Việt Nam - Trung Quốc tăng cường hợp tác quản lý cửa khẩu biên giới trên đất liền

Hội nghị diễn ra trong bầu không khí hữu nghị, thẳng thắn và thực chất. Hai bên thông báo tình hình điều chỉnh thành viên Ủy ban; tổng kết kết quả thực hiện Biên bản hội nghị lần thứ IX; thảo luận các vấn đề hợp tác cửa khẩu biên giới; đồng thời thống nhất xây dựng Kế hoạch công tác năm 2025 - 2026.

Quang cảnh hội nghị

Hai bên đánh giá cao kết quả hợp tác kể từ sau hội nghị lần thứ IX; công tác vận hành tổng thể tại các cửa khẩu biên giới tiếp tục ổn định; khối lượng hàng hóa và lượng người xuất nhập cảnh tăng trưởng mạnh. Theo thống kê từ phía Trung Quốc, trong năm 2024, hàng hóa xuất nhập cảnh qua các cửa khẩu biên giới Việt - Trung đạt trên 13,15 triệu tấn; lượng người xuất nhập cảnh đạt hơn 20,29 triệu lượt, tăng lần lượt 42,3% và 60,6% so với cùng kỳ năm 2023. Hai bên đã tích cực thúc đẩy công tác trao đổi thông tin về quy hoạch xây dựng, cải tạo cửa khẩu, cũng như thông tin liên quan đến năng lực thông quan, vận hành tại các cửa khẩu. Hai bên đánh giá cao những tiến triển, tích cực đạt được trong công tác mở, nâng cấp cửa khẩu biên giới trên đất liền Việt Nam - Trung Quốc.

Trung tướng Vũ Trung Kiên, Tư lệnh BĐBP, Bộ Quốc phòng Việt Nam, Chủ tịch Ủy ban phía Việt Nam phát biểu tại hội nghị

Trong năm 2025, cặp cửa khẩu Tà Lùng - Thủy Khẩu được nâng cấp thành cửa khẩu quốc tế; luồng hành khách tại cửa khẩu song phương Lý Vạn - Thạc Long được đưa vào vận hành, hai bên thống nhất thúc đẩy thủ tục nâng cấp cặp cửa khẩu này lên cửa khẩu quốc tế.

Bên cạnh đó, hàng loạt lối thông quan và tuyến đường chuyên dụng được hoàn thiện và đưa vào hoạt động, góp phần giảm tải cho các cửa khẩu trọng điểm, như Tân Thanh - Pò Chài, Cốc Nam - Lũng Nghịu, cùng các cửa khẩu song phương Hoành Mô - Động Trung và lối thông quan Bắc Phong Sinh - Lý Hỏa mở mới trong năm 2025.

Hạ tầng giao thông biên giới được đẩy mạnh, với tiến triển ở các công trình quan trọng: Cầu đường bộ Bát Xát - Bá Sái qua sông Hồng, công trình nối Thanh Thủy - Thiên Bảo và cầu đa năng cửa khẩu Ma Lù Thàng - Kim Thủy Hà. Tháng 8/2024, phía Việt Nam đã hoàn tất thủ tục nội bộ mở cửa khẩu A Pa Chải - Long Phú và thông báo cho phía Trung Quốc bằng công hàm ngoại giao. Phía Trung Quốc đã khởi công xây dựng cở sở hạ tầng tại cửa khẩu Long Phú.

Hai bên tiếp tục phối hợp thúc đẩy triển khai thí điểm mô hình cửa khẩu thông minh tại đường chuyên dụng vận chuyển hàng hóa khu vực mốc 1119 - 1120 và 1088/2 - 1089 thuộc cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị - Hữu Nghị Quan. Phía Trung Quốc đã cơ bản hoàn thành xây dựng cửa khẩu thông minh tại đường chuyên dụng vận chuyển hàng hóa khu vực mốc 1119 - 1120 thuộc cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị Quan; dự án tại mốc 1088/2 - 1089 thuộc cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị quan dự kiến chạy thử cuối năm 2025. Chính phủ Việt Nam đã phê duyệt phương án thí điểm xây dựng cửa khẩu thông minh tỉnh Lạng Sơn, thời gian xây dựng trong 5 năm.

