Những điều cần lưu ý khi dùng thuốc đông y cho trẻ em

Dùng tân dược (thuốc tây) cho trẻ đã là một việc khó, nhưng dùng đông dược (thuốc ta) cho trẻ còn khó khăn hơn nhiều, bởi vì ngoài những vấn đề có tính đặc thù về sinh bệnh lí của trẻ, con đường đưa thuốc đông y vào cơ thể chủ yếu vẫn là đường uống với khối lượng thường nhiều, mùi vị cũng không mấy hấp dẫn đối với trẻ.

Bởi vậy, khi con trẻ bị bệnh khá nhiều thầy thuốc và các bậc cha mẹ có tâm lí ngại dùng đông dược hoặc nếu có dùng thì cũng gặp không ít khó khăn. Để khắc phục tình trạng này và góp phần nâng cao hiệu quả điều trị của đông dược đối với các bệnh lí ở trẻ em, thiết nghĩ khi dùng thuốc đông y cho trẻ cần lưu ý một số điểm sau đây:

Đối với thầy thuốc đông y

Khi kê đơn đông dược cho trẻ, trước hết phải nắm chắc đặc điểm sinh lí và bệnh lí của lứa tuổi này: Tạng phủ còn non nớt, hình khí chưa đầy đủ, bệnh tính hàn nhiệt, hư thực thường biến hoá nhanh chóng, bệnh nhẹ dễ chuyển sang nặng, thậm chí có thể tử vong, nhưng đồng thời bệnh cũng dễ hồi phục nếu như được chẩn trị chính xác và nhanh chóng. Mặt khác, do cơ thể của trẻ khí huyết còn non yếu (trĩ âm trĩ dương) nên việc dùng thuốc phải đúng chỉ định, liều lượng phải chính xác, những thuốc quá hàn, quá nhiệt, quá cay, quá nóng, có độc và có sức công phá mạnh khi dùng phải hết sức thận trọng.

Thứ đến, là phải tinh thông và kết hợp hết sức linh hoạt giữa tân dược và đông dược đối với từng mặt bệnh, từng giai đoạn của mỗi căn bệnh và đối với đặc điểm riêng của cơ thể mỗi đứa trẻ. Phải thực sự cầu thị, không nên mạo hiểm và bảo thủ chỉ dùng đông dược cho trẻ trong khi nếu sử dụng tân dược thì hiệu quả sẽ cao và nhanh chóng hơn.

Nên bào chế và lựa chọn các dạng thuốc phù hợp với tính chất bệnh lí, đặc điểm cơ thể và sở thích của trẻ, trọng dụng các dạng thuốc dễ uống, có mùi thơm, vị ngọt dễ được trẻ chấp nhận. Trên thực tế, thuốc thang (thuốc sắc), cao lỏng và thuốc tán vẫn là những dạng thuốc hay được dùng hơn cả. Khi kê thuốc thang cũng nên chú ý lựa chọn các vị thuốc có mùi vị mềm mại và dễ uống.

Về liều lượng, cũng như đối với tân dược, cách tính cụ thể phải căn cứ vào nhiều yếu tố nhưng chủ yếu vẫn dựa theo tuổi. Thông thường, nếu liều lượng dùng cho người trưởng thành (từ 18 tuổi trở lên) là 1 phần thì liều dùng cho trẻ sẽ là: sơ sinh dưới 1 tháng tuổi: 1/18 - 1/14, từ 2 - 6 tháng: 1/14 - 1/7, từ 6 - 12 tháng : 1/7 - 1/5, từ 1 - 2 tuổi: 1/5 - 1/4, từ 2 - 4 tuổi: 1/4 - 1/3, từ 4 - 6 tuổi: 1/3 - 2/5, từ 6 - 9 tuổi: 2/5 - 1/2, từ 9 - 14 tuổi: 1/2 - 2/3, từ 14 - 18 tuổi: 2/3 - 1 phần. Riêng đối với thuốc sắc liều lượng uống hằng ngày có thể tính như sau: từ 1 - 3 tháng tuổi: 15 - 20 ml, từ 4 - 6 tháng: 20 - 30 ml, từ 7 - 12 tháng: 30 - 40 ml, từ 1 - 3 tuổi: 60 - 100 ml, từ 4 - 7 tuổi: 100 - 120 ml, từ 8 - 10 tuổi: 120 - 150 ml, từ 11 - 14 tuổi: 150 - 180 ml, từ 14 - 18 tuổi: 180 - 300 ml.

