Sau đêm “tháo khoán” Hội Trò Trám, kể chuyện tình Hồ Xuân Hương

Hội vui nào rồi cũng tan, chuyện tình nào rồi cũng có hồi kết. Đêm cuối cùng hội Trò Trám là đêm “tháo khoán”, thỏa sự chờ mong của các đôi trai gái. Cuối đêm“tháo khoán” ấy, chuyện tình Hồ Xuân Hương-Đội Kính đã nên duyên đối lứa.

Tục ở làng Gáp trong đêm “tháo khoán” ấy, đôi nam nữ nào có kết quả nhân sinh, sẽ được làng ban thưởng. Đội Kình nhân đêm ấy thể hiện tình yêu lãng mạn với nàng thơ.

Xuân Hương nhớ cái đêm “tháo khoán” Hội Trò Trám, nhưng nàng lại mượn thơ nói cảnh, nói tình, qua trò đánh đu. Cảnh thật là bốn cột trồng của cây đu, có đôi trai gái đang đánh đu, một cảnh yên bình nao nức hội, có cả tình yêu đôi lứa đánh đu tiên“Bốn cột khen ai khéo khéo trồng/Người thì lên đánh kẻ thì trông/Trai du gối hạc khom khom cật/Gái uốn lưng ong ngửa ngửa lòng/Bốn mảnh quần hồng bay phất phới/Hai hàng chân ngọc duỗi song song/Chơi xuân có biết xuân chăng tá?/Cọc nhổ đi rồi lỗ bỏ không!”.

Bài thơ “Đánh đu” của nữ sĩ có 6 câu thơ đầu là tả thực cảnh trai gái đánh đu mùa Xuân nao nức, nhưng hai câu kết có cả nghĩa thực và nghĩa bóng. Nghĩa thực là hết hội Xuân rồi, có ai biết nỗi buồn của hội Xuân để lại, khi cọc đánh đu đã nhổ đi rồi, chỉ còn dấu vết của lỗ cọc bỏ không! Nhưng nghĩa bóng của câu thơ mới thực tài tình, mượn hội Xuân, tình Xuân, để nói hộ nỗi niềm của Hồ Xuân Hương. Đội Kình đã đến với Xuân Hương, có biết nỗi lòng nàng hay không? Nàng không muốn như cọc nhổ đi rồi lỗ bỏ không! Nàng muốn chuyện tình duyên của nàng bốn mùa là cả bốn mùa Xuân, đầy ắp những niềm vui hạnh phúc, chứ đừng như chuyện đánh đu tiên, lễ hội xong rồi ai đi đường nấy, cọc nhổ đằng cọc, lỗ bỏ không, chơ với nỗi niềm. Thơ là thơ đấy, Xuân Hương tả hội “Đánh đu” là thơ của hội làng, nhưng mượn thơ nói cảnh, nói tình, nói sự khát khao của nàng với tình riêng, dấu trong khát khao của mùa Xuân lễ hội.

 Đánh đu mùa xuân lễ hội của làng
Đánh đu mùa xuân lễ hội của làng

Đội Kình không chỉ là người giỏi văn chương, mà đã là trai có vợ, nên hiểu được sự khát khao của Xuân Hương, mong có hạnh phúc lứa đôi. Khi Đội Kình đã nhờ đối thơ mở then tạo hóa, để rước nàng Xuân, cũng chính là tín hiệu cho Xuân Hương bày tỏ lòng mình với Đội Kình. Hội Trò Trám đêm “tháo khoán” đã qua, hội đánh đu tiên, cọc đu đã nhổ, nhưng mối tình Đội Kình thì để lại trong trái tim nữ sĩ, thao thức với mộng mơ. Nàng mơ một giấc mơ, sớm xuân thành hiện thực, nhưng nói với chàng sao đây, chàng có nhớ hay đã quên? Thế là bài thơ “Mời trầu” đã nói hộ lòng nàng nói với Đội Kình rằng:“Có phải duyên nhau thì thắm lại”.

