Nghệ thuật điêu khắc độc đáo của những ngôi chùa Khmer Nam Bộ

Nghệ thuật điêu khắc là một bộ phận gắn liền với kiến trúc của những chùa Khmer, không chỉ làm tăng giá trị thẩm mĩ mà còn thể hiện ý nghĩa tâm linh theo quan niệm Phật giáo Tiểu thừa của người Khmer Nam Bộ...

Các nghệ nhân người Khmer đã vận dụng tất cả mọi phương tiện, chất liệu, như gỗ, đá, kim loại, xi măng… để trang trí cho ngôi chùa đẹp nhất, lộng lẫy nhất và trở thành biểu tượng của nghệ thuật truyền thống Khmer Nam Bộ. Theo đó, chất liệu gỗ thường được dùng để làm tượng Phật. Ngoài ra, gỗ còn được dùng để chạm, khắc những phù điêu, hoa văn khung cửa, cánh cửa… Về hoa văn có nhiều hình thức phối hợp lẫn nhau như hoa văn khắc chìm, khắc nổi bằng gỗ hay bằng đá, có loại được đổ khuôn đúc bằng xi măng, có loại đắp trực tiếp, cẩn, trám bằng nhiều chất liệu khác nhau.

Cái làm nên sự khác biệt và tính độc đáo của nghệ thuật điêu khắc Khmer so với nghệ thuật điêu khắc của các dân tộc khác trong cùng khu vực là ở họa tiết, hoa văn trang trí và phong cách thể hiện mang đậm nét văn hóa Khmer, với những khung trang trí đủ hình đủ vẻ, như vuông, bầu dục, tròn… thể hiện hình ảnh về các thiên thần, vũ nữ, rồng, rắn thần, chim thần...

Chùa Cò còn có tên gọi là chùa Nodol hay chùa Giồng.
Chùa Cò còn có tên gọi là chùa Nodol hay chùa Giồng.

Ngoài hình ảnh về các nhân vật trong phật tích, thần thoại, huyền thoại, các nghệ nhân điêu khắc cũng quan tâm đến cảnh vật xung quanh, như cỏ, cây, hoa, lá để thể hiện trong trang trí, như hoa sen, hoa văn lửa, dây leo, hoa cúc, cây trúc, cây bồ đề... Trong đó, hình ảnh hoa sen là một trong những mô-típ được nhấn mạnh trong tất cả các ngôi chùa Khmer với những kiểu dáng cách điệu khác nhau, từ sen búp, sen nở hoa, đến sen dùng làm bệ tượng Phật. Bởi cũng như người Việt, người Khmer quan niệm hoa sen là biểu tượng cao quý của Phật giáo. Chính vì thế, rất nhiều hình tượng hoa sen gắn với đức Phật với những tư thế đứng, ngồi, nằm trên đài sen được các nghệ nhân thể hiện rất công phu.

Đỉnh cao của nghệ thuật điêu khắc của chùa thể hiện ở những họa tiết độc đáo nơi mái vòm, tường, các hàng cột, cầu thang với những tượng đầu vị thần 4 mặt Maraprum là tiền thân của Brahma (vị thần sáng tạo ra thế giới); nữ thần Kayno nửa người nửa chim và chim thần Mrakrit. Đặc biệt, tượng Phật Thích Ca Mâu Ni nhập niết bàn có chiều dài 54 mét, được đặt trên bệ cao tương đương một ngôi nhà 2 tầng, là tượng Phật nằm ngoài trời có quy mô lớn nhất Việt Nam hiện nay.

Chùa Kal Bô Prưk – Óc Eo, Thoại Sơn, An Giang
Chùa Kal Bô Prưk – Óc Eo, Thoại Sơn, An Giang

Mỗi ngôi chùa Khmer đều là một công trình nghệ thuật, trong đó không thể không nhắc đến chùa Cò, ở ấp Cây Da, xã Đại An, huyện Tà Cú, tỉnh An Giang. Chùa Cò có tên thật là chùa Nodol, hay chùa Giồng, còn người Khmer gọi là Wat Phnô Đôn vì chung quanh có nhiều dừa (tiếng Khmer, đôn là cây dừa). Người dân quen gọi là chùa Cò vì hơn một trăm năm nay nơi này đã trở thành nơi cư trú của hàng nghìn con cò các loại như cò, cồng cộc, bồ câu,…

Chùa Cò được xây dựng từ năm 1677, có quần thể kiến trúc mang đặc trưng của chùa Khmer Nam Bộ, bao gồm những công trình, như cổng chùa, chánh điện, tháp đựng cốt, nhà tăng, nhà hội… được bài trí hài hòa trên một khuôn viên rộng lớn. Cổng chùa được với nhiều nét hoa văn trang trí khá độc đáo và nổi bật. Khu chánh điện của chùa có lối thiết kế khá độc đáo với những mái uốn cong theo mô hình đuôi rồng, bên trên có những đỉnh tháp nhọn hình ngọn núi Xôme và những hình tượng quen thuộc với người Khmer, như thần bốn mặt Mohabrom, chim thần Kâyno, Riehu (Reahu), Mahaknốt…

Không gian bên trong chính điện được bài trí rất trang nghiêm, vị trí cao nhất đặt bức tượng đức Phật Thích Ca có kích thước lớn, phía dưới là các tượng nhỏ hơn. Các vách tường trong điện được trang trí bằng nhiều bức tranh rất lộng lẫy, nhiều màu sắc, thể hiện các chủ đề Phật giáo khác nhau.

