Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều: Chúng ta làm mọi việc, tốt hay xấu đều có con mắt dõi theo

Sau khi thay nhà thơ Hữu Thỉnh làm Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, đầu năm 2021, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều gây ấn tượng trong giới văn nghệ sĩ qua triển lãm tranh “Người thổi sáo”, tại Hà Nội.

Nhiều họa sĩ tên tuổi đánh giá cao sáng tạo nghệ thuật của ông. Chỉ trong vài ngày trưng bày, 61 bức tranh trên chất liệu sơn dầu, màu nước, pastel... đã bán gần hết. Nhân dịp đón Tết Tân Sửu, phóng viên Tạp chí Người cao tuổi có cuộc trò chuyện cùng ông...

PV: Tại sao ông lại đặt tên cho triển lãm của mình là “Người thổi sáo”?

Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều: Chúng ta làm mọi việc, tốt hay xấu đều có con mắt dõi theo
Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều
Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều: Chúng ta làm mọi việc, tốt hay xấu đều có con mắt dõi theo

Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều: Đó là những ngày tháng tôi mang nỗi phiền muộn mà không thể thoát ra được. Một buổi, tôi đang ngồi uống cà phê thì có người thổi sáo mù đi qua. Tôi đã cầu khẩn người thổi sáo mù thổi một khúc nhạc mà người thổi sáo muốn. Người thổi sáo mù ấy đã nhìn tôi rất lâu bằng đôi mắt mù và nâng sáo lên thổi. Nghe tiếng sáo, tôi nhận thấy người mù ấy như có một đôi mắt rất sáng vừa mở ra. Con mắt ấy là ánh mắt của tâm hồn, của trí tuệ và khát vọng.... Tôi nghĩ, chúng ta làm mọi việc, tốt hay xấu đều có con mắt dõi theo. Con mắt khởi sự từ đó nên nó lan tỏa trong nhiều bức tranh, chứa đựng những cái nhìn khác nhau, mang ý nghĩa khác nhau.

PV: Nhiều người nhận xét: “Tranh của Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều có tính biểu tượng cao và tính nhân văn sâu sắc”, ông nghĩ thế nào về điều này?

Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều: Có thể đó là sự thể hiện của màu sắc, hình khối của người làm thơ khi vẽ có sự khác biệt chăng! Nhiều họa sĩ ở Sài Gòn ra cũng bảo: “Xem tranh của Nguyễn Quang Thiều thấy được những câu chuyện trong đó và thậm chí là nhiều câu chuyện trong một bức tranh”. Tôi nghĩ điều đó tùy thuộc vào mỗi người. Cũng giống như một bài thơ, mỗi người có sự cảm nhận riêng. Và trong văn chương cũng thế, người đọc không thể thống nhất với nhau một cách nhìn. Trong tranh của tôi là những hình khối, màu sắc, chi tiết.., có thể đã gợi cho mỗi người một cách cảm khác nhau.

Tôi là người viết văn và làm thơ. Trong mỗi câu văn, câu thơ người viết đều gửi gắm một thông điệp nào đó. Người vẽ cũng vậy, tôi cũng muốn gửi gắm vào tranh. Có người bảo, ngoài người thổi sáo trong tranh của tôi luôn có những ánh mắt, hoặc hình chim nào cũng rất đẹp... nó chứa đựng thông điệp và những câu chuyện. Với tôi là kí ức, là những năm tháng chiến tranh, khó khăn, gian khổ và cuộc sống ở những miền quê thì đơn giản lắm, con người gần gũi, thân thương với cỏ cây, hoa lá, chim muông... Còn khi sáng tạo, nhà văn, nhà thơ hay hội họa đều phải dựng được biểu tượng và gửi gắm trong đó những thông điệp đến người xem.

PV: Trong tranh của ông có rất nhiều chữ, ông chủ đích gì trong đó?

Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều: Chúng ta làm mọi việc, tốt hay xấu đều có con mắt dõi theo
“Tôi làm tất cả mọi thứ: Vẽ tranh, làm thơ, dịch sách, viết tiểu thuyết, viết truyện thiếu nhi, viết kịch, làm báo, nấu ăn, trông cháu... Tôi luôn nghĩ một ngày mình cần 48 tiếng đồng hồ để làm tất cả những điều mình muốn. Mặc dù công việc bận mù mịt nhưng không có gì có thể dừng tôi lại trong sáng tạo, chìm đắm trong thế giới của ngôn ngữ, của màu sắc. Bởi vì như thế tôi được sống tốt nhất”...

Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều: Tôi đã viết rất nhiều thơ trên tranh của mình. Nếu nhìn tổng thể, chữ là một bộ phận của bức tranh. Nhưng khi đến gần nó lại gợi cho người đọc những câu chuyện khác. Chữ mang đặc trưng của một người làm thơ, viết văn và chữ cũng là hình họa, đường nét trong thư pháp. Chữ trong những bức tranh đóng vai trò là mảng màu, hình khối, bố cục, chi tiết, đường nét... đồng thời cũng là ngôn từ tạo ra các hiệu ứng khác.

PV: Tạo ra không gian hư ảo, trừu tượng trong từng bức họa, người xem còn bắt gặp nhiều chiếc bình, chiếc lọ, đó có phải là một miền văn hóa ám ảnh ông?.

Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều: Tất cả những biểu tượng nghệ thuật đều mang đặc trưng vùng miền của người sáng tạo. Nó chứa đựng cả một miền kí ức. Tôi đã sống một thời gian dài ở nông thôn. Ở đó, trong ngôi nhà, trong gian bếp của bà, của mẹ ngập tràn những chum, vại, đồ gốm, đồ sứ, lọ to, bình nhỏ đựng tương, đựng muối, đựng hạt giống... Những cái đó vô cùng gần gũi với cuộc sống của người Việt và bây giờ nó hiện lên trong tranh. Bên cạnh đó, tôi nghĩ đồ gốm, đồ sứ luôn là những thứ tạo hình rất đẹp.

Trong khai mạc triển lãm “Người thổi sáo”, tôi có chia sẻ với Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam và mọi người trước bức tranh có người thổi sáo, một con rắn ngủ trên tay và ba bình gốm. Theo cách nhìn của tôi thì nó là bình đựng nước, bình đựng hạt giống và một bình đựng chữ. Nếu nhân loại có 3 bình đó thì sẽ dựng nên cả một thế giới, cả một nền văn hóa. Bởi hạt giống chính là ngũ cốc, là sự sinh sôi, là sự tồn tại cho tương lai, nó mang tính biểu tượng. Nước vô cùng cần cho sự sống. Các nhà nghiên cứu khoa học chỉ cần tìm ra hành tinh nào đó có nước là ở đó có sự sống. Còn bình đựng chữ, chính là trí tuệ, là tri thức, nếu con người có tri thức sẽ tạo dựng nên tất cả. Nhiều chiếc bình tôi vẽ trong đó là hạt giống, là chữ ...

PV: Trân trọng cảm ơn ông!.

Kim Uyên (Thực hiện)

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Tác giả ca khúc "Em ơi Hà Nội phố" - Nhạc sĩ Phú Quang qua đời

Tác giả ca khúc "Em ơi Hà Nội phố" - Nhạc sĩ Phú Quang qua đời

Nhạc sĩ Phú Quang vừa trút hơi thở cuối cùng tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Xô vào sáng nay 8/12. Ông sinh năm 1949, quê ở Thạch Thất, Hà Nội.
Bộ VHTTDL: "Không được có bất kỳ hành vi nào ngăn chặn việc phổ biến Quốc ca Việt Nam"

Bộ VHTTDL: "Không được có bất kỳ hành vi nào ngăn chặn việc phổ biến Quốc ca Việt Nam"

Sáng 7.12, lãnh đạo Bộ VHTTDL đã làm việc với các cơ quan liên quan về sự cố doanh nghiệp ngắt âm thanh Quốc ca Việt Nam trong trận đấu giữa đội tuyển Việt Nam và đội tuyển Lào trong khuôn khổ AFF Cup 2020, ngày 6.12.2021 trên một số nền tảng số trái quy định pháp luật.
Hà Nội cân bằng giữa bảo tồn di sản và phát triển kinh tế - xã hội