Xuân Hương đã “mời trầu”, lần này thì nàng thơ đã chủ động ngỏ ý như “cọc tìm trâu”, không chờ chàng phải tỏ tình:“Quả cau nho nhỏ miếng trầu hôi/Này của Xuân Hương mới quệt rồi/Có phải duyên nhau thì thắm lại/Đừng xanh như lá,bạc như vôi”. Bài “Mời trầu” cho thấy nữ sĩ đã chủ động mời Đội Kình qua cầu sang bến tình dân giã. Nơi ấy không có bạc, có vàng, không sơn hào, hải vị, Xuân Hương chỉ có quả cau thì nho nhỏ, còn miếng trầu thì là trầu hôi, không phải là trầu hương, trầu quế… Nhưng “Quả cau nho nhỏ, miếng trầu hôi” đã được Xuân Hương vận dụng trong thơ, đúng cảnh, đúng tình, bởi từ xa xưa, miếng trầu có vai trò quan trọng trong đời sống vật chất và tinh thần của người Việt. Miếng trầu là đầu câu chuyện, miếng trầu còn là nơi gửi gắm những tâm tình, cái thuở mới gặp nhau, ánh mắt nhìn nhau, là nhịp cầu của những mối tơ duyên đôi lứa. Không chỉ mời trầu, mời Đội Kình qua cầu đến với bến tình, mà bến tình của ai? Xuân Hương lại dùng thơ để nói hộ tiếng lòng, bến tình mời chàng là của Xuân Hương, như miếng trầu hôi nàng thơ nói rõ“Này của Xuân Hương mới quệt rồi”.

Nói đến thơ của Hồ Xuân Hương, là nói đến mảng thơ thanh thanh, tục tục, tài tình của nữ sĩ, nói khác là thơ có nghĩa bóng, nghĩa thực. Nghĩa thực trong hai câu thơ đầu của bài thơ “Mời trầu” chính là miếng trầu hôi của Xuân Hương mới quệt, còn nghĩa bóng ẩn sau là chuyện tơ duyên đôi lứa của Xuân Hương và Đội Kình. Cái đêm “tháo khoán” hội Trò Trám, chàng đã “chấm” và nàng đã “nhận”, như miếng trầu của Xuân Hương có người mới “quệt rồi”. Mối tình ấy sẽ ra sao? Xuân Hương hỏi mình, cũng chính là hỏi Đội Kình “Có phải duyên nhau thì thắm lại/ Đừng xanh như lá bạc như vôi”?. Câu thơ cho ta gợi nhớ tới chuyện cổ tích trầu cau, có trầu xanh đấy, có vôi bạc đấy, nhưng thiếu miếng cau nho nhỏ, miếng vỏ con con, thì không thể nên duyên cho trầu cau thắm lại. Còn nghĩa bóng của câu thơ, lại là chuyện tình của Xuân Hương với Đội Kình. Chàng đã đến ngõ nhà nàng, do duyên thơ dắt mối, vào được nhà nàng, mở được cánh cửa từ câu đốiSáng Muồng Một, mở then tạo hóa, để cho thiếu nữ rước Xuân vào”. Câu đối của Đội Kình nghĩa thực thì sáng Muồng Một đấy, mở cửa ra để cho thiếu nữ rước Xuân vào. Nhưng nghĩa bóng, thì sáng Muồng Một, cũng nghĩa là bắt đầu mùa Xuân mới. Chàng Đội Kình đã mở then tạo hóa, mở duyên định mệnh cuộc đời Xuân Hương, để cho thiếu nữ rước Xuân vào. Xuân ở đây chính là Xuân Hương, nàng đã được rước vào nhân duyên với Đội Kình…

Và thế là năm sau (năm 1802), Tổng Kình đã rước nữ sĩ Hồ Xuân Hương về làm dâu làng Gáp

Nghiêm Thị Hằng

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Hội An được vinh danh trong Top 15 thành phố tuyệt vời nhất châu Á

Hội An được vinh danh trong Top 15 thành phố tuyệt vời nhất châu Á

Trang Travel+Leisure vừa công bố bình chọn The World's Best Awards 2021 dành cho các điểm đến và dịch vụ du lịch hàng đầu thế giới, trong đó thành phố Hội An của Việt Nam đã lọt vào tốp 15 thành phố tuyệt vời nhất châu Á (The Top 15 cities in Asia).
Chuỗi triển lãm online “Huế - Kinh đô Áo dài Việt Nam”