Đoàn đại biểu Việt Nam - Trung Quốc chụp ảnh lưu niệm tại hội nghị

Hai bên thống nhất, việc xây dựng “luồng xanh” thông quan nhanh đối với hàng nông sản có thành quả tích cực. Theo đó, năm 2024, cửa khẩu Hà Khẩu đạt kim ngạch nông sản 19,07 tỷ NDT, tăng 115,3% so với cùng kỳ; 6 tháng đầu năm 2025 tiếp tục tăng 27,4%. Cửa khẩu Thiên Bảo cũng ghi nhận mức tăng đột biến, đạt 330 triệu NDT năm 2024 (tăng 113% so với cùng kỳ); và đạt 2,17 tỷ NDT trong 6 tháng đầu năm 2025 (tăng hơn 30 lần so với cùng kỳ).

Với sự thúc đẩy của cơ quan giao thông hai bên, phương tiện vận tải đường bộ qua lại cửa khẩu song phương Săm Pun - Điền Bồng cùng với 02 tuyến vận tải đường bộ quốc tế liên quan đã được ghi vào “Biên bản hội nghị lần thứ XIII về vận tải đường bộ quốc tế Việt Nam - Trung Quốc” vào tháng 1/2025.

Cơ quan chức năng cửa khẩu áp dụng các biện pháp để nâng cao hiệu suất thông quan tại cửa khẩu, như đơn giản hóa thủ tục kiểm soát xuất nhập cảnh, nâng cấp, hoàn thiện hệ thống thông quan nhanh cho người và phương tiện xuất nhập cảnh, thực hiện kiểm soát bằng cổng kiểm soát tự động.

Hai bên tích cực phối hợp với cơ quan hữu quan hai nước chuẩn hóa việc cấp giấy thông hành biên giới cho cư dân biên giới, nâng cao công nghệ chống giả; tại tất cả các cửa khẩu (lối thông quan) biên giới Việt Nam - Trung Quốc đều đã cơ bản áp dụng phương thức in máy để phát hành thông tin giấy tờ.

Hai bên đánh giá cao việc đưa Khu cảnh quan thác Bản Giốc - Đức Thiên vào vận hành (15/10/2024) và sẽ phối hợp tăng cường quản lý du lịch, bảo đảm an toàn khu vực biên giới. Hợp tác hải quan và kiểm dịch y tế tiếp tục được đẩy mạnh thông qua các cuộc hội đàm “Hai nước Bốn bên” và diễn tập liên hợp ứng phó khẩn cấp chung về xử lý tình huống dịch bệnh truyền nhiễm xuyên biên giới Việt Nam - Trung Quốc.

Về định hướng tiếp theo, hai bên thống nhất sẽ tham gia phối hợp trong quá trình sửa đổi “Hiệp định về quy chế quản lý biên giới trên đất liền Việt Nam - Trung Quốc” và “Hiệp định về cửa khẩu và quy chế quản lý cửa khẩu biên giới trên đất liền Việt Nam - Trung Quốc”.

Hai bên cho rằng, việc xác định thời hạn lưu trú một lần đối với cư dân biên giới hai nước và người được sử dụng giấy thông hành xuất nhập cảnh vùng biên giới của nước mình khi nhập cảnh vào bên kia là cần thiết và sẽ tích cực phối hợp với cơ quan chức năng hai nước nghiên cứu, xác định thời gian lưu trú cụ thể để bổ sung nội dung này trong quá trình tham gia sửa đổi “Hiệp định về quy chế quản lý biên giới trên đất liền Việt Nam - Trung Quốc”.

Hai bên nhất trí đẩy nhanh triển khai thí điểm mô hình cửa khẩu thông minh tại đường chuyên dụng vận chuyển hàng hóa khu vực mốc 1119 - 1120 và 1088/2 - 1089 thuộc cặp cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị - Hữu Nghị quan, phấn đấu vận hành trước cuối năm 2026; đồng thời hỗ trợ địa phương xây dựng dự án cửa khẩu thông minh tại Móng Cái - Đông Hưng và Lào Cai - Hà Khẩu (lối thông quan Kim Thành - Bắc Sơn).

