Những giá trị cơ bản của “không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên”

Mới đó mà đã gần 20 năm, kể từ ngày 25/11/2005, tại trụ sở UNESCO ở Paris (Thủ đô nước Pháp), ông Koichiro Matsuna, Tổng giám đốc UNESCO tuyên bố công nhận 43 di sản phi vật thể của thế giới, trong đó có không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên của Việt Nam là kiệt tác truyền khẩu và di sản phi vật thể của nhân loại.
Sự kiện này đến với đất nước ta, không chỉ là vinh dự, tự hào và niềm vui không sao tả xiết của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên mà còn là niềm tự hào vô cùng to lớn của cộng đồng các dân tộc Việt Nam.

Ở Tây Nguyên, từ bao đời nay cồng chiêng là tài sản quý giá của mỗi gia đình, dòng họ. Các già làng kể lại rằng: Xưa kia mỗi bộ chiêng có thể đổi từ hai đến ba con voi đực to khỏe, hoặc đổi cả một đàn trâu khoảng 100 con. Do đó, cồng chiêng là tài sản vô giá của người Tây Nguyên từ bao đời nay. Cồng chiêng là phương tiện quan trọng, được gọi là nhạc khí thiêng để con người thông tin với trời đất. Là công cụ quan trọng để các gia đình, cộng đồng tổ chức các nghi lễ, lễ hội hằng năm, nhằm tạ ơn các vị thần trong trời đất và cầu mong một mùa rẫy mới lúa đầy kho, trâu bò chật đồi, heo gà đầy sân trước, chật sân sau.

Người Tây Nguyên có câu hát: “Thiếu tiếng cồng, tiếng chiêng/ Như cuộc sống thiếu cơm, thiếu muối”. Nghĩa là, ở đâu có cuộc sống, có buôn làng, có con người thì ở đó có cồng chiêng, thiếu nó đồng bào cảm thấy như bữa ăn thiếu cơm, thiếu muối vậy. Cồng chiêng gắn bó với nghi lễ vòng đời người (nghĩa là từ khi con người sinh ra đến khi lớn lên xây dựng gia đình, sinh con đẻ cái, rồi về già và đi về thế giới của tổ tiên, ông bà); đồng thời cồng chiêng cũng gắn bó với nghi lễ vòng cây lúa (từ khi con người đi tìm đất, phát cây, đốt rẫy, gieo hạt, cho đến khi thu hoạch đưa lúa về kho). Nhìn chung, cồng chiêng đối với người Tây Nguyên không bao giờ xa rời cuộc sống sinh hoạt của họ.

Những giá trị cơ bản của “không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên”

Để cồng chiêng Tây Nguyên được công nhận là không gian văn hóa phi vật thể của nhân loại, Bộ Văn hóa-Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du Lịch), trực tiếp là Viện Văn hóa-Thông tin phải chứng minh bằng các văn bản và hình ảnh về cồng chiêng Tây Nguyên nhằm làm sáng tỏ 6 tiêu chí của Hội đồng UNESCO quy định.

-Tiêu chí thứ nhất: Cồng chiêng Tây Nguyên phải là không gian văn hóa có giá trị nổi bật, thể hiện tài năng đích thực của nghệ nhân trong cộng đồng. Mỗi nghệ nhân phải là một nốt nhạc riêng, tạo nên một bản nhạc phức hợp, giàu bản sắc.

-Tiêu chuẩn thứ hai: Cồng chiêng Tây Nguyên phải bắt rể sâu xa từ phong tục, tập quán, truyền thống, lịch sử văn hóa, gắn với nghi lễ-lễ hội của cộng đồng.

-Tiêu chuẩn thứ ba: Cồng chiêng Tây Nguyên phải thể hiện được bản sắc riêng của từng dân tộc, từng cộng đồng. Nó là phương tiện giao lưu giữa các dân tộc, làm cho các dân tộc hiểu nhau hơn, xích lại gần nhau hơn trong mối qua hệ cộng đồng.

-Tiêu chuẩn thứ tư: Cồng chiêng Tây Nguyên phải là một bí quyết độc đáo của gia đình, dòng họ được thể hiện ở một trình độ nghệ thuật cao của nghệ thuật âm nhạc truyền khẩu dân gian.