Chuỗi triển lãm online “Huế - Kinh đô Áo dài Việt Nam”

Từ ngày 15/9 đến tháng 10/2021, Sở Văn hóa-Thể thao tỉnh Thừa Thiên Huế tổ chức chương trình triển lãm online trên nền tảng mạng xã hội về chủ đề “Huế - Kinh đô Áo dài Việt Nam”. Triển lãm nhằm tôn vinh, quảng bá hình ảnh áo dài truyền thống trong dòng chảy văn hóa, lịch sử dân tộc; gắn với các hoạt động nghi lễ, sinh hoạt lễ hội truyền thống cũng như trong hoạt động thường ngày của người Việt. Đây là một trong những hoạt động ý nghĩa triển khai đề án “Huế- Kinh đô Áo dài” trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19 hiện nay.
Trách nhiệm xã hội của nghệ sĩ

Trách nhiệm xã hội của nghệ sĩ

Cùng thời điểm với những ồn ào liên quan đến nghệ sĩ Việt Nam, ở Trung Quốc diễn ra hiện tượng các cơ quan quản lý văn hóa mạnh tay chấn chỉnh hoạt động của các nghệ sĩ, mong muốn trả lại môi trường nghệ thuật trong sáng đúng nghĩa, để nghệ thuật thực sự hướng con người đến chân - thiện - mỹ, giúp con người hoàn thiện nhân cách, đạo đức của mình.
Anh Lưu Quốc Cường và Nhóm từ thiện: Trao quà nhận lại yêu thương

Anh Lưu Quốc Cường và Nhóm từ thiện: Trao quà nhận lại yêu thương

Anh Lưu Quốc Cường- thành viên Cơ sở sản xuất Lập Quyền, quận 11, TP.Hồ Chí Minh cùng Nhóm thiện nguyện đã không quản mưa gió, đêm tối và hiểm nguy, để trao những phần quà đến công nhân ở khu nhà trọ, người lao động hoàn cảnh khó khăn tại các quận, huyện trên địa bàn TP Hồ Chí Minh. Đây là nghĩa cử đẹp, nhằm sẻ chia, giúp đỡ nhau trong khi có dịch COVID-19.
Phấn trắng lòng son

Phấn trắng lòng son

(Kính tặng GS Nguyễn Khuê, nguyên Trưởng bộ môn Hán Nôm - Khoa Ngữ văn Báo chí – ĐHTH (nay là Trường Đại học KHXH&NV TP. Hồ Chí Minh)

Tin khác

Phòng chống dịch là việc đời và việc đạo

Phòng chống dịch là việc đời và việc đạo
Dịch Covid-19 bùng phát, lan rộng tác động tới sức khỏe, đời sống của người dân, nhất là với những hộ nghèo, người cao tuổi (NCT), yếu thế, công nhân, người lao động tự do… Trong khó khăn, tinh thần “tương thân, tương ái” của các tăng ni, phật tử thành phố Cần Thơ được nhân lên bởi những tấm lòng thiện nguyện.

Lòng tốt lan tỏa trong dịch bệnh

Lòng tốt lan tỏa trong dịch bệnh
Trong khó khăn dịch bệnh mới thấu hiểu được nghĩa đồng bào, tình dân tộc. Mọi người sẵn sàng trút cạn ruột gan để giúp đỡ người khác, nhất là những gia đình có người cao tuổi (NCT) neo đơn, người yếu thế... Có những chuyến giao hàng tận nhà, tiền vốn, tiền lãi qui thành nụ cười và lời cám ơn.

Tặng cả đìa cá, ao bông súng cho người khó khăn

Tặng cả đìa cá, ao bông súng cho người khó khăn
Chia sẻ khó khăn với người dân vùng cách ly, hai nông dân ở xã Hồ Đắc Kiện, huyện Châu Thành, tỉnh Sóc Trăng đã tặng đìa cá, ao bông súng để cùng chung tay vượt qua dịch bệnh.