Hà Nội cân bằng giữa bảo tồn di sản và phát triển kinh tế - xã hội

Hà Nội là địa phương có số lượng di tích lớn nhất toàn quốc với 5.922 di tích, trong đó 2.581 di tích đã được xếp hạng. Tốc độ phát triển kinh tế - xã hội hiện nay, nhất là quá trình đô thị hóa diễn ra nhanh chóng ở các huyện ngoại thành Hà Nội đã tạo ra sức ép không nhỏ đến việc bảo tồn di tích. Vì vậy, việc cân bằng giữa bảo tồn di sản với phát triển kinh tế - xã hội tại Hà Nội đang cần được quan tâm hơn bao giờ hết.
Nghệ thuật ca, múa, nhạc Việt Nam: Hướng đến nghe - nhìn đều hấp dẫn

Nghệ thuật ca, múa, nhạc Việt Nam: Hướng đến nghe - nhìn đều hấp dẫn

Dù gặp khó khăn do dịch Covid-19, nghệ thuật ca, múa, nhạc Việt Nam vẫn có bước chuyển mình mạnh mẽ, đáp ứng nhu cầu, thị hiếu của công chúng. Nhìn từ Liên hoan ca múa nhạc toàn quốc 2021 vừa diễn ra tại Hải Phòng, có thể thấy, hoạt động sáng tạo ca, múa, nhạc chuyên nghiệp đang hướng đến xây dựng những chương trình hấp dẫn khán giả cả phần nghe và phần nhìn.
Đại lễ tưởng niệm 713 năm ngày Đức vua - Phật hoàng Trần Nhân Tông nhập niết bàn

Đại lễ tưởng niệm 713 năm ngày Đức vua - Phật hoàng Trần Nhân Tông nhập niết bàn

Sáng 4/12, tại Việt Nam Quốc tự (Quận 10, Thành phố Hồ Chí Minh), Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thành phố Hồ Chí Minh long trọng tổ chức Đại lễ tưởng niệm lần thứ 713 ngày Đức vua - Phật hoàng Trần Nhân Tông nhập niết bàn (1/11 năm Mậu Thân - 1/11 năm Tân Sửu).

Tin khác

Ly hôn vợ nếu không đẻ được con trai, đó không phải là Văn hóa Huế

Ly hôn vợ nếu không đẻ được con trai, đó không phải là Văn hóa Huế
Đó là ý kiến của TS. Trần Đức Anh Sơn, nhà nghiên cứu về văn hóa Huế và là giảng viên môn Văn hóa Huế ở nhiều trường đại học ở Huế, Quảng Nam và Đà Nẵng.

Đề xuất ngày 8/9 là Ngày Tôn vinh tiếng Việt trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài

Đề xuất ngày 8/9 là Ngày Tôn vinh tiếng Việt trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài
Sáng 30/11, tại Hà Nội, Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài (Bộ Ngoại giao) đã tổ chức Hội thảo lấy ý kiến xây dựng dự thảo Đề án Ngày Tôn vinh tiếng Việt trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài nhằm khuyến khích, cổ vũ người Việt Nam ở nước ngoài, nhất là thế hệ trẻ, học tập và gìn giữ tiếng Việt theo Kết luận 12-KL/TW ngày 12/08/2021 của Bộ Chính trị về công tác người Việt Nam ở nước ngoài trong tình hình mới.

Nhạc sĩ Nguyễn Tiến qua đời

Nhạc sĩ Nguyễn Tiến qua đời
Anh Nguyễn Tùng - con trai nhạc sĩ Nguyễn Tiến cho biết, cha anh mất vào lúc 20h25 tối 27/11 tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 (Hà Nội). Ông ra đi ở tuổi 68, vì bệnh tuổi già.

Nữ sĩ Hồ Xuân Hương và danh nhân Nguyễn Đình Chiểu được UNESCO vinh danh

Nữ sĩ Hồ Xuân Hương và danh nhân Nguyễn Đình Chiểu được UNESCO vinh danh
Kỳ họp Đại hội đồng UNESCO lần thứ 41 (diễn ra từ ngày 9 – 24/11/2021 tại Paris, Pháp) đã thông qua danh sách các Danh nhân văn hóa và sự kiện lịch sử niên khóa 2022 – 2023 để UNESCO cùng vinh danh và tham gia kỷ niệm năm sinh/năm mất.