-Tiêu chuẩn thứ năm: Cồng chiêng Tây Nguyên được coi là một minh chứng độc đáo về truyền thống văn hóa đang còn sống động và tồn tại trong cộng đồng.

-Tiêu chuẩn thứ sáu: Cồng chiêng Tây Nguyên đang có nguy cơ biến mất, do chưa có chính sách bảo vệ thiết thực, hoặc do quá trình giao lưu văn hóa, quá trình đô thị hóa làm thay đổi xã hội quá nhanh.

Những tiêu chí của UNESCO đưa ra về không không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên là vô cùng cụ thể và rất chặt chẽ để xét công nhận di sản văn hóa thế giới. Thực tế cuộc sống sinh hoạt văn hóa cồng chiêng của người Tây Nguyên từ bao đời nay đã làm sáng tỏ một cách sinh động những tiêu chí đó. Vì vậy, việc tôn vinh không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên là kiệt tác di sản văn hóa phi vật thể và truyền khẩu của nhân loại của tổ chức UNESCO ở Paris là hoàn toàn đúng đắn và hợp lí.

Từ ngày đó đến nay, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng các tỉnh Tây Nguyên đã nhiều lần tổ chức ngày hội văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên. Riêng các địa phương ở Tây Nguyên hằng năm đã tạo điều kiện thuận lợi cho đồng bào các dân tộc phục hồi lại các nghi lễ, lễ hội trong cộng đồng, như: Lễ cúng sức khỏe, lễ cúng bến nước, lễ ăn cơm mới, lễ cưới, lễ mừng được mùa, lễ bỏ mả, lễ vào nhà mới… đồng thời mở lớp truyền dạy đánh cồng chiêng cho thế hệ trẻ, tạo điều kiện cho âm nhạc cồng chiêng sống lại trong cuộc sống sinh hoạt của cộng đồng. Trong tương lai, một số tỉnh sẽ xây dựng bảo tàng cồng chiêng Tây Nguyên, đặc biệt sẽ chọn một số buôn làng để xây dựng bảo tàng sống, tạo không gian văn hóa để cồng chiêng phát huy có hiệu quả trong đời sống cộng đồng, góp phần vào việc “xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc”, theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 5 (Khóa VIII) của Đảng ta đã đề ra. Tiếp tục làm cho “văn hóa soi đường cho quốc dân đi” trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế.

Minh Ngọc

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Hiện tượng phòng vé “Đào, Phở và Piano” khiến cả web và app sập liên tục

Hiện tượng phòng vé “Đào, Phở và Piano” khiến cả web và app sập liên tục

Sau 10 ngày khởi chiếu, bộ phim "Đào, phở và piano" có lượng đặt vé tăng đột biến. Đến 10 giờ sáng 20/2, trang web của Trung tâm Chiếu phim quốc gia vẫn chưa thể truy cập bình thường bởi số lượng người đặt vé online quá đông.
Hoàng Đức, Kim Thanh sở hữu Quả bóng vàng Việt Nam 2023

Hoàng Đức, Kim Thanh sở hữu Quả bóng vàng Việt Nam 2023

Tại Nhà hát TP.HCM (quận 1, TP.HCM) tối 19/2, Ban tổ chức giải thưởng Quả bóng vàng Việt Nam 2023 (do Báo Sài Gòn giải phóng tổ chức) đã công bố và trao giải cho các cá nhân đoạt danh hiệu ở 7 hạng mục giải thưởng.
Link xem trực tiếp lễ trao giải Quả bóng vàng Việt Nam 2023

Link xem trực tiếp lễ trao giải Quả bóng vàng Việt Nam 2023

Theo kế hoạch ban đầu, lễ trao giải Quả bóng vàng Việt Nam 2023 sẽ diễn ra vào ngày 3/1. Tuy nhiên, vì vướng lịch trình chuẩn bị Asian Cup 2023 của đội tuyển Việt Nam thế nên buổi trao giải đã được dời lại với ngày hôm nay 19/2.
Bộ phim “Đào, phở và piano” liên tục gây sốt phòng vé

