Gia đình liệt sĩ Hồ Tùng Mậu – 4 đời hy sinh vì nước.

Bốn đời trong gia đình liệt sĩ Hồ Tùng Mậu hy sinh vì nước, xứng danh: “Trong sử xanh nghìn thuở còn ghi, lưu thơm mãi mãi!”.

Ngày 23/7/1951, cụ Hồ Tùng Mậu hy sinh trên đường đi công tác qua thị trấn Còng tỉnh Thanh Hóa. Ở Việt Bắc, hay tin dữ về người đồng chí trung thành, người anh em chí thiết đã hy sinh, Chủ tịch Hồ Chí Minh nghẹn ngào viết lời điếu chia tay liệt sĩ Hồ Tùng Mậu:“... Mất chú, đồng bào mất một người lãnh đạo tận tụy, Chính phủ mất một người cán bộ lão luyện. Ðoàn thể mất một người đồng chí trung thành, và tôi mất một người anh em chí thiết”.

Sử xanh nghìn thủa còn ghi

Tháng 7/2020, nhân duyên tôi đến với Quỳnh Đôi, quê hương của nữ sĩ Hồ Xuân Hương “Bà chúa Thơ Nôm”. Bên cạnh bia tưởng niệm nữ sĩ là khu lăng mộ liệt sĩ Hồ Tùng Mậu nhà hoạt động cách mạng và chính khách Việt Nam.

Theo gia phả họ Hồ, chi 5 ở Quỳnh Đôi thì gia đình liệt sĩ Hồ Tùng Mậu (tức Hồ Bá Cự) có tới 4 đời hy sinh vì nước.

5000 chan dung yyng chi hy tung myu
Chân dung liệt sĩ Hồ Tùng Mậu

Đầu năm 1920, người thanh niên Hồ Tùng Mậu (24 tuổi) thoát ly tìm đường cứu nước với lời nhắn nhủ đầy nghĩa khí “Con đi làm việc nước cũng là để báo hiếu với gia đình...”

Gia đình cụ Hồ Tùng Mậu, ở làng Quỳnh Đôi (một làng khoa bảng nổi tiếng cả nước), huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An. Ông nội cụ Hồ Tùng Mậu là cụ Hồ Bá Ôn (thuộc hậu duệ đời thứ 13 ở Quỳnh Đôi), đậu Phó Bảng khoa Ất Hợi (1875). Ngày 26 và 27/3/1883, Pháp tấn công thành Nam Định. Án sát Hồ Bá Ôn cùng Đề đốc Lê Văn Điếm chỉ huy binh lính chống trả quyết liệt. Lê Văn Điếm anh dũng hi sinh. Hồ Bá Ôn cầm cự kiên cường trên mặt trận cửa Đông thành: “Ông tả xung hữu đột, hết sức chiến đấu không ngừng. Chính khẩu thần công ở cửa Đông này đã bắn thủng tàu địch, bắn trúng đùi tướng giặc”. Cụ bị trọng thương, được binh sĩ đưa về tuyến sau chăm sóc nhưng không qua khỏi. Ngày 29/4/1883, cụ trút hơi thở cuối cùng tại quê nhà, hưởng dương 41 tuổi. Hay tin này, Vua Tự Đức than rằng: “Không tránh cái chết mà mất theo thành, Hồ Bá Ôn hơn kẻ tránh cái chết xa lắm”. Vua đặc cách truy tặng cụ hàm Quang Lộc tự khanh, cấp tiền tuất, cho con cháu được tập ấm. Vua còn tự tay thảo bài Chế tỏ lòng thương tiếc gửi kèm sắc phong đưa tới Quỳnh Đôi. Bài chế có đoạn: “… Nghĩ như khanh, Hồ Bá Ôn … giống dòng xứ Nghệ, thế phiệt châu Hoan, vườn Quỳnh thơm ngát … đức độ vang xa…Thuốc khôn chữa được mệnh, thua vẫn thơm danh ! Người cùng mất với thành, ôm hận mà thác ! Triều đình ban lời khen, sưởi ấm hồn thiêng nơi âm thế/Trong sử xanh nghìn thuở còn ghi, lưu thơm mãi mãi!”.