Các nghệ nhân điêu khắc Khmer cho biết, làm nghề điêu khắc trước tiên đòi hỏi phải có con mắt tinh tường, am hiểu sâu sắc, rành rọt về ý nghĩa, nguồn gốc xuất xứ của các loại hoa văn. Đặc biệt với tượng Phật vừa phải khắc cho thật đẹp, vừa phải khắc đúng theo hướng của “tam tạng kinh”, chứ không chỉ khắc cho giống.

Trần Trọng Triết

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Lưu ý khi bày trí bàn thờ ngày Tết hợp phong thủy

Lưu ý khi bày trí bàn thờ ngày Tết hợp phong thủy

Đối với văn hóa người Việt Nam, ngày Tết Nguyên đán là dịp để cả gia đình sum họp, đồng thời cũng là ngày để con cháu tưởng nhớ tổ tiên và những người đã khuất. Chính vì lý do đó, bàn thờ Tết Việt cũng trở thành một nét văn hóa đặc biệt của dân tộc ta. Và trong ngày Tết, việc bày trí ban thờ sao cho đúng cũng cần phải tuân theo một số quy ước nhất định.
Cố ca sĩ Phi Nhung được trao giải Mai Vàng 2021

Cố ca sĩ Phi Nhung được trao giải Mai Vàng 2021

Vượt qua Cẩm Ly và Tố My, cố ca sĩ Phi Nhung được trao giải "Ca sĩ dân ca của năm" tại Mai Vàng 2021, với nhạc phẩm "Bậu ơi đừng khóc" (Hamlet Trương sáng tác).
Nét đẹp nghề đan thúng chai ở vùng biển Tam Quang

Nét đẹp nghề đan thúng chai ở vùng biển Tam Quang

Trên những tàu câu mực ở bến cảng Kỳ Hà, bên cạnh hàng tấn ngư cụ, có những chiếc thuyền thúng tròn, xếp chồng theo thứ tự trên mạn tàu. Đó là những thúng chai được làm ra từ bàn tay tài hoa của người thợ thủ công làng An Tây, Thanh Long, xã Tam Quang, huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam...
Nghệ sĩ Xuân Bắc chia sẻ cảm xúc khi không tham gia Táo Quân 2022

Nghệ sĩ Xuân Bắc chia sẻ cảm xúc khi không tham gia Táo Quân 2022

Tối 20/1, nghệ sĩ Xuân Bắc lần đầu chia sẻ về việc anh không tham gia Táo Quân năm nay.
Linh dược Trường Sơn đồng hành cùng Giải Cờ tướng trung, cao tuổi toàn quốc Cúp Tạp chí Người cao tuổi

Linh dược Trường Sơn đồng hành cùng Giải Cờ tướng trung, cao tuổi toàn quốc Cúp Tạp chí Người cao tuổi

Giải Cờ tướng Trung cao tuổi Toàn quốc Cúp Tạp chí Người cao tuổi (NCT) là sân chơi trí tuệ do Tạp chí NCT phối hợp với Liên đoàn Cờ tướng Việt Nam, Tổng cục Thể dục Thể thao khởi xướng tổ chức đã qua 7 mùa Giải, từ năm 2014 đến nay. Giải đã trở thành thương hiệu có uy tín trong các Giải thi đấu Thể thao, thu hút hàng nghìn lượt người tham dự.

Tin khác

HLV Park Hang Seo đem 24 cầu thủ sang Úc

HLV Park Hang Seo đem 24 cầu thủ sang Úc
Theo đó, Quế Ngọc Hải, Nguyễn Tiến Linh, Nguyễn Văn Toàn... sẽ ở lại Hà Nội để tiếp tục tập luyện, chuẩn bị cho trận tái đấu với Trung Quốc.

NSND Công Lý bật khóc vì nhớ 'gia đình nhà Táo'

NSND Công Lý bật khóc vì nhớ 'gia đình nhà Táo'
"Khi thấy VTV đưa tin, Táo quân đang tập! Anh Lý khóc và nhớ anh chị em gia đình nhà Táo… Vì anh sợ bản thân anh sẽ làm ảnh hưởng đến chương trình!", bà xã NSND Công Lý chia sẻ.