Bộ phim “Đào, phở và piano” liên tục gây sốt phòng vé

Hiện toàn bộ vé xem phim đến hết ngày 20/2 đã được bán hết. Trung tâm Chiếu phim quốc gia đã liên tục phải tăng suất chiếu cho “Đào, Phở và Piano”, ban đầu từ 3 suất lên 5 suất, và hiện nay là 11-15 suất chiếu mỗi ngày, tùy theo ngày thường hay cuối tuần.
Tết của người cựu chiến binh

Tết của người cựu chiến binh

Kể từ khi bị tai biến cách đây vài năm về trước, kí ức đối với ông tôi chỉ là những mảnh chắp vá lúc nhớ lúc quên.

Tin khác

Cánh buồm nâu xa khuất!

Cánh buồm nâu xa khuất!
Bài thơ như một cuốn phim ghi lại cuộc chia tay của đôi trai gái. Tuy diễn ra rất ngắn nhưng cuộc chia tay có chiều rộng của không gian (bến sông) và có chiều dài của thời gian (hôm nay). Nhưng ở giữa hai chiều dọc ngang ấy là khoảng lặng tâm trạng của đôi trai gái từng… thương nhau.

Đầu Xuân khao lão ở làng Diệc

Đầu Xuân khao lão ở làng Diệc
Làng Diệc (còn gọi là Riệc) mang tên Mỹ Dặc. Mỹ Dặc là dải đất đẹp nay thuộc xã Tân Hòa, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình, xa xưa cây cỏ um tùm, đầm đìa, sông ngòi chằng chịt, nhiều đàn chim, cò, vạc, diệc,… tới kiếm ăn, làm tổ, trú ngụ và sinh sôi. Vì thế mới gọi là Diệc.

Rồng và múa Rồng trong tâm thức Nhân dân Thủ đô

Rồng và múa Rồng trong tâm thức Nhân dân Thủ đô
Mùa Xuân Giáp Thìn-2024, dân tộc ta tự hào về Đảng với 94 năm ra đời và lãnh đạo cách mạng thành công. Trải qua gần thế kỉ với thiên tài của Bác Hồ kính yêu và sự sáng suốt của Đảng đã đưa dân tộc ta tới đài quang vinh, độc lập dân tộc, thống nhất non sông.

Đầu năm hàng vạn du khách thăm viếng đền thờ Cầm Bá Thước và Bà chúa Thượng Ngàn

Đầu năm hàng vạn du khách thăm viếng đền thờ Cầm Bá Thước và Bà chúa Thượng Ngàn
Di tích lịch sử, văn hóa và danh lam thắng cảnh đền thờ Cầm Bá Thước và Bà chúa Thượng Ngàn tọa lạc trên vùng đất mường Chiềng Vạn, nay là xã Vạn Xuân, huyện Thường Xuân, Thanh Hóa. Khu vực đền nằm soi bóng xuống ngã ba sông Chu và sông Đặt, đền Cửa Đạt (hay Cửa Đặt). Hàng năm vào dịp đầu xuân Di tích lịch sử văn hóa và danh lam thắng cảnh đền Cửa Đạt thu hút đông du khách về dâng hương, chiêm bái vãn cảnh.

Di tích Lịch sử Văn hóa Quốc gia đền Đức Hoàng - Điểm hẹn đầu năm của du khách thập phương.

Di tích Lịch sử Văn hóa Quốc gia đền Đức Hoàng - Điểm hẹn đầu năm của du khách thập phương.
Đền Đức Hoàng là địa danh văn hóa lịch sử gắn với tên tuổi của anh hùng dân tộc Hoàng Tá Thốn – vị tướng thời nhà Trần có công lớn trong cuộc kháng chiến chống giặc Nguyên - Mông ở thế kỷ 13. Đền Đức Hoàng đã được UBND tỉnh Nghệ An công nhận là Điểm du lịch đối với Di tích lịch sử văn hóa quốc gia. Hằng năm, mỗi dịp Tết đến Xuân về, nơi đây trở thành địa điểm du lịch tâm linh thu hút hàng vạn du khách gần xa đến tham quan và cầu an.