Phường 6, quận Gò Vấp, TP. Hồ Chí Minh: Bộ đội cùng Nhân dân đồng lòng đẩy lùi đại dịch

Phường 6, quận Gò Vấp, TP. Hồ Chí Minh: Bộ đội cùng Nhân dân đồng lòng đẩy lùi đại dịch
Các chiến sĩ bộ đội làm nhiệm vụ tại phường phường 6, quận Gò Vấp, phối hợp Văn phòng Đại diện miền Nam của Tạp chí Làng nghề Việt Nam thay mặt nhóm thiện nguyện MC Ngọc Khánh, người mẫu Hannah Nguyễn, ca sĩ Tân Huy Khánh, ca sĩ Lưu Đăng Khoa gửi tặng 1 tấn rau và 200 phần quà, góp phần chia sẻ khó khăn của bà con.

TP. Hồ Chí Minh: Lan tỏa yêu thương giữa tâm dịch Covid-19

TP. Hồ Chí Minh: Lan tỏa yêu thương giữa tâm dịch Covid-19
Trong những ngày qua, TP.Hồ Chí Minh tiếp tục thực hiện giãn cách xã hội cùng các Tổ công tác của thành phố, quận, phường đến từng địa bàn dân cư thăm hỏi, trao tặng những túi quà, nhu yếu phẩm phục vụ bữa ăn hàng ngày...Để bày tỏ tình cảm trân trọng, biết ơn đối với người trao quà, đó là những nụ cười, cái gật đầu, vẫy tay (trước đây là những cái bắt tay nồng thắm) chan chứa nghĩa tình, ấm áp lòng người ....

Phát triển công nghiệp văn hóa: "Khát” những không gian sáng tạo bền vững

Phát triển công nghiệp văn hóa: "Khát” những không gian sáng tạo bền vững
Sở hữu nhiều không gian sáng tạo là lợi thế để Hà Nội thúc đẩy phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, hiện thực hóa tầm nhìn sau khi trở thành thành viên Mạng lưới các Thành phố sáng tạo của UNESCO. Tuy nhiên, khi những không gian sáng tạo chủ yếu được vận hành bởi niềm say mê của những cá nhân yêu văn hóa, nghệ thuật thì việc phát triển các không gian này đang rất cần một sự mở lối để tìm ra hướng đi mới, phát triển bền vững và tạo nên nguồn thu dồi dào.
Xem thêm
Top những điểm đến mới ở Quy Nhơn phải đi ngay khi hết dịch

Top những điểm đến mới ở Quy Nhơn phải đi ngay khi hết dịch

Bạn sẽ đi đâu khi hết dịch? Sau quá nhiều ngày cuồng chân bí bách, chẳng điều gì quyến rũ chúng ta hơn là những bãi biển hoang sơ, những trải nghiệm mới lạ giữa thiên nhiên kỳ thú muôn màu cùng bao món đặc sản “ngon quên lối về”. Hội tụ những điểm đến vừa chất, vừa chill, Quy Nhơn chắc chắn là lựa chọn hàng đầu trên bản đồ của các tín đồ du lịch khi dịch đi qua.
Thí điểm đón khách quốc tế đến Phú Quốc, bằng hộ chiếu vắc xin: Dồn lực để đảm bảo thành công

Thí điểm đón khách quốc tế đến Phú Quốc, bằng hộ chiếu vắc xin: Dồn lực để đảm bảo thành công

Sau khi có thông tin về cuộc làm việc giữa Bộ VH-TT&DL và UBND tỉnh Kiên Giang về Kế hoạch thí điểm đón khách du lịch quốc tế đến Phú Quốc, các doanh nghiệp du lịch đã rất kỳ vọng vào Kế hoạch này, sẵn sàng tham gia và mong sẽ triển khai đúng thời gian dự định.
Kích cầu phục hồi hoạt động du lịch cuối năm 2021, đầu năm 2022

Kích cầu phục hồi hoạt động du lịch cuối năm 2021, đầu năm 2022

Bộ VH-TT&DL vừa ban hành Kế hoạch triển khai các chính sách kích cầu, phục hồi hoạt động du lịch, lữ hành giai đoạn cuối năm 2021 và đầu năm 2022.
Thắng nghẹt thở Panama, futsal Việt Nam mơ tái lập kỳ tích World Cup