Cụ Phó Bảng Hồ Bá Ôn có 2 người con trai là Hồ Bá Kiện và Hồ Thúc Linh. Cụ Hồ Bá Kiện chính là cha của nhà cách mạng tiền bối Hồ Tùng Mậu, cụ là một chí sĩ trong phong trào Văn Thân, bị thực dân Pháp bắt giam và bắn chết trong khi vượt ngục tại Lao Bảo năm 1915, sau 32 năm người cha là cụ Hồ Bá Ôn anh dũng hy sinh .

Hồ Tùng Mậu người cán bộ lão luyện của cách mạng Việt Nam.

Cụ Hồ Bá Kiện chỉ có người con trai duy nhất là Hồ Tùng Mậu. Truyền thống yêu nước của ông cha đã hun đúc trong dòng máu người thanh niên làng Quỳnh Đôi -Hồ Bá Cự ( đời thứ 15 họ Hồ trên đất Quỳnh Đôi). Năm 24 tuổi Hồ Tùng Mậu tới Quảng Châu (Trung Quốc), anh nhanh chóng cùng những thanh niên cấp tiến trong tổ chức Việt Nam Quang phục hội do Phan Bội Châu lập ra trước đó thành lập nhóm Tâm tâm xã.

Khi Nguyễn Ái Quốc từ Liên Xô đến Quảng Châu (11/1924), nhờ sự tích cực chắp mối liên lạc của Hồ Tùng Mậu. Nguyễn Ái Quốc chọn anh là một trong số năm thành viên đầu tiên của Cộng sản đoàn, là những hạt nhân để mở rộng tổ chức cách mạng của người Việt Nam ở Quảng Châu. Hồ Tùng Mậu chính là người khởi đầu cho sự thất bại hai kế hoạch lớn của mật thám Pháp, góp phần quan trọng đầu tiên giải cứu hai lãnh tụ lớn của Việt Nam trong thế kỷ 20 là cụ Phan Bội Châu và nhà yêu nước Nguyễn Ái Quốc.

5126 image001
Đồng chí Hồ Tùng Mậu ( bên trái) và Chủ tịch Hồ Chí Minh

Tháng 3/1926, Nguyễn Ái Quốc giới thiệu Hồ Tùng Mậu gia nhập Đảng Cộng sản Trung Quốc. Năm 1927, cụ bị chính quyền Trung Quốc Quốc dân Đảng bắt giam 3 lần, lần lâu nhất bị giam 5 tháng, nhưng cuối cùng cụ được trả lại tự do cùng một số người khác. Tháng 8/1928, cụ lại bị bắt giam tới tháng 11/1929. Sau khi được trả tự do, cụ đến Hồng Kông. Tại đây, cụ gia nhập Chi bộ Hải ngoại của An Nam Cộng sản Đảng. Cũng trong thời gian này, thực dân Pháp đã cho lập phiên tòa ở Nghệ An để xử vắng mặt và kết án tử hình Hồ Tùng Mậu, với tội danh "Vận động lập Đảng Cộng sản, xúi giục đưa người ra nước ngoài, mưu đồ phản loạn”. Đầu năm 1930, Nguyễn Ái Quốc đến Hồng Kông, tổ chức Hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản Việt Nam. Hồ Tùng Mậu là một trong bảy thành viên tham dự Hội nghị thành lập Đảng ngày 3/2/1930 tại Cửu Long (Hương Cảng), do Nguyễn Ái Quốc thay mặt Quốc tế Cộng sản chủ trì. Hồ Tùng Mậu và Lê Hồng Sơn tham dự Hội nghị với tư cách "Cán bộ lãnh đạo ở hải ngoại", tham gia thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam.

Trong những năm tham gia cách mạng, cụ Hồ Tùng Mậu bị địch bắt giam nhiều lần trong lao tù đế quốc kéo dài hơn 14 năm. Nhiều nhà tù khắc nghiệt thử thách lòng trung kiên với lý tưởng, với nhân dân, với đất nước của người chiến sĩ cộng sản Hồ Tùng Mậu, luôn tỏa sáng giữa chốn lao tù đế quốc: với niềm tin chân lý: “Anh hùng khôn luận nơi thành bại/Thà chết còn hơn mất tự do”.

