Những điều cần lưu ý khi dùng thuốc đông y cho trẻ em

Dùng tân dược (thuốc tây) cho trẻ đã là một việc khó, nhưng dùng đông dược (thuốc ta) cho trẻ còn khó khăn hơn nhiều, bởi vì ngoài những vấn đề có tính đặc thù về sinh bệnh lí của trẻ, con đường đưa thuốc đông y vào cơ thể chủ yếu vẫn là đường uống với khối lượng thường nhiều, mùi vị cũng không mấy hấp dẫn đối với trẻ.

Bởi vậy, khi con trẻ bị bệnh khá nhiều thầy thuốc và các bậc cha mẹ có tâm lí ngại dùng đông dược hoặc nếu có dùng thì cũng gặp không ít khó khăn. Để khắc phục tình trạng này và góp phần nâng cao hiệu quả điều trị của đông dược đối với các bệnh lí ở trẻ em, thiết nghĩ khi dùng thuốc đông y cho trẻ cần lưu ý một số điểm sau đây:

Đối với thầy thuốc đông y

Khi kê đơn đông dược cho trẻ, trước hết phải nắm chắc đặc điểm sinh lí và bệnh lí của lứa tuổi này: Tạng phủ còn non nớt, hình khí chưa đầy đủ, bệnh tính hàn nhiệt, hư thực thường biến hoá nhanh chóng, bệnh nhẹ dễ chuyển sang nặng, thậm chí có thể tử vong, nhưng đồng thời bệnh cũng dễ hồi phục nếu như được chẩn trị chính xác và nhanh chóng. Mặt khác, do cơ thể của trẻ khí huyết còn non yếu (trĩ âm trĩ dương) nên việc dùng thuốc phải đúng chỉ định, liều lượng phải chính xác, những thuốc quá hàn, quá nhiệt, quá cay, quá nóng, có độc và có sức công phá mạnh khi dùng phải hết sức thận trọng.

Thứ đến, là phải tinh thông và kết hợp hết sức linh hoạt giữa tân dược và đông dược đối với từng mặt bệnh, từng giai đoạn của mỗi căn bệnh và đối với đặc điểm riêng của cơ thể mỗi đứa trẻ. Phải thực sự cầu thị, không nên mạo hiểm và bảo thủ chỉ dùng đông dược cho trẻ trong khi nếu sử dụng tân dược thì hiệu quả sẽ cao và nhanh chóng hơn.

Nên bào chế và lựa chọn các dạng thuốc phù hợp với tính chất bệnh lí, đặc điểm cơ thể và sở thích của trẻ, trọng dụng các dạng thuốc dễ uống, có mùi thơm, vị ngọt dễ được trẻ chấp nhận. Trên thực tế, thuốc thang (thuốc sắc), cao lỏng và thuốc tán vẫn là những dạng thuốc hay được dùng hơn cả. Khi kê thuốc thang cũng nên chú ý lựa chọn các vị thuốc có mùi vị mềm mại và dễ uống.

Về liều lượng, cũng như đối với tân dược, cách tính cụ thể phải căn cứ vào nhiều yếu tố nhưng chủ yếu vẫn dựa theo tuổi. Thông thường, nếu liều lượng dùng cho người trưởng thành (từ 18 tuổi trở lên) là 1 phần thì liều dùng cho trẻ sẽ là: sơ sinh dưới 1 tháng tuổi: 1/18 - 1/14, từ 2 - 6 tháng: 1/14 - 1/7, từ 6 - 12 tháng : 1/7 - 1/5, từ 1 - 2 tuổi: 1/5 - 1/4, từ 2 - 4 tuổi: 1/4 - 1/3, từ 4 - 6 tuổi: 1/3 - 2/5, từ 6 - 9 tuổi: 2/5 - 1/2, từ 9 - 14 tuổi: 1/2 - 2/3, từ 14 - 18 tuổi: 2/3 - 1 phần. Riêng đối với thuốc sắc liều lượng uống hằng ngày có thể tính như sau: từ 1 - 3 tháng tuổi: 15 - 20 ml, từ 4 - 6 tháng: 20 - 30 ml, từ 7 - 12 tháng: 30 - 40 ml, từ 1 - 3 tuổi: 60 - 100 ml, từ 4 - 7 tuổi: 100 - 120 ml, từ 8 - 10 tuổi: 120 - 150 ml, từ 11 - 14 tuổi: 150 - 180 ml, từ 14 - 18 tuổi: 180 - 300 ml.

