Từ nghị trường Quốc hội: Định vị rõ vai trò hội quần chúng, khơi dậy nguồn lực NCT

ĐBQH Nguyễn Thanh Bình: Tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, khi thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng, tôi đã đề nghị cần bổ sung và làm rõ tính đặc thù của các tổ chức hội quần chúng được Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ.

Thực tiễn cho thấy, Hội NCT Việt Nam được Đảng xác định là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với Nhân dân, không chỉ là tổ chức xã hội mang tính tự nguyện, là thành viên của Mặt trận Tổ quốc, mà còn được Đảng, Nhà nước tin tưởng giao nhiều nhiệm vụ chính trị, xã hội quan trọng. Hội trực tiếp tham gia tuyên truyền, vận động Nhân dân; tổ chức thực hiện các chính sách liên quan đến NCT.

Tuy nhiên, trong một số quy định hiện hành, tính chất đặc thù này chưa được thể hiện đầy đủ, dẫn đến những khó khăn nhất định trong tổ chức hoạt động cũng như trong công tác thi đua, khen thưởng. Vì vậy, việc hoàn thiện pháp luật theo hướng ghi nhận rõ vai trò, vị trí của các hội là rất cần thiết, bảo đảm tính thống nhất trong hệ thống chính trị và tạo điều kiện để các hội phát huy tốt hơn chức năng, nhiệm vụ, góp phần cống hiến nhiều hơn nữa cho đất nước phát triển hùng cường, văn minh, phồn vinh, hạnh phúc.

Đồng chí Nguyễn Thanh Bình, Phó Chủ tịch Ủy ban Quốc gia về NCT Việt Nam, Chủ tịch Hội NCT Việt Nam, ĐBQH khóa XVI.

PV: Việc làm rõ tính đặc thù đó sẽ tác động như thế nào đến việc phát huy vai trò của NCT trong kỷ nguyên mới, thưa ông?

ĐBQH Nguyễn Thanh Bình: Mỗi hội quần chúng - xã hội đều cần có môi trường chính trị - pháp lý bảo đảm hoạt động đúng chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Khi tính đặc thù của các hội được xác định rõ ràng trong hệ thống pháp luật, trước hết sẽ tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho hoạt động của hội, từ tổ chức bộ máy đến cơ chế vận hành. Đối với NCT, đây là yếu tố rất quan trọng. Bởi lẽ, NCT không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách mà còn là chủ thể tham gia tích cực vào nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội. Thông qua tổ chức Hội, tiếng nói, kiến nghị hợp tình, hợp lý, có trách nhiệm cao của NCT được tập hợp, phản ánh kịp thời tới các cơ quan có thẩm quyền; là cơ sở để các cấp có thẩm quyền tham khảo, tham mưu với Đảng, Nhà nước ban hành chủ trương, chính sách chiến lược thích ứng với bối cảnh già hóa dân số đang diễn ra rất nhanh ở nước ta.

Bên cạnh đó, việc quy định rõ thẩm quyền đánh giá, xác nhận thành tích của các tổ chức hội, nhất là người đứng đầu các tổ chức hội cũng góp phần nâng cao chất lượng công tác thi đua, khen thưởng, bảo đảm khách quan, thực chất, tránh chồng chéo, hình thức.

PV: Một điểm đáng chú ý là Chính phủ đang chỉ đạo xây dựng Đề án phát triển kinh tế bạc trong năm 2026. Ông nhìn nhận như thế nào về vai trò của NCT trong định hướng này?

ĐBQH Nguyễn Thanh Bình: Việc Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh yêu cầu hoàn thành Đề án phát triển kinh tế bạc trong năm 2026 cho thấy sự quan tâm rất lớn của Đảng, Nhà nước đối với vấn đề già hóa dân số và vai trò của NCT. Kinh tế bạc là một xu hướng tất yếu trong bối cảnh dân số già hóa nhanh. Nhưng điều quan trọng là chúng ta cần thay đổi cách tiếp cận, NCT không chỉ là đối tượng cần bảo vệ, chăm sóc, thụ động chờ đợi chính sách an sinh xã hội; mà quan trọng hơn là phải chuyển từ tư duy “bảo trợ NCT” sang khuyến khuyến khích NCT phát huy tinh thần “tuổi cao chí càng cao”, khẳng định NCT thực sự là một nguồn lực quý báu trong phát triển kinh tế - xã hội, góp phần hoàn thành mục tiêu chiến lược tăng trưởng quốc gia “hai con số”.