Năm 1941, Hồ Tùng Mậu hết hạn tù. Trước khi trả tự do cho cụ, Chánh thanh tra mật thám ở Vinh là Amber cho dẫn vợ con Hồ Tùng Mậu vào nhà lao và dụ dỗ cụ hợp tác với chúng, thôi làm cách mạng, Hồ Tùng Mậu cương quyết cự tuyệt. Vì sự cự tuyệt đó, chính quyền thực dân đưa cụ đi an trí ở “căng” Trà Khê (Phú Yên)

Ngày 9/3/1945, Nhật đảo chính hất cẳng Pháp ở Ðông Dương, Hồ Tùng Mậu và các đồng chí tranh thủ cơ hội thoát khỏi “căng” an trí. Năm 1946, chuẩn bị đối phó với cuộc kháng chiến đang đến gần, Hồ Chủ tịch đích thân giao nhiệm vụ cho hai cán bộ dày dạn kinh nghiệm là Lê Thiết Hùng và Hồ Tùng Mậu lãnh đạo quân sự và chính trị trên địa bàn xung yếu Chiến khu IV.

Trong thời gian này, cụ được tin người con trai duy nhất của ông là Hồ Mỹ Xuyên đã anh dũng hy sinh năm 1947, đó là cú sốc lớn với cụ về tinh thần “ lá xanh rụng trước lá vàng rụng sau” hy sinh cho Tổ quốc.

Từ tháng 12/1949, cụ đảm nhiệm trọng trách Tổng thanh tra Chính phủ, đã tổ chức, lãnh đạo cơ quan Thanh tra Chính phủ hoạt động hiệu quả ngay từ những ngày đầu mới thành lập. Cơ quan thanh tra đã thật sự trở thành những “Bao Công của cách mạng”, làm tròn trách nhiệm cao cả Ðảng trao. Ngày 23/7/1951, khoảng 5 giờ chiều, trên đường đi công tác qua thị trấn Còng (Thanh Hóa), đoàn cán bộ của cụ Hồ Tùng Mậu bị máy bay giặc Pháp phát hiện và đuổi bắn, cụ đã anh dũng hy sinh.

5308 nha thy hy tung myu
Nhà thờ liệt sĩ Hồ Tùng Mậu ở Quỳnh Đôi

Trọn cuộc đời cách mạng 31 năm không ngừng nghỉ, cụ Hồ Tùng Mậu từ một người yêu nước đã trở thành một chiến sĩ cộng sản, một cán bộ lão luyện trong sự nghiệp cách mạng giải phóng dân tộc. Cụ Hồ Tùng Mậu đã thật sự trở thành tấm gương trong sáng của một người cộng sản: có lý tưởng cao cả, hoạt động nhiệt thành, phẩm chất kiên trung, trí tuệ mẫn tiệp, phong cách bình dị. Tên tuổi của cụ là niềm tự hào của đất nước, của quê hương. Cụ Hồ Tùng Mậu được Đảng và Nhà nước truy tặng Huân chương Sao Vàng, nhiều tỉnh, thành có đường phố mang tên Hồ Tùng Mậu.

Bốn đời trong gia đình liệt sĩ Hồ Tùng Mậu hy sinh vì nước, xứng danh: “Trong sử xanh nghìn thuở còn ghi, lưu thơm mãi mãi!”.


Nghiêm Thị Hằng

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Cho đi là còn mãi

Cho đi là còn mãi

Hà Nội cuối Thu nắng vàng và se lạnh, đúng là mùa đẹp nhất trong năm của Thủ đô. Duyên lành, tại Trung tâm Điều phối ghép tạng Quốc gia tại Hà Nội, chúng tôi được gặp ông Phạm Văn Cung tức Đại đức Dhammananda Thero Thích Phước Ngọc - Đặc phái viên quốc tế tại Ủy ban Tuyên dương Khen thưởng Phật giáo Chính phủ Sri Lanka, Chủ tịch danh dự Trung tâm Phát triển trẻ em Isuru Sevana của Sri Lanka, nguyên trụ trì chùa Phước Quang.
Chuyện tình của ông lão “nhặt” vợ

Chuyện tình của ông lão “nhặt” vợ

Mái ấm của hai người vô gia cư chỉ là chiếc thuyền nhỏ lênh đênh trên dòng sông Hồng, nhưng lại là mơ ước của bao người. Ông Nguyễn Văn Thành (84 tuổi) và bà Nguyễn Thị Thuỷ (83 tuổi) gặp nhau lần đầu cũng chính là ngày bà “theo không” ông về làm vợ. Dù không thể sinh con đẻ cái, dù luôn phải sống trong cái cảnh “ngày nào biết ngày đấy” nhưng ông bà vẫn dắt tay nhau đi trọn kiếp người.
Đưa khách tham quan bán hàng không rõ nguồn gốc: Yêu cầu Công ty sữa Newzealand tạm dừng hoạt động