Cuối cùng, phải chú ý hướng dẫn thật tỉ mỉ cho các bậc cha mẹ những điều cần thiết khi sử dụng đông dược cho trẻ, hết sức tránh tâm lí chủ quan cho rằng thuốc đông y “lành”, ít độc hại nên sử dụng một cách bừa bãi, cẩu thả và sao nhãng việc theo dõi các phản ứng phụ có thể xảy ra.

Đối với các bậc cha mẹ

Trước hết, phải tuân thủ triệt để những chỉ dẫn của thầy thuốc, tuyệt đối không tự tiện dùng thuốc cho trẻ, đặc biệt là đối với các bệnh lí cấp tính. Các bài thuốc dân gian có độ an toàn cao có thể tự dùng nhưng do đặc điểm cơ thể trẻ còn non yếu, bệnh tình chuyển biến nhanh nên việc tham khảo ý kiến của thầy thuốc đông y bao giờ cũng hết sức hữu ích.

Một vấn đề có vẻ nhỏ mọn nhưng nhiều khi lại khiến cho các bậc cha mẹ hết sức vất vả là làm thế nào để trẻ chịu uống thuốc và uống không bị sặc, bị nôn trớ, nhất là những loại thuốc sắc có mùi vị khó chịu. Kinh nghiệm cho thấy, khi cho trẻ uống thuốc nên giữ thái độ thản nhiên, không quan trọng hoá, không năn nỉ, không dọa nạt, không bảo là thuốc cũng chẳng nói là kẹo, bình tĩnh cho trẻ uống như cho ăn miếng bánh hay uống nước hoa quả vậy.

Trẻ dưới 2 tuổi nên dùng thìa cho uống từng ít một hoặc có thể cho thuốc vào bình rồi cho uống như bú sữa, xen kẽ nên cho trẻ một chút nước ngọt dể tạo sự thích thú. Với trẻ không chịu uống thuốc nên ôm trẻ vào lòng, giữ tay chân, để đầu hơi ngửa về phía sau và ngiêng một chút, lấy tay bóp chặt hai má rồi dùng thìa nhỏ đổ thuốc vào gốc lưỡi, đợi thuốc trôi xuống họng mới rút thìa ra. Không nên bịt mũi trẻ để phòng sặc thuốc vào khí quản. Nếu trẻ gào khóc dữ dội nên tạm ngừng cho uống. Cũng không nên cho trẻ bú no trước khi uống thuốc.

Với trẻ trên 3 tuổi nên cố gắng thuyết phục, động viên, khích lệ để trẻ tự uống thuốc. Có thể pha thêm một chút đường trắng, đường phèn hoặc mật ong nếu thuốc quá đắng cho dễ uống. Tuyệt đối không dùng nước trà hoặc sữa để pha hoặc uống cùng vì chất tanin có trong trà và protein trong sữa có thể phản ứng làm giảm hiệu quả của thuốc. Ngoài ra, cần kiêng kị triệt để những đồ ăn thức uống mà thầy thuốc đã chỉ dẫn.

Nhìn chung, nên cho trẻ uống thuốc mỗi ngày 2 - 3 lần, tuỳ theo hướng dẫn cụ thể mà cho uống trước hoặc sau bữa ăn. Trẻ nhỏ tuổi có thể chia làm nhiều lần hơn nhưng tối đa không quá 6 lần và tối thiểu không quá 2 lần.