Hội nghị Văn hóa toàn quốc bàn về xây dựng hệ giá trị con người Việt Nam

Hội nghị Văn hóa toàn quốc bàn về xây dựng hệ giá trị con người Việt Nam
Hội nghị Văn hoá toàn quốc sắp diễn ra đang là sự kiện thu hút sự quan tâm, chú ý của toàn xã hội. Điều đó nói lên tính thời sự, tầm quan trọng của vấn đề xây dựng văn hoá, con người Việt Nam đang đặt ra những vấn đề cấp thiết mà xã hội kỳ vọng.

Nhớ chị Nguyễn Thị Ngọc Liên, Phó Tổng Thanh tra mạnh mẽ, quyết đoán và nghĩa hiệp

Nhớ chị Nguyễn Thị Ngọc Liên, Phó Tổng Thanh tra mạnh mẽ, quyết đoán và nghĩa hiệp
Cuối năm 1995, về Báo Thanh tra, tôi có dịp tiếp xúc, làm việc và tháp tùng Phó Tổng Thanh tra Nhà nước (nay là Thanh tra Chính phủ) Nguyễn Thị Ngọc Liên (còn gọi là chị Hai Liên) đi công tác ở một số tỉnh, thành phố khu vực phía Nam. Tuy thời gian không nhiều nhưng chị Hai Liên để lại cho tôi những ấn tượng sâu sắc về một lãnh đạo nữ đầu tiên của ngành Thanh tra gần gũi, chân tình, nghĩa hiệp, mạnh mẽ và quyết đoán.
Xem thêm
Du lịch Bảo Đăng với chương trình trình nghỉ dưỡng cho người cao tuổi

Du lịch Bảo Đăng với chương trình trình nghỉ dưỡng cho người cao tuổi

Đại dịch Covid-19 đã làm thay đổi thị hiếu cũng như nhu cầu của khách du lịch trên thế giới nói chung và Việt Nam. Theo xu hướng bình thường mới hiện nay, các tour du lịch hướng về thiên nhiên, sức khỏe và sự an toàn (những khu nghỉ dưỡng biệt lập, gần gũi thiên nhiên) được nhiều người lựa chọn, nhất là tầng lớp hưu trí và người cao tuổi nói chung.
Con đường tơ lụa và sự truyền bá Phật giáo

Con đường tơ lụa và sự truyền bá Phật giáo

Ngoài lụa, giấy, gia vị, đồ gốm..., con đường tơ lụa còn chuyên chở một loại hàng hóa đặc biệt có ý nghĩa rất lớn đối với lịch sử thế giới: Tôn giáo. Các đoàn thương nhân trao đổi buôn bán hàng hóa trên con đường tơ lụa cổ đại là những người đã mang Phật giáo từ Ấn Độ đến Pakistan, Afghanistan, Trung Á, Trung Hoa, Hàn Quốc và Nhật Bản.
Phục hồi bền vững du lịch trong điều kiện bình thường mới

Phục hồi bền vững du lịch trong điều kiện bình thường mới

Trải qua 4 lần bùng phát dịch COVID-19, hoạt động du lịch đang từng bước phục hồi. Chính bởi vậy, việc tìm ra các giải pháp phát triển một cách phù hợp, hiệu quả trong điều kiện bình thường mới là hết sức quan trọng đối với ngành kinh tế mũi nhọn này.
Chốt thời điểm diễn ra SEA Games 31

Chốt thời điểm diễn ra SEA Games 31

Cuộc họp trực tuyến giữa Hội đồng SEA Games và chủ nhà Việt Nam vào sáng nay 8/12 vừa kết thúc, theo đó các bên đã đi đến thống nhất thời gian cụ thể cho SEA Games 31.
Lịch thi đấu AFF Cup 2020 của đội tuyển Việt Nam

