Liên minh AUKUS: Sự xuất hiện của một cấu trúc an ninh mới

Mới đây, Mỹ, Anh và Australia ra thông báo chính thức về thiết lập mối quan hệ đối tác an ninh 3 bên, (gọi tắt là AUKUS), ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Nội hàm của hợp tác này là gì và có tác động ra sao là điều mà giới nghiên cứu quốc tế đang tập trung làm rõ...

Tuyên bố về thiết lập AUKUS gây bất ngờ cho cộng đồng thế giới và giới quan sát quốc tế. Gần như không có bất kì thông tin rò rỉ nào trước đó về sự ra đời cũng như thông tin chi tiết về AUKUS, nhưng bước đầu có thể khẳng định đây là một cấu trúc mới, thiên về an ninh tay ba tại không gian Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Phát biểu của lãnh đạo Mỹ, Anh, Australia đưa ra đều nhấn mạnh luận điểm AUKUS hướng đến mục tiêu bảo vệ và giữ vững lợi ích chia sẻ của các bên ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Tuyên bố chung của Tổng thống Mỹ Joe Biden, Thủ tướng Australia Scott Morrison và Thủ tướng Anh Boris Johnson khẳng định quan hệ đối tác AUKUS “dẫn dắt bởi những ý tưởng bền vững, cam kết chung với trật tự quốc tế dựa trên nền tảng luật pháp”.

AUKUS sẽ có gì, cấu trúc vận hành ra sao, gồm thiết chế đi kèm nào - tất cả đều còn là câu hỏi để ngỏ. Điểm nhấn nổi bật nhất cho đến lúc này chính là việc Australia sẽ được tiếp cận, sở hữu các tàu ngầm hạt nhân và công nghệ tàu ngầm. Đây mới là lần thứ hai Mỹ chia sẻ công nghệ thiết yếu này với một đồng minh, trước đó là với Anh theo một thỏa thuận kí kết năm 1958.

Theo kế hoạch, Mỹ và Anh trong vòng 18 tháng tới sẽ đáp ứng mong đợi của Canberra về làm chủ tàu ngầm hạt nhân. Các nhóm chuyên gia kĩ thuật, chiến lược của 3 nước sẽ làm việc, hợp tác tại một cơ sở ở Adelaide. Australia kì vọng sẽ sở hữu 8 tàu ngầm hạt nhân được đóng ở Adelaide.

Australia sẽ được Mỹ, Anh trợ giúp, chuyển giao công nghệ phát triển tàu ngầm trong khuôn khổ hợp tác AUKUS
Australia sẽ được Mỹ, Anh trợ giúp, chuyển giao công nghệ phát triển tàu ngầm trong khuôn khổ hợp tác AUKUS

Thỏa thuận AUKUS cũng đề cập đến việc nâng cao tiềm lực, sức mạnh hỗn hợp, làm sâu sắc khả năng tương tác quân sự. AUKUS cũng bao gồm những “cấu trúc mới” về đối thoại, gặp gỡ, can dự giữa giới hoạch định chính sách quốc phòng và đối ngoại của Mỹ, Australia và Anh. Cùng lúc, 3 bên sẽ đẩy mạnh hợp tác ở nhiều lĩnh vực đang nổi và mới như an ninh mạng, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, công nghệ lượng tử, một số công nghệ ngầm dưới biển.

Về tác động, ảnh hưởng từ sự ra đời của AUKUS, nổi rõ trên bề mặt là những dấu hiệu về rạn nứt trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương. Được gây dựng, ráp nối trong bức màn kín bó hẹp trong phạm vi 3 nước, sự ra đời của AUKUS khiến Liên minh châu Âu bị bất ngờ. Ông Peter Stano, người phát ngôn cho Chủ tịch Hội đồng châu Âu (EC) cho biết EU không được thông báo trước về quan hệ đối tác 3 bên này. EU sẽ phải thảo luận với Mỹ, Anh, Australia cũng như đẩy mạnh tham vấn nội khối giữa 27 quốc gia thành viên để lượng định, đánh giá về tác động của thỏa thuận AUKUS.

Chỉ vài giờ sau khi Mỹ, Anh, Australia thông báo thành lập AUKUS, EU đã công bố bản chiến lược đối với Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Mục tiêu của chiến lược đề ra là tăng cường và mở rộng hợp tác kinh tế ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Cùng lúc, EU muốn củng cố các quy tắc thương mại quốc tế, trợ giúp các đối tác chống và thích ứng với biến đổi khí hậu, tăng cường hợp tác y tế với các nước kém phát triển.