BS Khánh Hoàng

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

vi pham quang cao thuc pham germany gold care bi cuc attp canh bao

Vi phạm quảng cáo, thực phẩm Germany Gold Care bị Cục ATTP cảnh báo

Theo Cục An toàn Thực phẩm, thực phẩm bảo vệ sức khỏe Germany Gold Care được quảng cáo trên một số website có dấu hiệu không đúng bản chất, lừa dối người tiêu dùng, vi phạm quy định pháp luật về quảng cáo.
bat nu giam doc lien quan nghi an nang gia thiet bi tu 2 ty len 12 ty ban cho benh vien

Bắt nữ Giám đốc liên quan nghi án nâng giá thiết bị từ 2 tỷ lên 12 tỷ, bán cho bệnh viện

Bà Mai Thị Hoa (46 tuổi), Giám đốc Công ty cổ phần đầu tư trang thiết bị y tế Hà Tĩnh vừa bị Cơ quan cảnh sát điều tra Công an Hà Tĩnh khởi tố, bắt tạm giam về tội Trốn thuế, theo điều 200 Bộ luật Hình sự 2015.
vi pham quang cao dai trang khang bi cuc an toan thuc pham canh bao

Vi phạm quảng cáo, Đại Tràng Khang bị Cục An toàn Thực phẩm cảnh báo

Thực phẩm bảo vệ sức khỏe Đại Tràng Khang đang được quảng trên website daitrangkhang.com gây hiểu lầm như thuốc chữa bệnh. Ngoài ra, website này còn sử dụng hình ảnh, uy tín của đơn vị, cơ sở y tế và nhân viên y tế để quảng cáo sản phẩm.
multi juice co phai la san pham than thanh

Multi Juice có phải là sản phẩm “thần thánh”?

Dư luận hoài nghi, liệu sản phẩm Multi Juice có công dụng như quảng cáo, hay chỉ “chém gió” để đánh lừa người tiêu dùng?    
suc khoe nao bo

Sức khỏe não bộ

Kì 5: Chấn thương sọ não và những điều cần biết

Tin khác

 Về ngộ độc thực phẩm tại Trường Tiểu học Bình Trưng Đông, quận 2, TP Hồ Chí Minh: Cần nhanh chóng bảo đảm sức khỏe để các cháu học sinh đến trường

ve ngo doc thuc pham tai truong tieu hoc binh trung dong quan 2 tp ho chi minh can nhanh chong bao dam suc khoe de cac chau hoc sinh den truong
Ban Quản lý An toàn vệ sinh thực phẩm (QLATVSTP) TP Hồ Chí Minh và UBND quận 2, cho biết: Chiều tối 12/9/2020, cơ quan thường trực Ban QLATVSTP quận 2 tiếp nhận thông tin ban đầu từ Bệnh viện quận 2 về việc 8 học sinh Trường Tiểu học Bình Trưng Đông có biểu hiện sốt, đau bụng, tiêu chảy.

6 người Nam Định bị đau bụng, mờ mắt sau khi ăn pate Minh Chay

6 nguoi nam dinh bi dau bung mo mat sau khi an pate minh chay
Theo Sở NN&PTNT Nam Định, trong số 98 người đã sử dụng các sản phẩm pate Minh Chay, có 6 người xuất hiện triệu chứng đau bụng, đi ngoài. 3 người trong số này bị táo bón; 1 người mờ mắt, tức ngực; 1 người sụp mí, nhược cơ...

Cẩn trọng với tin quảng cáo viên uống Kovir ngừa virus của Sao Thái Dương trên một số website

can trong voi tin quang cao vien uong kovir ngua virus cua sao thai duong tren mot so website
Là thực phẩm bảo vệ sức khỏe nhưng viên uống Kovir do Công ty Cổ phần Sao Thái Dương công bố và chịu trách nhiệm đang được quảng cáo như thuốc chữa bệnh trên một số webiste.

Chuyện động trời ở Hà Tĩnh: Nâng khống giá thiết bị y tế từ 2 tỷ lên 12 tỷ ​

chuyen dong troi o ha tinh nang khong gia thiet bi y te tu 2 ty len 12 ty
Công an Hà Tĩnh đang vào cuộc điều tra vụ việc một nhà thầu nâng khống bộ máy sấy, máy giặt có giá trị hơn 2 tỷ đồng lên 12 tỷ bán cho 4 bệnh viện ở tỉnh này.