Đưa khách tham quan bán hàng không rõ nguồn gốc: Yêu cầu Công ty sữa Newzealand tạm dừng hoạt động

Mặc dù UBND huyện Lương Sơn (tỉnh Hòa Bình) đã tiến hành lập biên bản, yêu cầu Công ty Cổ phần sữa dinh dưỡng Quốc tế Newzealand (gọi tắt là Công ty sữa Newzealand) dừng hoạt động và thu hồi mặt bằng nhưng đến nay, nhà máy sản xuất của công ty vẫn tấp nập đưa đón nhiều đoàn khách ra vào.
Công ty Cổ phần tập đoàn sữa dinh dưỡng Quốc tế Newzealand, đưa khách tham quan bán hàng không rõ nguồn gốc?

Công ty Cổ phần tập đoàn sữa dinh dưỡng Quốc tế Newzealand, đưa khách tham quan bán hàng không rõ nguồn gốc?

Tạp chí Ngày mới Online, tạp chí Người cao tuổi nhận được đơn thư của rất nhiều người cao tuổi phản ánh về việc, thời gian gần đây Công ty CP tập đoàn sữa dinh dưỡng Quốc tế Newzealand (Nhà máy sữa Newzealand milk) lợi dụng việc đưa cựu chiến binh, người cao tuổi đi thăm quan nhà máy để bán sản phẩm sữa của công ty có dấu hiệu không đảm bảo chất lượng.
Nỗi bất hạnh cùng cực của chàng trai biết "ngày mai mình chết"

Nỗi bất hạnh cùng cực của chàng trai biết "ngày mai mình chết"

Không biết mặt bố, vừa mới 2 tuổi mẹ lại bỏ đi, hai anh em Phùng Văn Quân phải sống nương nhờ ông bà ngoại. Nhưng rồi cuối cùng cả ông bà ngoại, anh trai Quân cũng bỏ cậu mà đi mãi mãi. Trong căn nhà tự tay xây từng viên gạch, Quân đang phải đối mặt với bệnh suy thận giai đoạn cuối. Đau đớn đến cùng cực nhưng chàng trai ấy vẫn cố gắng đi hát để gây quỹ từ thiện giúp những mảnh đời bất hạnh.

Tin khác

Lão thương binh khởi nghiệp từ nghề nhặt đồng nát

Lão thương binh khởi nghiệp từ nghề nhặt đồng nát
Ở cái tuổi xưa nay hiếm nhưng người đàn ông ấy vẫn miệt mài làm việc, vẫn bận rộn như thể một một doanh nhân đang độ sung mãn nhất. Nhìn cách ông làm việc, sinh hoạt không ai nghĩ ông Trần Mạnh Lưu (TP Nam Định, tỉnh Nam Định) đã bước qua tuổi 90, ông chủ Công ty TNHH Cơ khí đúc Trường Thành.

Ghi ở vùng rốn lũ Tân Hóa

Ghi ở vùng rốn lũ Tân Hóa
Hàng trăm ngôi nhà bị nước lũ nhấn chìm không còn thấy nóc, xã Tân Hóa trở thành một biển nước mênh mông, nhưng người dân vẫn đảm bảo an toàn. Nhờ đâu đã làm nên điều kỳ diệu đó, chính là những ngôi nhà nổi do bà con sáng kiến làm ra.

Chuyện về những phụ nữ trẻ làm nghề trang điểm cho người đã khuất

Chuyện về những phụ nữ trẻ làm nghề trang điểm cho người đã khuất
Dù còn rất trẻ, công việc ổn định nhưng họ đã đến với nghề trang điểm người đã chết như thể một cái "duyên đặc biệt". Bị nghi kỵ, xa lánh nhưng họ vẫn yêu, "làm đẹp" cho người đã khuất như để an ủi cho người ở lại.

