Trẩy Hội Lim – theo câu Quan họ du xuân vùng Kinh Bắc

Hội Lim năm 2026 thời tiết đẹp, có chút mưa và có nắng

Theo bước chân du khách trẩy Hội Lim

Từ xưa, Hội Lim được tổ chức vào ngày 12 và 13 tháng Giêng âm lịch hằng năm, phát triển từ hội làng cổ của tổng Nội Duệ từ thế kỷ XVIII. Lễ hội tưởng nhớ Hiếu Trung Hầu Nguyễn Đình Diễn – người có công phát triển dân ca Quan họ và đời sống văn hóa của địa phương. Với người Bắc Ninh, đi Hội Lim không chỉ là đi chơi hội mà là một nghi lễ văn hóa đầu năm – nơi gửi gắm ước vọng bình an, mùa màng tốt tươi và tình người gắn bó.

Năm nay là năm đầu tiên xã Tiên Du tổ chức Hội Lim sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Địa điểm tổ chức Hội Lim tại 7 thôn: Đình Cả, Duệ Nam, Duệ Đông, Duệ Khánh, Lũng Giang, Lũng Sơn và Lộ Bao. Khu vực núi Lim (núi Hồng Vân) là trung tâm của lễ hội.

Các liền chị têm trầu cánh phượng tại Hội Lim

Hôm nay 13 - chính hội, từ 7h sáng, xung quanh núi Lim đã đông kín người. Những đoàn khách từ nhiều vùng miền trong cả nước: Lạng Sơn, Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Ninh Bình, Thanh Hóa…. nô nức về trẩy hội. Có người đi lễ đầu năm; có người tìm về chỉ để nghe một câu Quan họ cho “thỏa nỗi nhớ mong”; cũng có du khách lần đầu đến để được tận mắt chứng kiến một lễ hội nổi tiếng mà họ từng biết qua sách báo, để thấy những liền anh với chiếc áo tứ thân, những liền chị nghiêng vành nón ba tầm.

Tại khu vực núi Lim, cờ hội rực rỡ, tiếng cười nói hòa cùng thanh âm của lời ca, tiếng hát tạo nên một bức tranh mùa xuân tươi tắn, sống động, rộn ràng:

“Má đồng tiền tủm tỉm,

Mắt bồ câu long lanh

Nón quai thao tròng trành,

Áo dài the tha thướt.

Kìa là chị hai đi trẩy hội,

Kìa là anh ba đi trẩy hội.

Tưng bừng làng trên xóm dưới,

Xôn xao một ngày xuân…”

Lễ hội cổ truyền với làn điệu dân ca Quan họ làm say lòng du khách

Trong Hội Lim, phần lễ diễn ra trang nghiêm tại đình, chùa và các di tích của địa phương. Những đoàn rước truyền thống trong trang phục cổ truyền chậm rãi tiến vào sân đình, khói hương nghi ngút, tái hiện không gian tín ngưỡng của cư dân các làng quê đồng bằng Bắc Bộ. Các nghi thức dâng hương, tế lễ cầu quốc thái dân an được tổ chức theo đúng phong tục truyền thống, thu hút đông đảo người dân và du khách tham dự.

Các nghệ nhân Quan họ và liền chị cao tuổi hát tại sân khấu Hội Lim

Phần hội: Là không gian văn hóa Quan họ đặc sắc, kéo dài thâu đêm với hát canh, hát đối đáp, hát trên thuyền rồng, biểu diễn trên sân khấu, tại nhà chứa Quan họ, tại các lầu Quan họ, tại các gia đình nghệ nhân Quan họ… Bên cạnh đó, các trò chơi dân gian: Đấu vật, bịt mắt bắt dê, cờ người, tổ tôm điếm, đu tiên, đập niêu … cũng thu hút đông đảo du khách và nhân dân địa phương.

Trò "đu tiên" tại Hội Lim thu hút nhiều du khách

Trò chơi "Bắt vịt" tại Hội Lim

Trên núi Lim, dưới mái đình cổ hay trên những chiếc thuyền rồng, các liền anh, liền chị trong tà áo tứ thân nền nã, khăn mỏ quạ, nón ba tầm duyên dáng bắt đầu cất lên những làn điệu: Khách đến chơi nhà, Cây trúc xinh, Mười nhớ … Câu hát ngân vang mượt mà, nền nảy, khi tha thiết, lúc rộn ràng khiến tâm hồn người nghe như lắng lại. Giữa nhịp sống hiện đại, những câu Quan họ sâu lắng, đậm tình người làm say lòng du khách gần xa. Và mọi khoảng cách dường như được xóa nhòa khi nhiều du khách và các liền anh, liền chị cùng hát giao lưu thể hiện sự lan tỏa của những làn điệu Quan họ, thể hiện tình yêu của du khách mọi miền dành cho Quan họ Bắc Ninh.