Thắng nghẹt thở Panama, futsal Việt Nam mơ tái lập kỳ tích World Cup

ĐT futsal Việt Nam hy vọng có thể trở thành 1 trong 4 đội xếp thứ ba có thành tích tốt nhất giành vé vào vòng loại trực tiếp FIFA Futsal World Cup 2021, sau chiến thắng "toát mồ hôi" 3-2 trước ĐT Panama, đêm 16-9.
Thầy Park triệu tập 32 cầu thủ tuyển Việt Nam chuẩn bị đấu tuyển Trung Quốc

Thầy Park triệu tập 32 cầu thủ tuyển Việt Nam chuẩn bị đấu tuyển Trung Quốc

Huấn luyện viên Park Hang-seo đã triệu tập trở lại 32 cầu thủ đội tuyển Việt Nam chuẩn bị cho trận đấu với tuyển Trung Quốc và Oman.
Ông Park nói gì về tình huống trọng tài VAR từ chối 11m của tuyển Việt Nam?

Ông Park nói gì về tình huống trọng tài VAR từ chối 11m của tuyển Việt Nam?

Huấn luyện viên Park Hang-seo cho biết, ông tôn trọng quyết định không thổi phạt đền cho đội tuyển Việt Nam của trọng tài sau khi tham khảo VAR.
Dòng sông tuổi thơ

Dòng sông tuổi thơ

Trong cuộc đời mỗi con người, ai cũng phải trải qua những buồn vui, sóng gió đẩy đưa... Sông quê hương vẫn nằm đó, lắng nghe tiếng đổi thay của mỗi tuổi thơ, dịu dàng và thân thuộc.
Bà nội

Bà nội

Buổi chiều, bố đi làm về. Vào bàn ăn, vừa mở lồng bàn, bố đã reo: Trời! Bà cho cả nhà ăn những gì mà trông đã thấy ngon thế này. Nghe tiếng bố, Hiệp và Khuê, đứa mười lăm, đứa mười hai đang ở ngoài phòng học liền chạy vào. Trên bàn ăn, như có phép lạ, hiện lên sáu đĩa bánh trôi, sáu bát bánh chay, tất cả đều trắng phau.
Cô nàng i ngắn

Cô nàng i ngắn

Chuyến đi cao nguyên đá Đồng Văn của tôi lần ấy hoàn toàn ngẫu hứng. Nó được hình thành khi tôi ghé thăm anh bạn thân đang công tác tại Báo Biên Phòng.
Thủy Tiên - Công Vinh sao kê từ thiện hơn 177 tỉ đồng với 18.000 tờ A4

Thủy Tiên - Công Vinh sao kê từ thiện hơn 177 tỉ đồng với 18.000 tờ A4

Chiều 17.9, ca sĩ Thủy Tiên và Công Vinh có mặt tại ngân hàng để tiến hành sao kê số tiền kêu gọi ủng hộ miền Trung. Nữ ca sĩ tiết lộ sao kê dài 18.000 tờ A4 và con số cuối trong tài khoản là hơn 177 tỉ đồng.
Con gái ca sĩ Phi Nhung tiết lộ tình trạng sức khỏe của mẹ

Con gái ca sĩ Phi Nhung tiết lộ tình trạng sức khỏe của mẹ

Ca sĩ Phi Nhung bị nhiễm Covid-19 và được điều trị tại Bệnh viện Chợ Rẫy, TP.HCM.
Chương trình nghệ thuật "Mẹ là tình yêu": Gây quỹ từ thiện giúp đỡ những người mẹ, người yếu thế đang gặp khốn khó trong đại dịch Covid-19

Chương trình nghệ thuật "Mẹ là tình yêu": Gây quỹ từ thiện giúp đỡ những người mẹ, người yếu thế đang gặp khốn khó trong đại dịch Covid-19

Nhằm nhắc nhớ những khán giả trẻ về lòng hiếu thảo đặc biệt đối với mẹ, đồng thời hướng đến gây quỹ giúp đỡ những người yếu thế trong xã hội, những người mẹ đang lâm cảnh khó khăn giữa cơn đại dịch Covid-19. Tập đoàn giáo dục Nguyễn Hoàng thực hiện chương trình truyền hình “Mẹ là Tình Yêu” với chủ đề “Cảm ơn những đóa hồng”. Chương trình phát sóng lúc 20h ngày 10/7, trên gần 20 kênh truyền hình và hơn 30 kênh Fanpage, YouTube.
Phiên bản di động