Cuối cùng, phải chú ý hướng dẫn thật tỉ mỉ cho các bậc cha mẹ những điều cần thiết khi sử dụng đông dược cho trẻ, hết sức tránh tâm lí chủ quan cho rằng thuốc đông y “lành”, ít độc hại nên sử dụng một cách bừa bãi, cẩu thả và sao nhãng việc theo dõi các phản ứng phụ có thể xảy ra.

Đối với các bậc cha mẹ

Trước hết, phải tuân thủ triệt để những chỉ dẫn của thầy thuốc, tuyệt đối không tự tiện dùng thuốc cho trẻ, đặc biệt là đối với các bệnh lí cấp tính. Các bài thuốc dân gian có độ an toàn cao có thể tự dùng nhưng do đặc điểm cơ thể trẻ còn non yếu, bệnh tình chuyển biến nhanh nên việc tham khảo ý kiến của thầy thuốc đông y bao giờ cũng hết sức hữu ích.

Một vấn đề có vẻ nhỏ mọn nhưng nhiều khi lại khiến cho các bậc cha mẹ hết sức vất vả là làm thế nào để trẻ chịu uống thuốc và uống không bị sặc, bị nôn trớ, nhất là những loại thuốc sắc có mùi vị khó chịu. Kinh nghiệm cho thấy, khi cho trẻ uống thuốc nên giữ thái độ thản nhiên, không quan trọng hoá, không năn nỉ, không dọa nạt, không bảo là thuốc cũng chẳng nói là kẹo, bình tĩnh cho trẻ uống như cho ăn miếng bánh hay uống nước hoa quả vậy.

Trẻ dưới 2 tuổi nên dùng thìa cho uống từng ít một hoặc có thể cho thuốc vào bình rồi cho uống như bú sữa, xen kẽ nên cho trẻ một chút nước ngọt dể tạo sự thích thú. Với trẻ không chịu uống thuốc nên ôm trẻ vào lòng, giữ tay chân, để đầu hơi ngửa về phía sau và ngiêng một chút, lấy tay bóp chặt hai má rồi dùng thìa nhỏ đổ thuốc vào gốc lưỡi, đợi thuốc trôi xuống họng mới rút thìa ra. Không nên bịt mũi trẻ để phòng sặc thuốc vào khí quản. Nếu trẻ gào khóc dữ dội nên tạm ngừng cho uống. Cũng không nên cho trẻ bú no trước khi uống thuốc.

Với trẻ trên 3 tuổi nên cố gắng thuyết phục, động viên, khích lệ để trẻ tự uống thuốc. Có thể pha thêm một chút đường trắng, đường phèn hoặc mật ong nếu thuốc quá đắng cho dễ uống. Tuyệt đối không dùng nước trà hoặc sữa để pha hoặc uống cùng vì chất tanin có trong trà và protein trong sữa có thể phản ứng làm giảm hiệu quả của thuốc. Ngoài ra, cần kiêng kị triệt để những đồ ăn thức uống mà thầy thuốc đã chỉ dẫn.

Nhìn chung, nên cho trẻ uống thuốc mỗi ngày 2 - 3 lần, tuỳ theo hướng dẫn cụ thể mà cho uống trước hoặc sau bữa ăn. Trẻ nhỏ tuổi có thể chia làm nhiều lần hơn nhưng tối đa không quá 6 lần và tối thiểu không quá 2 lần.

