Ngâm chân nước nóng, người bệnh đái tháo đường có thể mất chân

Một người đàn ông 66 tuổi phải cắt cụt 1/3 giữa cẳng chân sau vết bỏng do ngâm nước nóng; một phụ nữ 68 tuổi đứng trước nguy cơ mất cả bàn chân vì vết loét âm thầm tiến triển đến hoại tử.

Từ ngâm chân đến cắt cụt cẳng chân

Người đàn ông 66 tuổi mắc đái tháo đường type 2 nhiều năm, đồng thời bị tăng huyết áp, suy tim và bệnh thận mạn. Khoảng 4 tháng trước khi nhập viện, sau khi ngâm chân trong nước nóng pha lá trà xanh, bàn chân trái xuất hiện bỏng và loét.

Vết thương nhanh chóng nhiễm trùng, hoại tử và lan rộng. Dù đã điều trị tại nhiều cơ sở y tế, tổn thương vẫn không cải thiện.

Đây là trường hợp người bệnh nam, 66 tuổi, mắc đái tháo đường type 2 nhiều năm, đồng thời có tăng huyết áp, suy tim và bệnh thận mạn.

Khi đến Bệnh viện Nội tiết Trung ương, gần như toàn bộ bàn chân trái đã hoại tử. Nhiều ngón chân chuyển màu đen, tổn thương lan xuống gan bàn chân và gót chân, kèm dịch mủ. Người bệnh đồng thời mắc viêm phổi, suy tim, bệnh thận mạn giai đoạn IIIb và thiếu máu nặng.

Trước nguy cơ nhiễm trùng lan rộng, đe dọa tính mạng, các bác sĩ hội chẩn đa chuyên khoa và quyết định cắt cụt 1/3 giữa cẳng chân trái nhằm kiểm soát ổ nhiễm trùng. Sau phẫu thuật, người bệnh tiếp tục được theo dõi và chăm sóc tại khoa Điều trị tích cực. Hiện các chỉ số sinh tồn ổn định.

Theo bác sĩ Bệnh viện Nội tiết Trung ương, người mắc đái tháo đường không nên tự ý ngâm chân bằng nước nóng hoặc áp dụng các phương pháp dân gian khi chưa có chỉ định của nhân viên y tế. Người bệnh cần kiểm tra bàn chân hằng ngày, giữ bàn chân sạch, khô, sử dụng giày dép phù hợp và không đi chân đất.

Khi xuất hiện vết thương, phồng rộp, sưng đỏ, đau hoặc chảy dịch ở bàn chân, cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí sớm, không nên tự điều trị tại nhà.

Mất cảm giác, không biết mình đang bị bỏng

Một trường hợp khác là bà Kim, 68 tuổi, ở Tây Ninh, mắc đái tháo đường type 2 hơn 10 năm. Do tuổi cao, bà thường quên uống thuốc và không duy trì tốt chế độ ăn uống theo hướng dẫn nên đường huyết không ổn định.

Gần một năm nay, hai chân bà thường xuyên tê rần như kiến bò. Bà không còn cảm nhận rõ đau và nóng - lạnh, nhiều lúc có cảm giác như đang đi trên cát.

Tự thoa dầu không cải thiện, bà nghe người quen mách nên đun nước lá trầu không, ngải cứu, gừng… để ngâm chân hằng ngày. Sau khoảng một tháng, bàn chân bắt đầu chảy dịch mủ, bà mới phát hiện mình có vết loét.

Bà tự mua thuốc kháng sinh và lau rửa vết thương bằng nước muối nhưng tình trạng không cải thiện. Vết loét ngày càng nặng khiến bà không thể tự đứng lên, đi lại. Hai ngón chân trái bầm tím, gia đình đưa bà đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.Hồ Chí Minh thăm khám.

BS CKI Phạm Thị Thu Hà, Trưởng Đơn vị Bàn chân - Đái tháo đường, khoa Nội tiết - Đái tháo đường, cho biết bà Kim bị biến chứng bàn chân đái tháo đường rất nặng, đường huyết không ổn định. Vết loét đã ăn đến xương, kéo sâu gần hết gan bàn chân trái; hai ngón chân bị hoại tử toàn bộ.