Hàng vạn du khách đến đền thờ Hoàng đế Quang Trung cầu an đầu năm

Hàng vạn du khách đến đền thờ Hoàng đế Quang Trung cầu an đầu năm
Tọa lạc trên đỉnh núi Dũng Quyết thơ mộng, đền thờ Hoàng đế Quang Trung là điểm du lịch văn hóa tâm linh hấp dẫn du khách thập phương, nhất là vào dịp đầu Xuân năm mới.

Hội tung còn ngày Xuân

Hội tung còn ngày Xuân
Hiện TP Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên có 13 dân tộc sinh sống; đông nhất là dân tộc Thái. Dân tộc này có nhiều trò chơi truyền thống, mang đậm bản sắc văn hóa như: Múa xòe, đua thuyền, tung còn, chơi mắc lệ…

Độc đáo vật cầu - kéo mỏ trong Hội Xuân làng Ngải Khê

Độc đáo vật cầu - kéo mỏ trong Hội Xuân làng Ngải Khê
Làng Ngải Khê xưa là trang Ngải Khê thuộc tổng Già Cầu, nay thuộc xã Tân Dân, huyện Phú Xuyên, TP Hà Nội. Lúc mới hình thành, trang Ngải Khê chỉ có xóm Trên, theo thời gian trang lập thêm xóm mới gọi là xóm Dưới.

Đền Cửa Ông điểm đến tâm linh và du lịch

Đền Cửa Ông điểm đến tâm linh và du lịch
Đền Cửa Ông, TP Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh được Chính phủ xếp hạng là Di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt năm 2017 và là một trong những di tích lịch sử văn hóa nhà Trần nổi tiếng vùng Đông Bắc.

Lễ hội mùa Xuân và tín ngưỡng phồn thực

Lễ hội mùa Xuân và tín ngưỡng phồn thực
Mùa Xuân là mùa đơm hoa kết trái, là chất xúc tác diệu kì cho tuổi trẻ, nhất là cho tình yêu đôi lứa. Nói đến mùa Xuân là nói đến lễ hội. Sau màn sương khói tín ngưỡng tôn giáo cổ truyền là biểu diễn văn nghệ, thể thao, các trò chơi dân gian. Trong một số trò chơi dấu ấn tín ngưỡng phồn thực rất đậm nét.

Mùa Xuân trên rẻo cao

Mùa Xuân trên rẻo cao
Dừng xe ở lưng chừng đèo, Lâm bước xuống dang tay hít hà, tận hưởng không khí trong lành nơi rẻo cao Tây Bắc. Trước đó, anh đã đi hơn 300 cây số nhưng chỉ nghỉ đúng 2 chặng, lần này Lâm quyết tâm ở lại Tây Bắc ăn Tết và hết mùa Xuân anh mới trở về Hà Nội.

Để những người có hoàn cảnh khó khăn ấm lòng ngày Tết

Để những người có hoàn cảnh khó khăn ấm lòng ngày Tết
Sáng 8/2, tại thôn 7, xã An Vinh, huyện An Lão, tỉnh Bình Định diễn ra chương trình thiện nguyện “từ tâm” do nhiều nhà hảo tâm tại địa phương tổ chức phát quà cho những gia đình có hoàn cảnh khó khăn, trong đó có nhiều người cao tuổi.

Người vẽ tranh thờ Truyền thống người Dao

Người vẽ tranh thờ Truyền thống người Dao
Dân tộc Dao ở Quảng Ninh chiếm gần 50% số người dân tộc thiểu số trong tỉnh, họ có nhiều phong tục tập quán trong đó có ngày lễ không thể thiếu được trong đời của người đàn ông Dao đó là nghi lễ cấp sắc và tranh thờ người Dao rất cần trong ngày thực hiện nghi lễ này.