Hai bên thúc đẩy nâng cấp cửa khẩu Lý Vạn - Thạc Long lên cửa khẩu quốc tế, bao gồm lối thông quan Bản Khoòng - Nham Ứng. Phía Trung Quốc đã hoàn tất phê duyệt nâng cấp cửa khẩu Thạc Long; đề nghị Việt Nam sớm hoàn tất phê duyệt nâng cấp Lý Vạn và đưa Bản Khoòng vào phạm vi quản lý cửa khẩu. Đẩy nhanh tiến trình nâng cấp cửa khẩu Chi Ma - Ái Điểm lên cửa khẩu quốc tế (gồm lối thông quan Co Sa - Na Ủ), hoàn tất thủ tục trong nước trước cuối năm 2026; đồng thời đề xuất xác định chức năng của lối thông quan Co Sa - Na Ủ cho phép hàng hóa, phương tiện và người điều khiển phương tiện của hai nước qua lại.

Hai bên thúc đẩy hoàn tất thủ tục mở cửa khẩu song phương Pò Peo - Nhạc Vu; phía Trung Quốc đề nghị nghiên cứu thêm việc mở lối thông quan Đình Phong - Tân Hưng thuộc cặp cửa khẩu này. Nghiên cứu thúc đẩy mở, nâng cấp các cặp cửa khẩu song phương Bình Nghi - Bình Nhi Quan, Hạ Lang - Khoa Giáp, Mường Khương - Kiều Đầu, U Ma Tu Khoàng - Bình Hà. Tiếp tục đẩy nhanh xây dựng các công trình giao thông qua biên giới như cầu Bát Xát - Bá Sái, công trình tại Thanh Thủy - Thiên Bảo và cầu đa năng Ma Lù Thàng - Kim Thủy Hà.

Hai bên thống nhất coi việc kết nối hạ tầng đường sắt là nội dung hợp tác quan trọng, phối hợp triển khai tuyến đường sắt khổ tiêu chuẩn nối ray Lào Cai - Hà Khẩu Bắc trong thời gian sớm nhất. Thúc đẩy tạo thuận lợi vận tải đường bộ quốc tế, đẩy nhanh ký kết thỏa thuận mở thêm tuyến vận tải hành khách và hàng hóa, sớm đưa tuyến Săm Pun - Điền Bồng vào vận hành chính thức.

Hai bên tăng cường kiểm tra, nâng cao ý thức thực thi công vụ tại cửa khẩu; ngăn chặn xâm hại quyền và lợi ích hợp pháp của công dân mỗi bên; tăng cường giáo dục công dân tuân thủ pháp luật nước sở tại; minh bạch hóa các khoản thu phí tại cửa khẩu. Đồng thời, đôn đốc địa phương áp dụng phương thức giao nhận hàng hóa hai chiều tại các lối thông quan thuộc cửa khẩu Hữu Nghị - Hữu Nghị Quan, phù hợp các hiệp định và thỏa thuận vận tải thương mại mà hai bên đã đã ký kết.

Cùng với đó, hai bên hỗ trợ cơ quan liên quan tăng cường trao đổi, hợp tác kiểm dịch y tế biên giới, xây dựng và triển khai “Kế hoạch chung” giữa Bộ Y tế Việt Nam và Tổng cục Hải quan Trung Quốc; nghiên cứu sửa đổi Nghị định thư của Hiệp định về kiểm dịch y tế biên giới. Nhất trí nghiên cứu xác định thời gian làm việc tại cửa khẩu Sóc Giang - Bình Mãng; báo cáo cấp có thẩm quyền phê duyệt thời gian làm việc tại các cửa khẩu Chi Ma - Ái Điểm và Xín Mần - Đô Long.

Hội nghị thống nhất Chương trình công tác của Ủy ban năm 2025 - 2026, tập trung thực hiện nhận thức chung đã đạt được tại Biên bản hội nghị lần thứ X của Ủy ban. Nâng cao mức độ trao đổi và hợp tác giữa Ủy ban hai bên, tăng cường kết nối quy hoạch phát triển và chính sách cửa khẩu, thúc đẩy mở, nâng cấp và xây dựng cửa khẩu chính quy, hiện đại. Đẩy nhanh thúc đẩy xây dựng đồng bộ dự án thí điểm “Cửa khẩu thông minh”, kết nối liên thông giữa các cửa khẩu biên giới trên đất liền, cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực thông quan cửa khẩu, thúc đẩy thuận lợi hóa thương mại.

Hai bên nhất trí, cuộc họp lần thứ XI của Ủy ban sẽ được tổ chức vào năm 2026 tại Việt Nam.