Dù được cắt lọc mô hoại tử, kiểm soát dịch tiết và điều trị nhiễm trùng, tình trạng người bệnh vẫn diễn tiến xấu. Bàn chân lạnh, cho thấy máu tưới xuống chi không đầy đủ, nguy cơ phải cắt cụt đến cổ chân rất lớn nếu nhiễm trùng tiếp tục lan rộng.

Theo bác sĩ Hà, kiểm soát đường huyết không tốt khiến biến chứng đái tháo đường diễn tiến nhanh và nặng hơn. Da chân ở người bệnh đái tháo đường thường khô, dễ nứt nẻ, hàng rào bảo vệ da suy yếu. Ngâm chân lâu khiến da mềm, dễ trầy xước, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập. Khi xuất hiện vết thương, quá trình lành thương cũng thường chậm hơn.

Đặc biệt, khi đã có biến chứng thần kinh ngoại biên, người bệnh có thể không cảm nhận chính xác nhiệt độ. Vì vậy, việc ngâm chân trong nước nóng hoặc ngâm quá lâu có thể gây bỏng mà người bệnh không nhận biết.

Chân bà Kim đã hoại tử 2 ngón, nhiễm trùng lan rộng, nguy cơ phải cắt bỏ cả bàn chân.

Đừng đợi đau mới kiểm tra bàn chân

Điểm nguy hiểm của biến chứng bàn chân đái tháo đường là tổn thương có thể tiến triển âm thầm. Khi cảm giác đau và nóng -lạnh suy giảm, người bệnh dễ bỏ qua những vết xước, phồng rộp, bỏng nhỏ hoặc vết chai bất thường.

Từ một tổn thương rất nhỏ, vi khuẩn có thể xâm nhập gây nhiễm trùng. Nếu không được phát hiện và điều trị sớm, vết loét có thể lan sâu, tổn thương xương, hoại tử và làm tăng nguy cơ phải cắt cụt chi.

Bởi vậy, bác sĩ khuyến cáo người bệnh đái tháo đường cần kiểm soát tốt đường huyết và tuân thủ điều trị. Không tự ý bỏ thuốc, thay đổi thuốc hoặc tìm cách điều trị biến chứng bằng các phương pháp dân gian.

Việc chăm sóc bàn chân cần trở thành thói quen hằng ngày. Người bệnh nên tự kiểm tra bàn chân, đặc biệt là lòng bàn chân, gót chân và các kẽ ngón để phát hiện sớm vết nứt da, phồng rộp, vết chai, trầy xước, đổi màu hoặc dấu hiệu nhiễm trùng.

Bàn chân cần được vệ sinh bằng nước sạch và xà phòng, sau đó lau khô nhẹ nhàng bằng khăn mềm, nhất là các kẽ ngón. Không chà xát mạnh hoặc làm tổn thương da.

Giày dép nên vừa vặn, mềm và thoải mái, không bó sát, không có đường may bên trong gây cọ xát. Người bệnh nên tránh giày cao gót, giày mũi nhọn, giày hở mũi, dép xỏ ngón và tuyệt đối không đi chân đất.

Không tự cắt, đốt hoặc dùng thuốc xử lý vết chai chân nếu chưa được nhân viên y tế hướng dẫn.

Đặc biệt, người bệnh đái tháo đường có biểu hiện tê bì hoặc giảm cảm giác ở bàn chân không nên tự ngâm chân trong nước nóng hay nước lá. Khi xuất hiện tê nhức kéo dài hoặc bất kỳ vết thương, phồng rộp, sưng đỏ, đổi màu, chảy dịch nào ở bàn chân, cần đi khám sớm.

Một vết bỏng nhỏ có thể không đáng ngại ở người khỏe mạnh, nhưng với người bệnh đái tháo đường đã giảm cảm giác ở bàn chân, đó có thể là khởi đầu của một chuỗi biến chứng nghiêm trọng. Chăm sóc và kiểm tra bàn chân mỗi ngày là cách đơn giản để phát hiện tổn thương sớm, giảm nguy cơ nhiễm trùng và phòng tránh cắt cụt chi.