Trí tuệ và tao nhã - Tổ tôm điếm đầu Xuân

Trí tuệ và tao nhã - Tổ tôm điếm đầu Xuân
Đã mấy năm nay, năm nào tôi cũng được thưởng thức không khí ấm áp, sôi động, đầy cảm xúc, được hòa mình vào tâm trạng tưng bừng, phấn khởi của các bậc cao niên mà thẩm thấu cái tao nhã của bộ môn tổ tôm điếm nơi quê mẹ Bắc Ninh nhân dịp đón chào Xuân mới. Đã hơn ba thập kỉ, bộ môn thể thao trí tuệ, “bác học” này đã và đang dần khôi phục, trở lại với lớp người người cao tuổi (NCT), mà một trong những “người có công” lớn là Hội NCT tỉnh Bắc Ninh.

Link xem trực tiếp "Táo quân 2024 - Gặp nhau cuối năm"

Link xem trực tiếp "Táo quân 2024 - Gặp nhau cuối năm"
"Táo quân - Gặp nhau cuối năm" là chương trình truyền hình được chiếu vào đêm giao thừa hàng năm. Như thường lệ, năm nay, Táo quân 2024 - Gặp nhau cuối năm xuân Giáp Thìn vẫn sẽ được phát sóng trên các kênh sóng của Đài Truyền hình Việt Nam.
Xem thêm
Hiện tượng phòng vé “Đào, Phở và Piano” khiến cả web và app sập liên tục

Hiện tượng phòng vé “Đào, Phở và Piano” khiến cả web và app sập liên tục

Sau 10 ngày khởi chiếu, bộ phim "Đào, phở và piano" có lượng đặt vé tăng đột biến. Đến 10 giờ sáng 20/2, trang web của Trung tâm Chiếu phim quốc gia vẫn chưa thể truy cập bình thường bởi số lượng người đặt vé online quá đông.
Bộ phim “Đào, phở và piano” liên tục gây sốt phòng vé

Bộ phim “Đào, phở và piano” liên tục gây sốt phòng vé

Hiện toàn bộ vé xem phim đến hết ngày 20/2 đã được bán hết. Trung tâm Chiếu phim quốc gia đã liên tục phải tăng suất chiếu cho “Đào, Phở và Piano”, ban đầu từ 3 suất lên 5 suất, và hiện nay là 11-15 suất chiếu mỗi ngày, tùy theo ngày thường hay cuối tuần.
Di tích Lịch sử Văn hóa Quốc gia đền Đức Hoàng - Điểm hẹn đầu năm của du khách thập phương.

Di tích Lịch sử Văn hóa Quốc gia đền Đức Hoàng - Điểm hẹn đầu năm của du khách thập phương.

Đền Đức Hoàng là địa danh văn hóa lịch sử gắn với tên tuổi của anh hùng dân tộc Hoàng Tá Thốn – vị tướng thời nhà Trần có công lớn trong cuộc kháng chiến chống giặc Nguyên - Mông ở thế kỷ 13.
Đầu năm hàng vạn du khách thăm viếng đền thờ Cầm Bá Thước và Bà chúa Thượng Ngàn

Đầu năm hàng vạn du khách thăm viếng đền thờ Cầm Bá Thước và Bà chúa Thượng Ngàn

Di tích lịch sử, văn hóa và danh lam thắng cảnh đền thờ Cầm Bá Thước và Bà chúa Thượng Ngàn tọa lạc trên vùng đất mường Chiềng Vạn, nay là xã Vạn Xuân, huyện Thường Xuân, Thanh Hóa.
Tái hiện lễ hội của 05 dân tộc thiểu số dịp Lễ hội Khèn hoa 2024 tại Fansipan

Tái hiện lễ hội của 05 dân tộc thiểu số dịp Lễ hội Khèn hoa 2024 tại Fansipan

Ngày 12/2 (tức mùng 3 Tết Nguyên đán Giáp Thìn), Lễ hội Khèn hoa-Ngày hội các dân tộc và Hội xuân Mở cổng trời Fansipan sẽ chính thức khai mạc tại khu du lịch Sun World Fansipan Legend (Sa Pa, Lào Cai). Lễ hội đem đến nhiều trải nghiệm mới mẻ, thú vị cho
Người dân Đức Hòa tưng bừng đón Tết trên Đại lộ phố trung tâm