Sáng 15/9, không ghi nhận ca mắc mới COVID-19

sang 159 khong ghi nhan ca mac moi covid 19
Bản tin 6h ngày 15/9 của Ban Chỉ đạo Quốc gia phòng chống dịch COVID-19 cho biết không ghi nhận ca mắc mới. Đến hôm nay cũng đã 13 ngày, Việt Nam không ghi nhận ca mắc COVID-19 ở cộng đồng. Việt Nam hiện đã chữa khỏi 926 bệnh nhân.

Cụ ông 70 tuổi có bệnh lý nền khỏi COVID-19

cu ong 70 tuoi co benh ly nen khoi covid 19
Chiều 14/9, Bệnh viện dã chiến Hòa Vang (Đà Nẵng) công bố khỏi bệnh và cho ra viện đối với bệnh nhân COVID-19 số 1025.
Xem thêm
bat nu giam doc lien quan nghi an nang gia thiet bi tu 2 ty len 12 ty ban cho benh vien

Bắt nữ Giám đốc liên quan nghi án nâng giá thiết bị từ 2 tỷ lên 12 tỷ, bán cho bệnh viện

Bà Mai Thị Hoa (46 tuổi), Giám đốc Công ty cổ phần đầu tư trang thiết bị y tế Hà Tĩnh vừa bị Cơ quan cảnh sát điều tra Công ...
vi pham quang cao dai trang khang bi cuc an toan thuc pham canh bao

Vi phạm quảng cáo, Đại Tràng Khang bị Cục An toàn Thực phẩm cảnh báo

Thực phẩm bảo vệ sức khỏe Đại Tràng Khang đang được quảng trên website daitrangkhang.com gây hiểu lầm như thuốc chữa bệnh. Ngoài ra, website này còn sử dụng hình ảnh, ...
phu tho thieu nien gay xuong mui do nga xe dap

Phú Thọ: Thiếu niên gãy xương mũi do ngã xe đạp

Điều khiển xe đạp đi xuống dốc, em P.V.H (14 tuổi, ở khu 4, Trưng Vương, Việt Trì, Phú Thọ) bị ngã dẫn đến gãy xương chính mũi, chấn thương ...
phong benh gan o nguoi cao tuoi

Phòng bệnh gan ở người cao tuổi

Theo quy luật của tự nhiên, càng lớn tuổi các hoạt động cơ thể ngày càng suy yếu, người cao tuổi (NCT) sẽ phải đối diện với gánh nặng bệnh ...
8 thuc pham giup danh tan chung tao bon hieu qua

 8 thực phẩm giúp ‘đánh tan’ chứng táo bón hiệu quả

Táo bón kéo dài có thể làm giảm cảm giác thèm ăn, dẫn đến cơ thể suy nhược và gây nhiều phiền toái trong cuộc sống. Tuy nhiên, chỉ cần ...
dau hieu canh bao roi loan mo mau nguoi cao tuoi can luu y

Dấu hiệu cảnh báo rối loạn mỡ máu, người cao tuổi cần lưu ý

Hầu hết người bị rối loạn mỡ máu ban đầu thường ít có triệu chứng rõ ràng, nhưng một số dấu hiệu như chân đau, tê bì, đau ngực hoặc ...
lam song lai nhung cay thuoc truyen thong quy hiem tai viet nam

Làm sống lại những cây thuốc truyền thống quý hiếm tại Việt Nam

Trong hơn 12.000 loài thực vật tại Việt Nam thì có gần 6.000 loài cho công dụng làm thuốc, nhiều loài dược liệu được xếp vào loài quý hiếm trên ...
3 loi ich bat ngo cua vo mang cut

3 lợi ích bất ngờ của vỏ măng cụt

Vỏ măng cụt có tác dụng hỗ trợ điều trị các vấn đề về da như mụn, nám, góp phần ngăn ngừa lão hóa và giúp hơi thở thơm tho ...
an gi de tot hon cho suc khoe khi tren 50 tuoi

Ăn gì để tốt hơn cho sức khỏe khi trên 50 tuổi?

Các nhà nghiên cứu cho rằng những người lớn tuổi nên ăn nhiều Vitamin C, để có khối lượng cơ xương tốt nhất.
Phiên bản di động