'Phố trong làng' tiếp tục hoãn phát sóng

'Phố trong làng' tiếp tục hoãn phát sóng
Tập 44 Phố trong làng sẽ được phát sóng vào ngày 24/1 thay vì tối nay (20/1).

Soobin, Đen Vâu dẫn đầu đề cử Làn Sóng Xanh 2021

Soobin, Đen Vâu dẫn đầu đề cử Làn Sóng Xanh 2021
Soobin Hoàng Sơn và Đen Vâu được đề cử cho nhiều hạng mục quan trọng như: Nam ca sĩ của năm, Ca khúc của năm, MV của năm...

Quảng Ninh: Phạt mộc xây dựng chùa Trúc Lâm Đảo Trần

Quảng Ninh: Phạt mộc xây dựng chùa Trúc Lâm Đảo Trần
Sáng 19/01/2022, tại Chùa Đống Phúc, bên dòng sông Bạch Đằng lịch sử, thuộc phường Yên Giang, thị xã Quảng Yên, được sự nhất trí của các cấp Chính quyền và sự chỉ đạo trực tiếp của Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Quảng Ninh, Ban trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam thị xã Quảng Yên đã tổ chức Lễ phạt mộc xây dựng chùa Trúc Lâm đảo Trần, thuộc xã Thanh Lân, huyện đảo Cô Tô, một công trình có ý nghĩa quan trọng, “cột mốc tâm linh” nơi biên hải thiêng liêng vùng Đông Bắc Tổ quốc.

Điểm danh những phim Việt cùng ra rạp mùng 1 Tết

Điểm danh những phim Việt cùng ra rạp mùng 1 Tết
1990, Chìa khoá trăm tỷ, Nhà không bán, Trạng Tí phiêu lưu ký... đã chính thức gia nhập cuộc đua phim Tết 2022.
Xem thêm
Lưu ý khi bày trí bàn thờ ngày Tết hợp phong thủy

Lưu ý khi bày trí bàn thờ ngày Tết hợp phong thủy

Đối với văn hóa người Việt Nam, ngày Tết Nguyên đán là dịp để cả gia đình sum họp, đồng thời cũng là ngày để con cháu tưởng nhớ tổ tiên và những người đã khuất. Chính vì lý do đó, bàn thờ Tết Việt cũng trở thành một nét văn hóa đặc biệt của dân tộc ta. Và trong ngày Tết, việc bày trí ban thờ sao cho đúng cũng cần phải tuân theo một số quy ước nhất định.
Báu vật nhân văn sống của núi rừng Tây Trường Sơn

Báu vật nhân văn sống của núi rừng Tây Trường Sơn

Tên thường gọi của Nghệ nhân Quỳnh Hoàng là Cu Xân, người dân tộc Tà Ôi, sinh năm 1920, sống tại thôn A Diên, xã A Ngo, huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế. Là người chế tác nhiều loại nhạc cụ của dân tộc Tà Ôi, năm 2019, cụ được Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng tặng danh hiệu Nghệ nhân Nhân dân.
Làng hương Quảng Phú Cầu hối hả những ngày cuối năm

Làng hương Quảng Phú Cầu hối hả những ngày cuối năm

Những ngày cuối năm cũng là thời điểm làng nghề hương tăm Quảng Phú Cầu, huyện Ứng Hoà, TP Hà Nội trở nên hối hả, nhộn nhịp. Mùi hương thơm ngào ngạt, ấm áp, mang đậm nét trầm mặc cội nguồn báo hiệu một mùa Xuân về.
Có gì đặc biệt tại công viên nghìn tỷ tại Đà Nẵng

Có gì đặc biệt tại công viên nghìn tỷ tại Đà Nẵng

Nằm bên dòng sông Hàn thơ mộng, với diện tích vô cùng lớn, lên đến 8.668 m2, Công viên APEC được dự đoán sẽ trở thành điểm vui chơi lý tưởng, thu hút đông đảo người dân Đà Nẵng và du khách thập phương.
Địa điểm du lịch mới cực “độc” - cầu Hôn Phú Quốc

Địa điểm du lịch mới cực “độc” - cầu Hôn Phú Quốc

Đây được xem là một biểu tượng du lịch mới của Đảo Ngọc Phú Quốc, cây cầu tọa lạc tại bờ Tây Nam của đảo Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang.
Du ngoạn Quy Nhơn rinh quà tết rước lộc xuân cùng Bamboo Airways