Người dân Đức Hòa tưng bừng đón Tết trên Đại lộ phố trung tâm

Sau thành công của chuỗi sự kiện mùa lễ hội chào đón Năm mới 2024 và Xuân Giáp Thìn, Đại lộ phố 3/2 tiếp tục hứa hẹn sẽ là điểm check-in cực chất của người dân Đức Hòa khi mở cửa Công viên Mặt trời và Vườn thiền với vô số góc sống ảo tràn ngập sắc xuân.
Hoàng Đức, Kim Thanh sở hữu Quả bóng vàng Việt Nam 2023

Hoàng Đức, Kim Thanh sở hữu Quả bóng vàng Việt Nam 2023

Tại Nhà hát TP.HCM (quận 1, TP.HCM) tối 19/2, Ban tổ chức giải thưởng Quả bóng vàng Việt Nam 2023 (do Báo Sài Gòn giải phóng tổ chức) đã công bố và trao giải cho các cá nhân đoạt danh hiệu ở 7 hạng mục giải thưởng.
Link xem trực tiếp lễ trao giải Quả bóng vàng Việt Nam 2023

Link xem trực tiếp lễ trao giải Quả bóng vàng Việt Nam 2023

Theo kế hoạch ban đầu, lễ trao giải Quả bóng vàng Việt Nam 2023 sẽ diễn ra vào ngày 3/1. Tuy nhiên, vì vướng lịch trình chuẩn bị Asian Cup 2023 của đội tuyển Việt Nam thế nên buổi trao giải đã được dời lại với ngày hôm nay 19/2.
Lịch thi đấu World Cup 2026 mới nhất

Lịch thi đấu World Cup 2026 mới nhất

Liên đoàn Bóng đá thế giới (FIFA) vừa chính thức công bố lịch thi đấu World Cup 2026 tại các thành phố ở Mỹ, Canada và Mexico.
Tết của người cựu chiến binh

Tết của người cựu chiến binh

Kể từ khi bị tai biến cách đây vài năm về trước, kí ức đối với ông tôi chỉ là những mảnh chắp vá lúc nhớ lúc quên.
Mùa Xuân trên rẻo cao

Mùa Xuân trên rẻo cao

Dừng xe ở lưng chừng đèo, Lâm bước xuống dang tay hít hà, tận hưởng không khí trong lành nơi rẻo cao Tây Bắc. Trước đó, anh đã đi hơn 300 cây số nhưng chỉ nghỉ đúng 2 chặng, lần này Lâm quyết tâm ở lại Tây Bắc ăn Tết và hết mùa Xuân anh mới trở về Hà Nội.
Bên nhau là Tết

Bên nhau là Tết

- Giàng ơi! Mẹ cháu gửi thư về đây này!
Link xem trực tiếp "Táo quân 2024 - Gặp nhau cuối năm"

Link xem trực tiếp "Táo quân 2024 - Gặp nhau cuối năm"

"Táo quân - Gặp nhau cuối năm" là chương trình truyền hình được chiếu vào đêm Giao thừa hàng năm. Như thường lệ, năm nay, "Táo quân 2024 - Gặp nhau cuối năm xuân Giáp Thìn" vẫn sẽ được phát sóng trên các kênh sóng của Đài Truyền hình Việt Nam.
Sáng mai 2/2, Ngọc Trinh hầu toà

Sáng mai 2/2, Ngọc Trinh hầu toà

Theo kế hoạch, sáng 2/2, TAND TP. Hồ Chí Minh sẽ đưa vụ án Trần Thị Ngọc Trinh (SN 1989) gây rối trật tự công cộng ra xét xử. Phiên xử dự kiến diễn ra trong 1 ngày.
Link xem trọn bộ "Nốt trầm đời bác sĩ" (Doctor slump) của Park Shin Hye

Link xem trọn bộ "Nốt trầm đời bác sĩ" (Doctor slump) của Park Shin Hye

"Nốt trầm đời bác sĩ" (Doctor Slump) là một trong số những tựa phim Hàn Quốc đang nhận được sự quan tâm rất lớn từ khán giả bởi đánh dấu sự trở lại của nữ diễn viên Park Shin Hye sau một thời gian dài vắng bóng.
Phiên bản di động