Hát Quan họ trên thuyền rồng

Du khách hát giao lưu cùng liền chị Quan họ

Quan họ ở Hội Lim không phải là sân khấu biểu diễn đơn thuần. Đó là hình thức giao duyên – hát đối đáp giữa nam và nữ, giữa làng này với làng khác, giữa các “Bọn Quan họ” (thời xưa) và giữa các Câu lạc bộ Quan họ (ngày nay). Người hát không chỉ hát hay mà còn phải ứng đối tinh tế, giữ đúng lề lối cổ truyền. Trong canh hát, các liền anh, liền chị sẽ hát đối đáp theo các phần: Hát mời (mở đầu) với các bài: Mời nước, mời trầu; hát đối đáp giao duyên (giữa canh): Tương phùng tương ngộ, Ngồi tựa mạn thuyền, Ngồi tựa song đào…; hát giã bạn (kết thúc): Con nhện giăng mùng, Đến hẹn lại lên…

Nhiều nghệ nhân Quan họ cao tuổi vẫn đều đặn tham gia Hội Lim: Nghệ nhân Đỗ Văn Chiến - 76 tuổi, làng Lũng Giang; Nghệ nhân Nguyền Thị Nhung - 82 tuổi, làng Lũng Giang; Nghệ nhân Nguyễn Thị Đạo - 70 tuổi, làng Ân Phú… Họ là những người lưu giữ hàng trăm làn điệu cổ, đồng thời truyền dạy lại cho các thế hệ trẻ tại các làng quê. Chính những nghệ nhân dân gian cao tuổi ấy đang từng ngày góp phần gìn giữ, lưu truyền một Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại: Dân ca Quan họ Bắc Ninh.

Hội Lim – Di sản văn hóa, điểm hẹn du lịch mỗi mùa xuân

“Trăm khúc sông đổ dồn về một bến

Anh chẳng yêu nàng anh đến chi đây…”

Những lời ca không ngừng ngân vang trên núi Lim trong tiết trời xuân mát dịu và lất phất mưa. Càng về trưa, lượng khách đổ về Hội Lim càng đông vui, nhộn nhịp. Mỗi năm, Hội Lim vẫn đều đặn thu hút hàng nghìn đến hàng vạn lượt du khách từ khắp mọi miền đất nước.

Bà Hoàng Thị Cẩm - 74 tuổi đến từ Lạng Sơn cùng những người bạn thân lần đầu trẩy Hội Lim

Hòa cùng dòng người trẩy Hội Lim, bà Hoàng Thị Cẩm - 74 tuổi, đến từ Lạng Sơn chia sẻ: “Đây là lần đầu tiên trong đời tôi được dự Hội Lim, đi chùa Lim. Cảnh đẹp, người xinh, Quan họ thì mượt mà, tình nghĩa. Năm sau nếu còn khỏe, tôi sẽ tiếp tục về trẩy hội”.

Hội Lim được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Trong hội năm nay, xã Tiên Du long trọng tổ chức đón Chứng nhận di sản văn hóa phi vật thể quốc gia Lễ hội truyền thống - Hội Lim. Đây là niềm vui, niềm tự hào của người dân địa phương; là điều kiện thuận lợi để đẩy mạnh việc gìn giữ, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống: Hội Lim và dân ca Quan họ; đồng thời nâng cao vị thế và thúc đẩy phát triển du lịch lễ hội mùa xuân tại xã Tiên Du cũng như tỉnh Bắc Ninh.

Điều khiến Hội Lim vẫn giữ được sức sống bền bỉ không chỉ nằm ở quy mô lễ hội mà ở giá trị văn hóa cốt lõi: cộng đồng là chủ thể của di sản. Từ người nghệ nhân già đến những liền anh liền chị trẻ trung; từ người dân địa phương đến du khách gần xa – tất cả cùng tham gia tạo nên không gian văn hóa chung. Quan họ vì thế không chỉ là di sản được công nhận, mà là nếp sống, là cái tình, cái nghĩa của người Kinh Bắc. Du khách đến Hội Lim nghe Quan họ một lần sẽ nhớ mãi không quên: “Tình quen trong một khắc/Nghĩa để dài trăm năm”.

Mỗi năm, Hội Lim đón hàng vạn du khách gần xa

Chiều xuống, trời nắng nhẹ. Khi dòng người bắt đầu rời Hội Lim, trên núi vẫn còn ngân vang những câu giã bạn: “Người về để con nhện í ơ nó mấy giăng hự hư mùng là giăng ư hự hư mùng…”; “ Đến i hẹn ớ ơ, đến i hẹn lên ố là đến hẹn lại i i lên…”

Câu hát như níu chân du khách để rồi mùa xuân năm sau vì thương, vì nhớ mà lại tìm về. Vậy nên, trẩy Hội Lim không chỉ là chuyến du xuân đầu năm mà là một lời ước hẹn, một hành trình văn hóa – nơi câu Quan họ mãi ngân vang cùng nét đẹp dịu dàng, thanh lịch, đằm thắm của vùng Kinh Bắc bao đời.