Một mục tiêu khác mà EU hướng đến là tăng cường an ninh hàng hải và bảo đảm giao thương an toàn, không đứt quãng trên các tuyến hàng hải trên Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Trên hướng này, EU và các nước thành viên sẽ từng bước tăng cường hiện diện hải quân tại khu vực. EU cũng dành ưu tiên cho phát triển hợp tác vận tải, năng lượng với các quốc gia ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Giống nhóm Bộ tứ (Quad) bao gồm Mỹ, Nhật Bản, Ấn Độ, Australia, thỏa thuận AUKUS và Chiến lược của EU với Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương không đề cập trực tiếp tới Trung Quốc, không có ý công khai gây hấn với Bắc Kinh. Nhưng dường như “yếu tố Trung Quốc” luôn xuất hiện đằng sau những cấu trúc và hình thức can dự kiểu như vậy. Đây là lí do giải thích tại sao Bắc Kinh luôn phản đối nhóm Bộ tứ và mới nhất là AUKUS…

Minh Ngọc (Tổng hợp)

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Những ẩn số khó lường của nền kinh tế thế giới

Những ẩn số khó lường của nền kinh tế thế giới

Kinh tế toàn cầu 3 tháng cuối năm nay tiếp tục đối mặt với nhiều rủi ro, đặc biệt những đứt gãy trong các chuỗi cung ứng và sức ép giá đang kiềm chế đà phục hồi sau đại dịch Covid-19...
Khủng hoảng Evergrande  phơi bày các... “thị trấn ma”

Khủng hoảng Evergrande phơi bày các... “thị trấn ma”

Việc làm sáng tỏ cuộc khủng hoảng với Tập đoàn bất động sản Evergrande vẫn đang thu hút sự chú ý trên toàn cầu, nhưng những rắc rối của nó chỉ là một phần của vấn đề lớn hơn nhiều.
Nỗi lo hậu xung đột tại Afghanistan

Nỗi lo hậu xung đột tại Afghanistan

Hai tháng kể từ khi Taliban giành quyền kiểm soát thủ đô Kabul và lập ra chính quyền mới, đồng thời lực lượng Mỹ và đồng minh rút quân khỏi Afghanistan, tình hình bất ổn tiếp diễn tại đất nước này trở thành một trong những chủ đề trọng tâm của các chương trình nghị sự quốc tế và khu vực.
Quan hệ Mỹ - Trung vẫn tắc ở điểm xuất phát

Quan hệ Mỹ - Trung vẫn tắc ở điểm xuất phát

Cả Mỹ và Trung Quốc đều mô tả cuộc gặp cấp cao tại Zurich, Thụy Sĩ ngày vừa qua là “thẳng thắn”, “xây dựng”. Tuy nhiên quan hệ song phương Mỹ - Trung vẫn chưa thể sớm có tiến triển tích cực...
Giải Nobel Hòa bình 2021 được trao cho nhà báo Philippines và Nga

Giải Nobel Hòa bình 2021 được trao cho nhà báo Philippines và Nga

Ủy ban Nobel Na Uy công bố, giải Nobel Hòa bình 2021 thuộc về hai nhà báo Maria Ressa và Dmitry Muratov, trong đó bà Ressa là người phụ nữ đầu tiên chiến thắng trong mùa Nobel năm nay.

Tin khác

Đằng sau vụ rò rỉ Hồ sơ Pandora gây chấn động

Đằng sau vụ rò rỉ Hồ sơ Pandora gây chấn động
Vụ rò rỉ thông tin về tài sản của giới lãnh đạo và nhà giàu ở các thiên đường thuế hải ngoại có thể khiến một số nhân vật “nóng mặt” vì bị nhắc tên, nhưng có thể không khiến ai phải ngồi tù.

Những thách thức với tân Thủ tướng Nhật Bản

Những thách thức với  tân Thủ tướng Nhật Bản
Ngày 4/10, tân Chủ tịch đảng Dân chủ Tự do (LDP) Fumio Kishida được Quốc hội Nhật Bản bầu làm thủ tướng thứ 100 của nước này. Sau khi nhậm chức, tân Thủ tướng Kishida sẽ phải giải quyết hàng loạt thách thức, cũng là những phép thử lớn đối với chính trị gia này trên cương vị mới...

Quốc hội Nhật Bản bầu ông Fumio Kishida làm tân Thủ tướng

Quốc hội Nhật Bản bầu ông Fumio Kishida làm tân Thủ tướng
Ngày 4/10, Quốc hội Nhật Bản đã họp phiên bất thường và bầu Chủ tịch đảng Dân chủ Tự do (LDP) Fumio Kishida làm Thủ tướng của nước này.

Dấu ấn của vị nữ Thủ tướng Đức sau 16 năm cầm quyền

Dấu ấn của vị nữ Thủ tướng Đức sau 16 năm cầm quyền
Đảng Dân chủ Xã hội Đức (SPD) đã giành chiến thắng tại cuộc bầu cử Quốc hội liên bang khoá 20 sau khi tất cả số phiếu đã được kiểm. Như vậy, lần đầu tiên sau nhiều năm, SPD đã trở lại là chính đảng mạnh nhất ở Đức...

