Doanh nghiệp phải minh bạch xuất xứ hàng hóa, tránh nhầm lẫn sản phẩm Việt Nam

Ngày 30/10/2026, tại TP Hồ Chí Minh, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) tổ chức Hội nghị đánh giá công tác quản lý nhà nước về xuất xứ hàng hóa và phổ biến các văn bản quy phạm pháp luật liên quan. Hội nghị có sự tham dự của đại diện Sở Công Thương các tỉnh, thành phố, hiệp hội ngành hàng, tổ chức bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và hơn 150 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, chế biến, kinh doanh, xuất nhập khẩu.

Quang cảnh Hội nghị

Phát biểu tại hội nghị, bà Trịnh Thị Thu Hiền, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, cho biết việc hoàn thiện quy định về hàng hóa, chất lượng sản phẩm và minh bạch thông tin xuất xứ có ý nghĩa quan trọng trong xây dựng môi trường thương mại lành mạnh, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và nâng cao uy tín hàng hóa Việt Nam.

Bà Trịnh Thị Thu Hiền, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu phát biểu tại Hội nghị

Theo bà Hiền, Việt Nam hiện đã tham gia 19 hiệp định thương mại tự do (FTA), đồng thời ban hành nhiều quy định về xuất xứ hàng hóa phục vụ hoạt động xuất nhập khẩu. Tuy nhiên, đối với hàng hóa sản xuất và lưu thông trong nước, trước đây chưa có một khuôn khổ pháp lý riêng, thống nhất và đầy đủ để xác định xuất xứ Việt Nam.

Thực tế này đặt ra yêu cầu xây dựng cơ sở pháp lý cụ thể, vừa tạo điều kiện để doanh nghiệp tự xác định, công bố xuất xứ sản phẩm, vừa giúp cơ quan chức năng có căn cứ kiểm tra, giám sát.

Thiết lập quy định riêng về xuất xứ hàng hóa trong nước

Để giải quyết khoảng trống pháp lý, Bộ Công Thương đã tham mưu Chính phủ ban hành Nghị định số 384/2026/NĐ-CP ngày 9/10/2026, quy định xác định xuất xứ Việt Nam đối với hàng hóa sản xuất và lưu thông trong nước. Nghị định có hiệu lực từ ngày 1/1/2027.

Đây là văn bản pháp lý đầu tiên thiết lập khuôn khổ riêng về xác định xuất xứ Việt Nam đối với nhóm hàng hóa sản xuất và lưu thông trên thị trường nội địa.

Theo nội dung được phổ biến tại hội nghị, Nghị định hướng đến hoàn thiện hệ thống tiêu chí xác định xuất xứ theo hướng minh bạch, có căn cứ và phù hợp với các quy định hiện hành. Qua đó, doanh nghiệp và cơ quan quản lý có cơ sở thống nhất trong quá trình xác định, công bố và kiểm tra xuất xứ hàng hóa.

Một trong những mục tiêu đáng chú ý của quy định mới là phòng, chống gian lận xuất xứ, hạn chế tình trạng giả mạo xuất xứ, bảo vệ uy tín và thương hiệu hàng hóa Việt Nam, đồng thời ngăn ngừa hành vi chuyển tải bất hợp pháp.

Tại hội nghị, đại diện Cục Xuất nhập khẩu đã hướng dẫn các nội dung trọng tâm của Nghị định, trong đó có khái niệm hàng hóa có xuất xứ, hàng hóa có xuất xứ thuần túy và không thuần túy; tiêu chí xác định xuất xứ; công đoạn gia công, chế biến đơn giản; các yếu tố không được xem xét khi xác định xuất xứ và trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan.

Đặc biệt, trách nhiệm của thương nhân khi thể hiện xuất xứ Việt Nam trên hàng hóa nhận được sự quan tâm của nhiều đại biểu. Theo hướng dẫn tại hội nghị, việc sản phẩm được gia công, lắp ráp hoặc đóng gói tại Việt Nam không đồng nghĩa với việc hàng hóa đương nhiên có xuất xứ Việt Nam.

Doanh nghiệp phải căn cứ vào các tiêu chí cụ thể theo quy định để xác định xuất xứ trước khi công bố thông tin. Việc thể hiện không chính xác có thể khiến người tiêu dùng hiểu nhầm về nguồn gốc sản phẩm, đồng thời tiềm ẩn rủi ro trong hoạt động kinh doanh.

Doanh nghiệp cần rà soát nguồn nguyên liệu và quy trình sản xuất

Trong phần thảo luận, các đại biểu tập trung trao đổi về phương pháp xác định hàng hóa có xuất xứ Việt Nam, tiêu chí đối với công đoạn gia công, chế biến đơn giản, yếu tố trung gian và những vấn đề có thể phát sinh khi triển khai quy định mới.

Hội nghị cũng đề cập các quy định dự kiến tại một số dự thảo thông tư của Bộ trưởng Bộ Công Thương hướng dẫn thi hành Luật Quản lý ngoại thương về xuất xứ hàng hóa, cũng như việc thực hiện quy tắc xuất xứ theo các hiệp định thương mại tự do.

Đại diện các địa phương, hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp đề xuất tăng cường cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, Sở Công Thương, hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp nhằm bảo đảm quy định mới được triển khai thống nhất, hiệu quả trên phạm vi cả nước.

Kết luận hội nghị, bà Trịnh Thị Thu Hiền ghi nhận các ý kiến đóng góp, đề xuất và cho biết Cục Xuất nhập khẩu sẽ tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện các dự thảo thông tư hướng dẫn, bảo đảm quy định khi ban hành phù hợp với thực tiễn và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.

Trước thời điểm Nghị định 384/2026/NĐ-CP có hiệu lực, Bộ Công Thương khuyến nghị doanh nghiệp chủ động nghiên cứu quy định, rà soát nguồn nguyên liệu, quy trình sản xuất, phương pháp xác định xuất xứ và hệ thống hồ sơ liên quan.

Việc tuân thủ đúng quy định không chỉ giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro pháp lý mà còn góp phần củng cố niềm tin của người tiêu dùng, bảo vệ thương hiệu và nâng cao giá trị hàng hóa Việt Nam trên thị trường.

Hình ảnh tại Hội nghị