị trường trồng nấy.

Tại cuộc họp mở rộng của xã, ông nói chậm rãi nhưng quyết liệt: “Muốn nông dân sống được bằng nghề nông, chúng ta phải đi con đường nông nghiệp xanh – sạch – hữu cơ – tuần hoàn. Sản xuất phải theo quy hoạch, theo thị trường, và có doanh nghiệp đồng hành.”

Từ định hướng ấy, xã đưa ra một loạt giải pháp:

1. Chuyển đổi cơ cấu cây trồng – vật nuôi đúng quy hoạch

Không còn phong trào “trồng theo tin đồn”, mà chuyển sang các vùng chuyên canh có kiểm soát.

2. Thu hút doanh nghiệp làm nông nghiệp sạch, nông nghiệp công nghệ cao

Doanh nghiệp làm “đầu kéo”, nông dân liên kết cung ứng nguyên liệu đạt chuẩn.

3. Phát triển hợp tác xã kiểu mới

Để nông dân không còn lẻ loi, mà trở thành một phần của chuỗi giá trị khép kín.

4. Tăng cường khuyến nông chất lượng cao

Xã bố trí cán bộ nông nghiệp chuyên môn sâu xuống tận ấp, hướng dẫn nông dân từng bước áp dụng khoa học kỹ thuật, giảm chi phí – tăng chất lượng.

Những ngày gần đây, người dân bắt đầu quen với hình ảnh Bí thư Đảng uỷ xã đứng cạnh các luống rau sạch, hay ngồi giữa vườn trái để nghe nông dân phân trần. Ông Sinh không chỉ đến để ghi nhận, mà để “đồng hành”.

Sự thay đổi ấy khiến nhiều người kỳ vọng một tương lai khác cho Xuân Bắc – tương lai không còn phụ thuộc vào thương lái, không còn cảnh “được mùa nhưng chẳng được giá”.

Ông Sinh chia sẻ: “Xuân Bắc có thể đi lên từ nông nghiệp, nhưng phải là nông nghiệp xanh, sạch và bền vững. Màu xanh trên đồng ruộng phải là màu xanh của sự sống tốt hơn, thu nhập cao hơn.”

Ông tin rằng, khi người dân hiểu đúng, làm đúng và cùng đi chung một hướng, Xuân Bắc sẽ trở thành một mô hình mẫu cho nông nghiệp hiện đại của cả vùng.

Nắng chiều buông xuống những đồi cà phê. Từng tán lá rung khẽ trong gió. Bóng dáng Bí thư Trần Lâm Sinh giữa những hàng cây như đang kể một câu chuyện mới – câu chuyện của một vùng đất từng gieo sầu vì nông sản bấp bênh, nay bắt đầu gieo hy vọng bằng tư duy mới.

Xuân Bắc đang chuyển mình. Mà màu xanh hôm nay – có lẽ – sẽ xanh bền vững hơn ngày mai.