UBND TP Thanh Hóa sớm chỉ đạo giải quyết dứt điểm đơn thư của công dân Lê Thị Như

UBND TP Thanh Hóa sớm chỉ đạo giải quyết dứt điểm đơn thư của công dân Lê Thị Như
Bà Lê Thị Như năm nay 70 tuổi, ở phố Long Quang, phường Hàm Rồng, TP Thanh Hóa gửi đơn đến Ngày mới online phản ánh về hành vi của hộ gia đình bên cạnh khi xây dựng tường theo móng cũ của gia đình bà và đã đổ đất làm chặn rãnh thoát nước, làm nước đọng lại gây thấm vào công trình nhà của bà. Đã nhiều lần bà có đơn lên UBND phường và thành phố nhưng các cấp chưa giải quyết dứt điểm, nên bà phải tiếp tục khiếu nại.

Sắt son tin Đảng

Sắt son tin Đảng
Câu chuyện phấn đấu để được đứng trong hàng ngũ Đảng là khát vọng của không ít người hiện đang giữ cương vị quan trọng của doanh nghiệp và của cả ngay những người đang làm những công việc chân tay hàng ngày. Điều họ mong muốn được vào Đảng là bởi họ tin tưởng vào chủ trương, đường lối của Đảng, đặc biệt trong giai đoạn hiện nay. Bên cạnh đó, họ muốn được vào Đảng để tự hoàn thiện bản thân mình hơn, để gìn giữ truyền thống của gia đình, dòng tộc…

Sắt son tin Đảng

Sắt son tin Đảng
Trên dọc đường công tác, tôi đã gặp nhiều đảng viên đặc biệt. Có trường hợp, kiên trì phấn đấu suốt 20 năm trời mới được kết nạp Đảng. Một ông bảo vệ nay bước sang tuổi ngũ tuần vẫn nỗ lực để vào Đảng; có vị là doanh nhân, sau bao năm miệt mài xây dựng cơ đồ, nay cũng đang quyết tâm để được đứng vào hàng ngũ Đảng. Điểm chung, tôi cảm nhận thấy ở những nhân vật này đó là việc họ phấn đấu vào Đảng vì sự kiêu hãnh, tự hào, để trở thành tấm gương cho con cái noi theo.
Xem thêm
Quảng Trị: 4 người tử vong do liên quan đến bệnh ‘vi khuẩn ăn thịt người’

Quảng Trị: 4 người tử vong do liên quan đến bệnh ‘vi khuẩn ăn thịt người’

4 trong số 30 ca bệnh "vi khuẩn ăn thịt người" (bệnh Whitmore) tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Quảng Trị đã tử vong. Theo ngành y tế Quảng Trị, ...
Bắc Ninh: Ăn cỗ khánh thành chùa, hàng trăm người bị ngộ độc

Bắc Ninh: Ăn cỗ khánh thành chùa, hàng trăm người bị ngộ độc

Sự việc xảy ra vào sáng 22/11, khi thôn Lai Hạ, xã Lai Hạ, huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh tổ chức khánh thành chùa, với khoảng 900 người ăn ...
Quảng Bình: Con trai đi ở rể, bố bị thông gia đâm tử vong

Quảng Bình: Con trai đi ở rể, bố bị thông gia đâm tử vong

Chỉ vì chuyện con ở rể, hai thông gia cự cãi nhau và khi lên đến đỉnh điểm không còn làm chủ được cảm xúc, ông Thiệt dùng dao đâm ...
Giáo dục theo hướng thực hành: Lời giải cho bài toán đầu ra của Cao đẳng Đại Việt

Giáo dục theo hướng thực hành: Lời giải cho bài toán đầu ra của Cao đẳng Đại Việt

Phương pháp đào tạo phối hợp chặt chẽ lý thuyết và thực hành tại các cơ sở khách sạn, khu nghỉ dưỡng cao cấp được Trường Cao đẳng Đại Việt ...
55 năm –nhớ về trường THCS Dục Tú

55 năm –nhớ về trường THCS Dục Tú

Câu chuyện thầy giáo Nguyễn Bá Khuê kể với tôi nhân dịp kỷ niệm ngày nhà giáo Việt Nam (20/11) sắp tới và cũng là câu chuyện tâm tình của ...
Qũy Khuyến học NGƯT Trần Chút tặng quà học sinh vượt khó hiếu học Cần Giờ

Qũy Khuyến học NGƯT Trần Chút tặng quà học sinh vượt khó hiếu học Cần Giờ

Hướng đến chào mừng Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, ngày 12/11/2020, đoàn cán bộ Trung tâm Phát triển Giáo dục và Truyền thông (CEDC) gồm ông Ngô Văn Hiền, ...
Phiên bản di động