BS Khánh Hoàng

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Con người dưới cách nhìn của Y học cổ truyền (Kì 8)

Con người dưới cách nhìn của Y học cổ truyền (Kì 8)

Ở các kì trước chúng ta đã tìm hiểu về chức năng của tạng Tâm, Tâm bào, Tiểu trường đối với sức khỏe của một người, cũng như so sánh với Tim và màng ngoài tim trong Y học hiện đại. Trong kì này chúng ta cùng tìm hiểu về công năng của phủ Tam tiêu - có quan hệ biểu lí với tạng Tâm bào…
Lợi ích tuyệt vời của trà hoa cúc đối với sức khỏe

Lợi ích tuyệt vời của trà hoa cúc đối với sức khỏe

Duy trì thói quen uống trà hoa cúc giúp cải thiện giấc ngủ, tăng cường hệ miễn dịch, kiểm soát lượng đường trong máu, nhất là bệnh nhân tiểu đường...
TP.Hồ Chí Minh: Tổ chức khoá tập huấn phục hồi chức năng thần kinh sau đột quỵ

TP.Hồ Chí Minh: Tổ chức khoá tập huấn phục hồi chức năng thần kinh sau đột quỵ

Theo báo cáo của Tổ chức Y tế thế giới, mỗi năm thế giới có tới khoảng 17 triệu trường hợp đột quỵ với khoảng 6 triệu ca tử vong và thêm 5 triệu người sống sót nhưng phải chịu các di chứng tàn tật trong thời gian dài, thậm chí vĩnh viễn; tạo một gánh nặng không hề nhỏ về trách nhiệm chăm sóc cho gia đình, người thân, đội ngũ y tế và xã hội.
Cảnh báo Viên dưỡng khớp X3 vi phạm về quảng cáo

Cảnh báo Viên dưỡng khớp X3 vi phạm về quảng cáo

Cục An toàn Thực phẩm cảnh báo, thực phẩm bảo vệ sức khỏe Viên dưỡng khớp X3 đang vi phạm nội dung quảng cáo tại một số website.
5 người nhập cảnh nhiễm Covid-19

5 người nhập cảnh nhiễm Covid-19

Chiều 25/11, Bộ Y tế công bố thêm 5 ca nhiễm Covid-19, đều là người nhập cảnh được cách ly ngay, nâng tổng số ca nhiễm lên 1321.

Tin khác

Group Spa Trị Liệu Việt ký hợp tác chiến lược với các đối tác

Group Spa Trị Liệu Việt ký hợp tác chiến lược với các đối tác
Mới đây, lương y Phan Cao Bình, Ủy viên Ban chấp hành Hội Di sản Văn hóa TP Hồ Chí Minh, nhà sáng lập mô mình Spa Trị Liệu Việt đã tổ chức buổi lễ ra mắt các thành viên, đồng thời ký kết hợp tác chiến lược với các đối tác là các chủ Spa, các chủ doanh nghiệp du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng để nhân rộng mô hình Spa Trị Liệu Việt – một mô mình Spa theo hướng trị liệu bằng day bấm các huyệt đạo theo phương pháp y học cổ truyền.

Bệnh viện Đa khoa huyện Thạch Thất, TP Hà Nội: Bé 15 tháng tuổi tử vong, bệnh viện nói gì?

Bệnh viện Đa khoa huyện Thạch Thất, TP Hà Nội: Bé 15 tháng tuổi tử vong, bệnh viện nói gì?
Bệnh viện Đa khoa huyện Thạch Thất, TP Hà Nội đã tạm đình chỉ kíp trực ngày 22/11 để làm rõ nguyên nhân liên quan đến bệnh nhi C.H.K.A (15 tháng tuổi) tử vong khi điều trị viêm phế quản tại đây.

Quảng Trị: 4 người tử vong do liên quan đến bệnh ‘vi khuẩn ăn thịt người’

Quảng Trị: 4 người tử vong do liên quan đến bệnh ‘vi khuẩn ăn thịt người’
4 trong số 30 ca bệnh "vi khuẩn ăn thịt người" (bệnh Whitmore) tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Quảng Trị đã tử vong. Theo ngành y tế Quảng Trị, "vi khuẩn ăn thịt người" tăng đột biến kể từ ngày 14/10 (sau đợt mưa lũ diễn ra trên địa bàn).

Những bài tập thư giãn và tăng cường cho cơ mắt

Những bài tập thư giãn và tăng cường cho cơ mắt
Đôi mắt của bạn thường cảm thấy căng thẳng? Bạn có liên tục nhìn vào màn hình LED tại nơi làm việc, trong giờ nghỉ hoặc ở nhà không? Bạn hãy cẩn thận vì những việc làm này có thể gây mỏi mắt, các vấn đề về thị lực, khô mắt và thậm chí là gây ra cảm giác lo lắng và đau đầu.