Du ngoạn Quy Nhơn rinh quà tết rước lộc xuân cùng Bamboo Airways

Cơ hội trải nghiệm phòng chờ thương gia “First Lounge by Bamboo Airways” tại Quy Nhơn hoàn toàn miễn phí - ưu đãi mới nhất mà hãng hàng không Bamboo Airways dành tặng các khách hàng sử dụng combo bay và nghỉ dưỡng của hãng trong tháng 7 này.
14 cầu thủ tuyển nữ Việt Nam khỏi Covid-19, sẵn sàng sang Ấn Độ tham dự Asian Cup

14 cầu thủ tuyển nữ Việt Nam khỏi Covid-19, sẵn sàng sang Ấn Độ tham dự Asian Cup

Tối 18/1, đội tuyển nữ Việt Nam nhận tin vui khi 14 cầu thủ đã có kết quả âm tính với Covid-19 và kịp bay sang Ấn Độ hội quân trước ngày thi đấu chính thức tại Asian Cup 2022.
Hoàng Đức khỏi Covid-19, trở lại tập luyện cùng tuyển Việt Nam

Hoàng Đức khỏi Covid-19, trở lại tập luyện cùng tuyển Việt Nam

Tại buổi tập chiều 17/1, Đội tuyển Việt Nam đã chào đón sự trở lại của tiền vệ Hoàng Đức sau thời gian tự cách ly và đã có kết quả âm tính với Covid-19. Nếu không có gì bất thường, cầu thủ này sẽ sát cánh cùng đội tuyển Việt Nam trong trận đấu với đội tuyển Úc vào ngày 27/1 tới.
Novak Djokovic bị cấm nhập cảnh 3 năm vào Australia

Novak Djokovic bị cấm nhập cảnh 3 năm vào Australia

Tay vợt người Serbia Novak Djokovic chính thức nhận án cấm nhập cảnh vào Australia trong vòng 3 năm.
Gánh nặng nợ nước, xem nhẹ thù nhà

Gánh nặng nợ nước, xem nhẹ thù nhà

Dựa trên câu chuyện lịch sử có thật: Hưng đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn gác lại thù nhà, chuyên tâm phò tá triều đình nhà Trần ba lần đánh tan quân Nguyên Mông, bảo vệ đất nước...
Hội Minh thề

Hội Minh thề

Năm 1561 Thái hoàng Thái hậu Vũ Thị Ngọc Toản (vợ của Thái thượng hoàng Mạc Đăng Dung) lập nên ấp Lan Niểu (nay là làng Hòa Liễu, xã Thuận Thiên, huyện Kiến Thụy, TP Hải Phòng). Bà quyên góp tôn tạo ngôi chùa cổ Thiên Phúc (nay là chùa Hòa Liễu, di tích lịch sử cấp quốc gia năm 2013). Phần quyên góp còn dư sau khi tôn tạo chùa, bà cho mua ruộng để chia cho dân cày và làm ruộng công, lập quỹ giúp đỡ người nghèo, neo đơn… Để phòng xảy ra tư lợi, bà cùng dân làng lập ra Hội Minh thề và Hịch Minh thề. Hội Minh thề được duy trì nghiêm cẩn trong suốt thời gian nhà Mạc trị vì. Rồi có thời gian bị lãng quên. Năm 2002 Hội Minh thề được chính quyền và Nhân dân địa phương phục dựng. Hội Minh thề được triều nhà Nguyễn thế kỷ thứ XIX sắc phong bốn chữ vàng “Mỹ tục khả phong”…
Dòng sông tuổi thơ

Dòng sông tuổi thơ

Trong cuộc đời mỗi con người, ai cũng phải trải qua những buồn vui, sóng gió đẩy đưa... Sông quê hương vẫn nằm đó, lắng nghe tiếng đổi thay của mỗi tuổi thơ, dịu dàng và thân thuộc.
Cố ca sĩ Phi Nhung được trao giải Mai Vàng 2021

Cố ca sĩ Phi Nhung được trao giải Mai Vàng 2021

Vượt qua Cẩm Ly và Tố My, cố ca sĩ Phi Nhung được trao giải "Ca sĩ dân ca của năm" tại Mai Vàng 2021, với nhạc phẩm "Bậu ơi đừng khóc" (Hamlet Trương sáng tác).
Nghệ sĩ Xuân Bắc chia sẻ cảm xúc khi không tham gia Táo Quân 2022

Nghệ sĩ Xuân Bắc chia sẻ cảm xúc khi không tham gia Táo Quân 2022

Tối 20/1, nghệ sĩ Xuân Bắc lần đầu chia sẻ về việc anh không tham gia Táo Quân năm nay.
HLV Park Hang Seo đem 24 cầu thủ sang Úc

HLV Park Hang Seo đem 24 cầu thủ sang Úc

Theo đó, Quế Ngọc Hải, Nguyễn Tiến Linh, Nguyễn Văn Toàn... sẽ ở lại Hà Nội để tiếp tục tập luyện, chuẩn bị cho trận tái đấu với Trung Quốc.
Phiên bản di động