Nước cờ khó hiểu của Thủ tướng Israel

Kể từ đợt ngừng bắn kéo dài 1 tuần hồi năm ngoái, đã hơn 8 tháng trôi qua, không chỉ người dân Israel mà cả dư luận quốc tế đều mong muốn có thêm một lệnh ngừng bắn mới, nhất là khi cuộc xung đột ở Dải Gaza đã bước sang tháng thứ 10 với nhiều hệ lụy và khủng hoảng. 120 con tin người Israel và một số quốc gia khác vẫn đang bị giam giữ tại Dải Gaza, trong khi số người Palestine thiệt mạng đã lên tới hơn 38.100 người. Hôm 31/5, Tổng thống Mỹ Joe Biden đích thân công bố phiên bản đề xuất ngừng bắn mới, chia làm 3 giai đoạn, bao gồm nhiều nội dung từ việc Hamas trao trả con tin, Israel rút quân khỏi Dải Gaza tới việc tái thiết mảnh đất bị chiến tranh tàn phá này. Tuy nhiên, các vòng đàm phán liên tục thất bại do lập trường cốt lõi và tiên quyết của các bên vẫn quá khác biệt.

Tuần qua, lần đầu tiên phong trào Hamas có một sự điều chỉnh quan trọng về lập trường nhằm hướng đến một thỏa thuận với Israel. Theo đó, từ bỏ yêu cầu Israel phải cam kết bằng văn bản về việc ngừng bắn vĩnh viễn khi kết thúc giai đoạn đầu 45 ngày của kế hoạch gồm 3 giai đoạn. Ngoài ra, Hamas sẽ chấp nhận sự bảo đảm từ các đối tác quốc tế rằng, việc đàm phán về “ngừng bắn vĩnh viễn” hoặc "ngừng bắn lâu dài" sẽ được tiến hành vào đầu giai đoạn 1 và tiếp tục diễn ra trong suốt giai đoạn này. Hamas cũng tuyên bố sẵn sàng chấp nhận việc Israel rút dần quân khỏi Gaza, thay cho yêu cầu ban đầu là "phải rút hết quân vào cuối giai đoạn 1". Như vậy, về cơ bản Hamas đã chấp nhận thỏa thuận ngừng bắn do Mỹ đề xuất, đồng thời các quan chức của phong trào này cũng tuyên bố “đang chờ phản hồi của phía Israel”.

Người dân Palestine sơ tán tránh xung đột tại Khan Younis, Dải Gaza.

Về phía Israel, các nguồn tin cho biết, quốc gia trung gian Qatar đã tiếp cận và thảo luận với các quan chức Israel nhằm tìm kiếm câu trả lời trong vòng vài ngày tới. Thủ tướng Israel, Benjamin Netanyahu cũng xác nhận các cuộc đàm phán sẽ tiếp tục diễn ra trong tuần này. Bên cạnh Qatar, Ai Cập cũng sẽ tiếp đón các phái đoàn của Israel và Mỹ tới Cairo để thảo luận về thỏa thuận ngừng bắn, đồng thời Ai Cập cũng tiếp tục duy trì kênh liên lạc với đại diện quân sự của Hamas.

Những nỗ lực của các bên trung gian, đặc biệt là sự “xuống thang” của Hamas cho thấy, đàm phán ngừng bắn đang có những tiến triển tích cực. Sự yếu thế trên chiến trường gần đây khiến Hamas nghiêng hơn về phía hòa đàm.

Tuy nhiên, trong một diễn biến bất ngờ, ngày 7/7, Văn phòng Thủ tướng Israel phát đi thông báo của ông Netanyahu nhấn mạnh tới các điều kiện để tiến hành đàm phán, bao gồm: Bất kì thỏa thuận nào cũng phải cho phép Israel tiếp tục cuộc chiến cho đến khi đạt được tất cả các mục tiêu đề ra; Chấm dứt tình trạng buôn lậu vũ khí qua Ai Cập vào Dải Gaza để cung cấp cho Hamas; Không cho phép hàng nghìn “kẻ khủng bố” vũ trang quay lại phía Bắc Dải Gaza; Số lượng con tin còn sống sẽ được trao trả phải ở mức tối đa.

Những người ủng hộ thỏa thuận ngừng bắn và giải cứu con tin cho rằng, tuyên bố của Thủ tướng Netanyahu ngay trước khi diễn ra cuộc họp Nội các An ninh nhằm đánh giá tình hình để đưa ra quyết định đàm phán sẽ tạo tác động tiêu cực vào thời điểm vòng đàm phán có những tín hiệu thành công rõ rệt nhất.

Giới quan sát nhận định, mặc dù có cùng quan điểm với các chính trị gia cải cách và tướng lĩnh quân đội theo hướng ưu tiên ngừng bắn để giải cứu con tin, nhưng hiện Thủ tướng Netanyahu đã phụ thuộc quá lớn vào phe cực hữu, khiến ông không thể chấp nhận một thỏa thuận ngừng bắn nếu không có sẵn một kịch bản duy trì sinh mệnh chính trị cá nhân. Cũng như các vòng đàm phán trước, nhiều khả năng Thủ tướng Netanyahu sẽ tìm cách trì hoãn lệnh ngừng bắn và sẽ bác bỏ các yêu cầu của Hamas sau chuyến công du tới Washington. Vì vậy, tuyên bố mới nhất của ông về các điều kiện đàm phán được xem là một nước cờ khó hiểu…