Khắc phục chứng rối loạn tiêu hóa ở NCT

Khắc phục chứng rối loạn tiêu hóa ở NCT
Rối loạn tiêu hóa (RLTH) là chứng bệnh gặp ở mọi lứa tuổi và gây nên những phiền toái cho người bệnh. Với NCT, RLTH càng dễ xảy ra và ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe...

Thu hồi toàn quốc thuốc Atibutrex vi phạm mức độ 2 của Công ty CP dược phẩm An Thiên

Thu hồi toàn quốc thuốc Atibutrex vi phạm mức độ 2 của Công ty CP dược phẩm An Thiên
Do vi phạm mức độ 2, Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) thông báo thu hồi trên toàn quốc thuốc Atibutrex của Công ty cổ phần dược phẩm An Thiên (SĐK: VD-26752-17, số lô: 2020001; ngày SX: 10/4/2020; HD: 09/4/2022).
Xem thêm
Lợi ích tuyệt vời của trà hoa cúc đối với sức khỏe

Lợi ích tuyệt vời của trà hoa cúc đối với sức khỏe

Duy trì thói quen uống trà hoa cúc giúp cải thiện giấc ngủ, tăng cường hệ miễn dịch, kiểm soát lượng đường trong máu, nhất là bệnh nhân tiểu đường...
Cảnh báo Viên dưỡng khớp X3 vi phạm về quảng cáo

Cảnh báo Viên dưỡng khớp X3 vi phạm về quảng cáo

Cục An toàn Thực phẩm cảnh báo, thực phẩm bảo vệ sức khỏe Viên dưỡng khớp X3 đang vi phạm nội dung quảng cáo tại một số website.
5 người nhập cảnh nhiễm Covid-19

5 người nhập cảnh nhiễm Covid-19

Chiều 25/11, Bộ Y tế công bố thêm 5 ca nhiễm Covid-19, đều là người nhập cảnh được cách ly ngay, nâng tổng số ca nhiễm lên 1321.
Phòng ngừa tai biến mạch máu não ở người cao tuổi trong mùa lạnh

Phòng ngừa tai biến mạch máu não ở người cao tuổi trong mùa lạnh

Tai biến mạch máu não hay còn gọi là đột quỵ - một bệnh lý hết sức nguy hiểm đối với người cao tuổi. Đặc biệt, bệnh có chiều hướng ...
Ăn gì tăng trí nhớ?

Ăn gì tăng trí nhớ?

Có một khả năng ghi nhớ tốt là ước vọng của mọi người, đặc biệt đối với học sinh, sinh viên và những người lao động trí óc.
Phòng bệnh gan ở người cao tuổi

Phòng bệnh gan ở người cao tuổi

Theo quy luật của tự nhiên, càng lớn tuổi các hoạt động cơ thể ngày càng suy yếu, người cao tuổi (NCT) sẽ phải đối diện với gánh nặng bệnh ...
Group Spa Trị Liệu Việt ký hợp tác chiến lược với các đối tác

Group Spa Trị Liệu Việt ký hợp tác chiến lược với các đối tác

Mới đây, lương y Phan Cao Bình, Ủy viên Ban chấp hành Hội Di sản Văn hóa TP.Hồ Chí Minh, nhà sáng lập mô mình Spa Trị Liệu Việt đã ...
Vinamilk và Quỹ sữa Vươn cao Việt Nam trao tặng hơn 94.000 ly sữa cho trẻ em khó khăn Hà Giang

Vinamilk và Quỹ sữa Vươn cao Việt Nam trao tặng hơn 94.000 ly sữa cho trẻ em khó khăn Hà Giang

Tại Hà Giang, vùng đất cực Bắc của đất nước, vẫn còn đó những mái trường xa xôi nơi núi non hiểm trở và những hoàn cảnh trẻ em khó ...
TH true MILK HILO: Chấm dứt nỗi lo cho người bất dung nạp lactose

TH true MILK HILO: Chấm dứt nỗi lo cho người bất dung nạp lactose

Nhờ không chứa lactose, Sữa tươi tiệt trùng TH true MILK HILO là giải pháp hoàn hảo cho mọi đối tượng người tiêu dùng, đặc biệt là những người bất ...
Phiên bản di động