Vì sao đảo chính tái diễn ở châu Phi?

Vì sao đảo chính tái diễn ở châu Phi?
Chỉ trong hơn một năm, Tây Phi đã có ba cuộc đảo chính (hai lần tại Mali và một lần trong tuần này ở Guinea), một âm mưu đảo chính bất thành điễn ra tại Niger và một cuộc chuyển giao quyền lực quân sự ở Chad sau vụ ám sát tổng thống...
Xem thêm
Giải Nobel Hòa bình 2021 được trao cho nhà báo Philippines và Nga

Giải Nobel Hòa bình 2021 được trao cho nhà báo Philippines và Nga

Ủy ban Nobel Na Uy công bố, giải Nobel Hòa bình 2021 thuộc về hai nhà báo Maria Ressa và Dmitry Muratov, trong đó bà Ressa là người phụ nữ đầu tiên chiến thắng trong mùa Nobel năm nay.
Quốc hội Nhật Bản bầu ông Fumio Kishida làm tân Thủ tướng

Quốc hội Nhật Bản bầu ông Fumio Kishida làm tân Thủ tướng

Ngày 4/10, Quốc hội Nhật Bản đã họp phiên bất thường và bầu Chủ tịch đảng Dân chủ Tự do (LDP) Fumio Kishida làm Thủ tướng của nước này.
Toyota đình chỉ xe buýt tự lái sau khi đâm phải một vận động viên tại Paralympic

Toyota đình chỉ xe buýt tự lái sau khi đâm phải một vận động viên tại Paralympic

Toyota đã lên tiếng xin lỗi và phải tạm ngừng dịch vụ sau khi một chiếc xe buýt tự lái của công ty này đâm phải một vận động viên khiếm thị tại Thế vận hội thể thao người khuyết tật Paralympic.
Bước ngoặt quan trọng với Afghanistan

Bước ngoặt quan trọng với Afghanistan

Quyết định của Tổng thống Joe Biden rút toàn bộ quân đội Mỹ ra khỏi Afghanistan trước ngày tưởng niệm 11/9 sẽ đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong cuộc chiến kéo dài gần 20 năm ở quốc gia Nam Á đã khiến hàng nghìn người thiệt mạng...
Đàm phán cứu vãn JCPOA: Vạn sự khởi đầu nan

Đàm phán cứu vãn JCPOA: Vạn sự khởi đầu nan

Việc Iran ngày 10/4 thông báo đã bắt đầu đưa vào hoạt động các máy li tâm tiên tiến làm giàu urani với tốc độ nhanh hơn tại nhà máy Natanz, là dấu hiệu rõ ràng cho thấy tiến trình đàm phán vừa được nối lại để cứu vãn thỏa thuận hạt nhân lịch sử năm 2015, còn nhiều chông gai và trắc trở...
Mỹ đang đẩy Iran  vào “vòng tay” Huawei

Mỹ đang đẩy Iran vào “vòng tay” Huawei

Người khổng lồ công nghệ cao Trung Quốc Huawei đang tận dụng tốt thỏa thuận đối tác chiến lược 25 năm giữa Bắc Kinh và Tehran để giành được vị thế độc quyền trong phát triển hệ thống 5G của nước Cộng hòa Hồi giáo này, thay thế Ericssons - đối thủ đến từ Thụy Điển…
Thách thức chờ đợi Tổng thống Mỹ Biden sau “tháng trăng mật” tại Nhà Trắng

Thách thức chờ đợi Tổng thống Mỹ Biden sau “tháng trăng mật” tại Nhà Trắng

Một tháng kể từ khi bước vào Nhà Trắng, Tổng thống Mỹ Joe Biden đã ghi dấu với nhiều quyết sách, đường hướng và kết quả rõ rệt. Nhưng các chuyên gia đánh giá các thách thức lớn hơn vẫn đang ở phía trước...
Chính sách của Mỹ với Trung Quốc sẽ ra sao nếu ông Biden thắng cử?

Chính sách của Mỹ với Trung Quốc sẽ ra sao nếu ông Biden thắng cử?

Theo giới phân tích, chính quyền ông Biden sẽ ít đối đầu công khai với Trung Quốc, nhưng bản chất không thay đổi nhiều so với chính phủ tiền nhiệm…
Khai mạc Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 36

Khai mạc Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 36

Sáng 26/6, Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 36 tổ chức theo hình thức trực tuyến khai mạc tại Trung tâm Hội nghị quốc tế Hà Nội. Trên cương vị Chủ tịch ASEAN 2020, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc sẽ chủ trì Hội nghị Cấp cao chính thức đầu tiên trong Năm Chủ tịch ASEAN 2020.
Phiên bản di động