Lịch thi đấu AFF Cup 2020 của đội tuyển Việt Nam

Giải vô địch bóng đá Đông Nam Á 2020 - AFF Suzuki Cup là mùa giải lần thứ 13 được tổ chức dành cho các quốc gia thuộc liên đoàn bóng đá Đông Nam Á.
Đội tuyển Việt Nam nhận thưởng "nóng" 500 triệu sau thắng lợi đầu tiên

Đội tuyển Việt Nam nhận thưởng "nóng" 500 triệu sau thắng lợi đầu tiên

Đội tuyển Việt Nam mở màn AFF Cup 2020 bằng chiến thắng 2-0 trước Lào ở bảng B, với màn trình diễn tuyệt vời vào tối qua 6/12 tại Singapore.
Gánh nặng nợ nước, xem nhẹ thù nhà

Gánh nặng nợ nước, xem nhẹ thù nhà

Dựa trên câu chuyện lịch sử có thật: Hưng đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn gác lại thù nhà, chuyên tâm phò tá triều đình nhà Trần ba lần đánh tan quân Nguyên Mông, bảo vệ đất nước...
Hội Minh thề

Hội Minh thề

Năm 1561 Thái hoàng Thái hậu Vũ Thị Ngọc Toản (vợ của Thái thượng hoàng Mạc Đăng Dung) lập nên ấp Lan Niểu (nay là làng Hòa Liễu, xã Thuận Thiên, huyện Kiến Thụy, TP Hải Phòng). Bà quyên góp tôn tạo ngôi chùa cổ Thiên Phúc (nay là chùa Hòa Liễu, di tích lịch sử cấp quốc gia năm 2013). Phần quyên góp còn dư sau khi tôn tạo chùa, bà cho mua ruộng để chia cho dân cày và làm ruộng công, lập quỹ giúp đỡ người nghèo, neo đơn… Để phòng xảy ra tư lợi, bà cùng dân làng lập ra Hội Minh thề và Hịch Minh thề. Hội Minh thề được duy trì nghiêm cẩn trong suốt thời gian nhà Mạc trị vì. Rồi có thời gian bị lãng quên. Năm 2002 Hội Minh thề được chính quyền và Nhân dân địa phương phục dựng. Hội Minh thề được triều nhà Nguyễn thế kỷ thứ XIX sắc phong bốn chữ vàng “Mỹ tục khả phong”…
Dòng sông tuổi thơ

Dòng sông tuổi thơ

Trong cuộc đời mỗi con người, ai cũng phải trải qua những buồn vui, sóng gió đẩy đưa... Sông quê hương vẫn nằm đó, lắng nghe tiếng đổi thay của mỗi tuổi thơ, dịu dàng và thân thuộc.
Erik trở thành quán quân The Heroes

Erik trở thành quán quân The Heroes

Vòng chung kết The Heroes có 3 cặp đấu gồm Erik - Ali Hoàng Dương, Mỹ Anh - Orange và UNI5 - Thanh Duy. Hai cặp đấu của Mỹ Anh - Orange và UNI5 - Thanh Duy đã diễn ra vào tập chung kết 2 lên sóng ngày 20/11. Do đó, đến chung kết xếp hạng tối 27/11, chỉ còn cặp đấu Erik và Ali Hoàng Dương lên sóng.
Huyền thoại sân khấu nhạc kịch Stephen Sondheim qua đời

Huyền thoại sân khấu nhạc kịch Stephen Sondheim qua đời

Theo luật sư riêng của Stephen Sondheim, nhà soạn nhạc lừng danh này qua đời đột ngột tại nhà riêng ở thị trấn Roxbury, bang Connecticut – Mỹ vào ngày 26/11 (giờ địa phương). Trước đó một ngày, ông đã tổ chức Lễ tạ ơn cùng bạn bè xung quanh.
Ưng Hoàng Phúc lên tiếng về tin đồn bỏ trốn sau khi lái xe gây tai nạn

Ưng Hoàng Phúc lên tiếng về tin đồn bỏ trốn sau khi lái xe gây tai nạn

Mới đây, ca sĩ Ưng Hoàng Phúc đã lên tiếng xác nhận có vụ va chạm giữa xe của anh và một xe bán tải. Tuy nhiên, anh cho biết, anh không bỏ trốn hay trốn tránh trách nhiệm sau tai nạn.
Phiên bản di động