Vì sao Iran khơi lại xung đột sau khi Mỹ ngừng tấn công?

Động thái đó cũng mở đường cho nguy cơ leo thang mới. Sáng 29/7, Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu với truyền hình Mỹ: “Chúng ta sẽ giáng cho họ một đòn nặng nề. Chúng ta sẽ tấn công rất mạnh. Họ sẽ phải trả giá”.

Tuần trước, Tổng thống Trump nói rằng Mỹ tạm dừng tấn công là do Iran đề nghị và muốn tiến hành đàm phán. Tuy nhiên, Iran chưa bao giờ công khai cam kết sẽ duy trì khoảng lặng này, dù một quan chức cấp cao Iran từng nói rằng các lực lượng vũ trang Iran cũng đã quyết định không tiến hành hành động quân sự.

Hình ảnh do Văn phòng Thủ tướng Israel công bố cho thấy ông Trump và ông Netanyahu trao đổi trong Phòng Bầu dục với sự tham dự của các quan chức cấp cao hai nước. Ảnh: TTXVN

Chỉ vài giờ sau khi phát tín hiệu công khai rằng sẽ kiềm chế tương ứng với Mỹ, Iran lại tấn công các lực lượng Mỹ, dường như kết luận rằng gia tăng sức ép đáng để đánh đổi bằng nguy cơ lại bị Mỹ oanh tạc ban đêm.

Ông Hamid Reza Azizi, nhà nghiên cứu tại Viện Vấn đề Quốc tế và An ninh Đức, viết trên mạng xã hội X: “Có vẻ như đã có thay đổi căn bản trong cách tiếp cận của Iran, đặc biệt là về việc sẵn sàng chủ động tấn công nếu họ cho rằng đó là lựa chọn khả thi duy nhất”.

Cuộc tấn công của Iran diễn ra ngay sau cuộc gặp giữa Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và Tổng thống Trump tại Mỹ. Nhà lãnh đạo Israel mô tả đây là một trong những cuộc trao đổi tốt nhất giữa hai bên sau giai đoạn quan hệ có nhiều căng thẳng.

Vài giờ trước cuộc gặp, Bộ trưởng Quốc phòng Israel cho biết nước này từng muốn tấn công hạ tầng năng lượng của Iran nhưng bị chính quyền Mỹ ngăn lại.

Ông Danny Citrinowicz, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia Israel, bình luận trên X: “Thách thức lớn nhất đối với Mỹ và các đối tác vùng Vịnh là cả Iran lẫn các đồng minh trong khu vực đều không có dấu hiệu sẵn sàng từ bỏ những mục tiêu chiến lược cốt lõi mà họ đã xác định”.

Ông cho rằng Iran vẫn kiên quyết duy trì ảnh hưởng đối với eo biển Hormuz, trong khi lực lượng Houthi cũng tuyên bố sẽ không chấm dứt chiến dịch của mình nếu lệnh phong tỏa do Saudi Arabia dẫn đầu nhằm vào họ chưa được dỡ bỏ.

Trong cuộc phỏng vấn với truyền hình nhà nước Iran được phát sóng chỉ vài giờ trước vụ tấn công tại Jordan, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi cho biết, Iran đã ngừng nổ súng nhưng sẽ không ngần ngại nối lại các hành động quân sự nếu yêu sách chủ quyền của nước này đối với eo biển Hormuz bị thách thức.

Theo ông Gharibabadi, Iran không thể coi mình là bên chiến thắng nếu eo biển Hormuz trở lại tình trạng như trước chiến tranh. Quan chức này nhấn mạnh tuyến đường thủy này đã trở thành yếu tố trung tâm đối với an ninh quốc gia và là công cụ phòng thủ của Iran.

Nhận thức đó có nguy cơ tạo ra một vòng xoáy leo thang, trong đó Iran tiếp tục gia tăng sức ép để buộc đối phương phải trả giá đắt hơn, còn cả hai bên đều không muốn lùi bước vì lo ngại đánh mất uy tín.