Tháng Bảy lên thăm Nghĩa trang Liệt sĩ Trường Sơn

Chiếc xe lặng lẽ vượt những cung đường Trường Sơn trong cái nắng giữa tháng Bảy. Ai cũng nói chuyện rất khẽ, như sợ làm xao động giấc ngủ bình yên của những người lính đã nằm lại nơi đây. Khi cổng Nghĩa trang Liệt sĩ Trường Sơn hiện ra giữa rừng thông xanh thẳm, lòng chúng tôi bỗng nghẹn lại.

Trên đường vào nghĩa trang, anh hướng dẫn viên giới thiệu rằng, Nghĩa trang Liệt sĩ Trường Sơn tọa lạc trên khu đồi Bến Tắt, cạnh Quốc lộ 15, thuộc địa phận xã Cồn Tiên, tỉnh Quảng Trị. Đây là nơi Đảng và Nhà nước quyết định xây dựng sau ngày đất nước thống nhất để tưởng niệm, tôn vinh những cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng hy sinh trên tuyến đường Trường Sơn huyền thoại vì sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Du khách thắp hương tại Nghĩa trang Liệt sĩ Trường Sơn.

Công trình được khởi công ngày 24/10/1975 và hoàn thành ngày 10/4/1977. Bộ Tư lệnh Sư đoàn 559 trực tiếp chỉ huy xây dựng với sự tham gia của hơn 40 đơn vị bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương. Đặc biệt, những tấm bia đá khắc tên các liệt sĩ còn có công sức thầm lặng của tổ công nhân đến từ xã Hòa Hải, huyện Hòa Vang (Quảng Nam - Đà Nẵng trước đây). Từng nét chữ được khắc lên đá không đơn thuần là một cái tên, mà là cả một cuộc đời, một tuổi xuân và một lời hẹn chưa kịp trở về.

Nghĩa trang có tổng diện tích khoảng 140.000m², quy tụ trên 10.000 phần mộ liệt sĩ. Trong đó, khu mộ rộng khoảng 23.000m², khu tượng đài 7.000m², khu cây xanh 60.000m², hồ cảnh 35.000m² cùng hệ thống đường nội bộ được quy hoạch hài hòa, trang nghiêm. Các phần mộ được chia thành nhiều khu vực theo đơn vị và địa phương, để đồng đội và người thân có thể tìm về.

Nhân dịp kỷ niệm 40 năm Ngày thành lập Binh đoàn Trường Sơn (19/5/1959 - 19/5/1999), Đảng và Nhà nước đã đầu tư nâng cấp, tôn tạo toàn bộ nghĩa trang với nhiều hạng mục như cổng chính, hệ thống đường, tường bao, mô hình sở chỉ huy, biểu tượng các địa phương, các cụm tượng, hệ thống điện, thoát nước, nhà khánh tiết, Đài Tổ quốc ghi công cùng hàng ngàn cây xanh, biến nơi đây trở thành một quần thể tưởng niệm trang nghiêm, xứng đáng với sự hy sinh to lớn của các anh hùng liệt sĩ.

Ngày nay, Nghĩa trang Liệt sĩ Trường Sơn không chỉ là nơi an nghỉ của hơn mười nghìn người con ưu tú mà còn là biểu tượng sáng ngời của chủ nghĩa anh hùng cách mạng, của ý chí quật cường và khát vọng hòa bình của dân tộc Việt Nam. Hằng năm, hàng chục nghìn lượt thân nhân liệt sĩ, các đoàn đại biểu, cựu chiến binh, học sinh, sinh viên và bạn bè quốc tế tìm về nơi đây để dâng nén tâm nhang, thực hiện đạo lý thiêng liêng “Uống nước nhớ nguồn”.

Hiện nay, 24 cán bộ và nhân viên đang ngày đêm chăm sóc, gìn giữ từng hàng cây, từng lối đi, từng phần mộ, đồng thời đón tiếp các đoàn khách trong và ngoài nước đến viếng thăm, tìm kiếm người thân. Công việc của họ lặng lẽ nhưng vô cùng ý nghĩa, góp phần giữ cho nơi đây luôn xanh, sạch, trang nghiêm như một ngôi nhà chung của những người đã khuất.

Nghĩa trang Liệt sĩ Trường Sơn.

Giữa không gian linh thiêng ấy, ba hồi chuông ngân vang chậm rãi. Âm thanh trầm mặc lan xa giữa rừng thông như chạm đến từng trái tim những người có mặt. Trên thân chuông khắc nổi bốn câu thơ của Giáo sư Vũ Khiêu: “Bát ngát Trường Sơn hồn liệt sĩ/ Dạt dào Đông Hải khí anh hùng/ Ba hồi chiêu mộ dung tâm trí/ Muôn dặm non sông nặng nghĩa tình”.

Mỗi tiếng chuông ngân lên như lời tri ân gửi đến những người đã hóa thân vào đất mẹ. Trước hàng vạn ngôi mộ trắng nối dài bất tận, chúng tôi càng thấm thía rằng, hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng biết bao máu xương của những chàng trai, cô gái tuổi mười tám, đôi mươi. Có người ra đi khi chưa một lần kịp nói lời yêu. Có người còn dang dở những ước mơ rất đỗi bình thường. Họ gửi lại tuổi xuân nơi đại ngàn Trường Sơn để đất nước có ngày thống nhất.

Rời khu mộ, chúng tôi chậm rãi bước qua những con đường rợp bóng ngàn thông. Cảnh sắc nơi đây vừa thanh bình, vừa thiêng liêng, như vòng tay của đất mẹ đang ôm trọn những người con đã ngã xuống.

Tiếng thông vẫn reo không ngớt. Giữa không gian tĩnh lặng ấy, ai cũng có cảm giác như lời nhắn nhủ của các anh vẫn còn vang vọng đâu đây: “Mây ơi có trôi về phương ấy/ Chầm chậm cho ta gửi đôi lời/ Gửi người mẹ già còng lưng ngóng/ Đứa con yêu, lâu chẳng thấy về...”

Bốn câu thơ ngắn mà khiến lòng người quặn thắt. Biết bao người mẹ đã mòn mỏi ngóng con, biết bao mái đầu xanh hóa bạc vì một lời hẹn không trở lại. Nhưng những người lính Trường Sơn chưa bao giờ thật sự mất đi. Các anh vẫn sống trong màu xanh của núi rừng, trong từng con đường đất nước, trong lá cờ đỏ sao vàng tung bay trên bầu trời hòa bình và trong lòng biết ơn của hàng triệu người Việt Nam, nhất là nhân dịp kỷ niệm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7) hằng năm.

Chuyến đi khép lại, nhưng dư âm của chuyến viếng Nghĩa trang Liệt sĩ Trường Sơn vẫn còn nguyên vẹn trong trái tim mỗi người. Rời nơi đây, chúng tôi mang theo không chỉ là nén hương tri ân, mà còn là lời nhắc nhở phải sống xứng đáng với sự hy sinh của các thế hệ cha anh. Bởi mỗi tấc đất bình yên hôm nay đều được viết nên bằng máu, bằng tuổi trẻ và bằng cả những giấc mơ còn dang dở của những người đã mãi mãi nằm lại giữa đại ngàn Trường Sơn.