NCT có kinh nghiệm, tri thức, vốn sống và uy tín xã hội. Nếu có cơ chế, chính sách phù hợp, NCT hoàn toàn có thể tiếp tục tham gia lao động, sản xuất, kinh doanh, truyền nghề, đóng góp cho cộng đồng. Do đó, Đề án cần được xây dựng theo hướng toàn diện, đồng bộ cả về nhiệm vụ, giải pháp, điều kiện, vừa đáp ứng nhu cầu của NCT, vừa khai thác hiệu quả tiềm năng của lực lượng này.

PV: Trong lĩnh vực văn hóa, ông nhiều lần nhấn mạnh vai trò của NCT. Theo ông, cần phát huy vai trò này như thế nào trong giai đoạn hiện nay?

ĐBQH Nguyễn Thanh Bình: So với các tầng lớp xã hội khác, thì NCT là lực lượng có nhiều ưu thế giữ gìn và trao truyền các giá trị văn hóa truyền thống. Trong mỗi gia đình, NCT là người gìn giữ nếp nhà, giáo dục con cháu. Ở cộng đồng, NCT tham gia tích cực vào các hoạt động văn hóa, xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở.

Trong bối cảnh hiện nay, khi đất nước đẩy mạnh phát triển văn hóa, xây dựng các thương hiệu văn hóa quốc gia, vai trò của NCT càng cần được phát huy. Không chỉ dừng lại ở bảo tồn, NCT còn có thể tham gia sáng tạo, truyền dạy, lan tỏa các giá trị văn hóa tốt đẹp. Đặc biệt, việc phát huy vai trò NCT trong văn hóa còn góp phần củng cố nền tảng tinh thần của xã hội, giữ gìn bản sắc dân tộc trong quá trình hội nhập quốc tế.

PV: Tại nghị trường, nhiều đại biểu cũng đề nghị bổ sung NCT vào nhóm đối tượng cần được ưu tiên trong tiếp cận thông tin và ưu tiên trợ giúp pháp lý. Ông đánh giá thế nào về đề xuất này?

ĐBQH Nguyễn Thanh Bình: Trong thời đại bùng nổ thông tin, mọi công dân, trong đó có NCT chiếm gần 1/5 dân số cũng cần được chia sẻ thông tin. Tôi cho rằng đây là một đề xuất rất cần thiết và phù hợp với thực tiễn. Trong điều kiện chuyển đổi số mạnh mẽ hiện nay, việc tiếp cận thông tin của một bộ phận NCT còn gặp khó khăn, đặc biệt là trên không gian mạng. Việc bổ sung NCT vào nhóm đối tượng cần được ưu tiên sẽ góp phần bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công dân, đồng thời thể hiện rõ tinh thần nhân văn, không để ai bị bỏ lại phía sau trong thời đại số.

Cùng với đó, cần có các giải pháp cụ thể như: Đa dạng hóa hình thức cung cấp thông tin; tăng cường truyền thông tại cơ sở; hỗ trợ NCT tiếp cận công nghệ số; nâng cao trách nhiệm của các cơ quan trong việc cung cấp thông tin kịp thời, đầy đủ.

PV: Với vai trò là đại biểu Quốc hội đại diện cho NCT, ông kỳ vọng gì trong thời gian tới?

ĐBQH Nguyễn Thanh Bình: Tôi mong muốn những ý kiến trách nhiệm, tâm huyết, xác đáng của NCT sẽ tiếp tục được các cấp có thẩm quyền lắng nghe; và các chính sách, pháp luật về NCT được thể chế hóa hoàn thiện hơn, đầy đủ hơn. Trong đó, cần tập trung vào ba nội dung lớn: Hoàn thiện thể chế liên quan đến tổ chức Hội; triển khai hiệu quả Đề án phát triển kinh tế bạc; và phát huy vai trò NCT trong các lĩnh vực nói chung và xây dựng, phát triển văn hóa nói riêng.

Với sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, cùng với sự chủ động, tích cực của các cấp Hội và hội viên, NCT sẽ tiếp tục đóng góp quan trọng vào sự phát triển bền vững của đất nước, tự tin cùng cả nước bước vào kỷ nguyên phát triển hùng cường, thịnh vượng.

PV: Trân trọng cảm ơn ĐBQH Nguyễn Thanh Bình!