Chính quyền gần dân ở Lào Cai - Kỳ 1: Đúng chủ trương, trúng thực tiễn, gần người dân

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cùng lãnh đạo Tỉnh Lào Cai kiểm tra việc phục vụ người dân tại Trung tâm phục vụ hành chính công xã Mường Khương

Từ ngày 1/7/2025, mô hình chính quyền địa phương hai cấp chính thức vận hành trên cả nước. Đây là bước chuyển trong tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tăng tính chủ động của địa phương và đưa việc giải quyết nhiều nhiệm vụ đến gần người dân, doanh nghiệp hơn.

Tại Lào Cai, việc triển khai mô hình mới diễn ra trong điều kiện địa bàn rộng, dân cư phân bố không đồng đều, hạ tầng giữa các khu vực còn khác nhau. Vì vậy, cùng với sắp xếp tổ chức, tỉnh tập trung chuẩn bị các điều kiện để bộ máy mới vận hành ổn định, không làm gián đoạn công việc của người dân và doanh nghiệp.

Đưa chủ trương vào thực tiễn cơ sở

Để mô hình chính quyền địa phương hai cấp đi vào hoạt động, Lào Cai rà soát chức năng, nhiệm vụ, quy trình giải quyết thủ tục hành chính; kiện toàn tổ chức, bố trí cán bộ; sắp xếp trụ sở, trang thiết bị; chuẩn hóa dữ liệu và hệ thống thông tin.

Cùng với đó, các cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn để cán bộ, đảng viên, người dân và doanh nghiệp hiểu những thay đổi về tổ chức, thẩm quyền và cách thức giải quyết công việc.

Đối với địa bàn miền núi, việc chuyển giao nhiều nhiệm vụ về cấp xã đặt ra yêu cầu không nhỏ đối với đội ngũ cán bộ cơ sở. Cán bộ phải nhanh chóng nắm bắt thêm nhiều lĩnh vực, từ đất đai, xây dựng, tài chính đến tư pháp, an sinh xã hội; đồng thời xử lý công việc trong điều kiện địa bàn rộng và nhu cầu của người dân ngày càng đa dạng.

Trong quá trình vận hành, một số nơi phải vừa thực hiện, vừa rà soát, điều chỉnh quy trình cho phù hợp với thực tế. Mục tiêu xuyên suốt là công việc của người dân được giải quyết đúng thẩm quyền, đúng thời hạn và thuận tiện hơn.

Tại Đồn Biên phòng Pha Long, anh Lê Anh Tuấn, 53 tuổi, người vừa được nhận Huy hiệu 30 năm tuổi Đảng, chia sẻ với phóng viên về cách anh nhìn nhận mô hình mới. Theo anh, điều người dân quan tâm không nằm ở tên gọi hay sơ đồ tổ chức, mà ở việc chính quyền có thực sự gần dân, hướng dẫn và hỗ trợ người dân giải quyết công việc thuận lợi hay không.

Từ một câu chuyện ở cơ sở, yêu cầu đặt ra đối với mô hình chính quyền mới trở nên cụ thể hơn: cán bộ phải sát địa bàn, hiểu người dân cần gì và chịu trách nhiệm với công việc được giao.

Không để người dân đứng ngoài chuyển đổi số

Trong giai đoạn đầu vận hành, những khó khăn là điều khó tránh khỏi. Một số cán bộ chưa quen với khối lượng công việc mới; hạ tầng số ở một số nơi chưa đồng bộ; việc liên thông dữ liệu và xử lý hồ sơ trên môi trường điện tử còn phát sinh vướng mắc.

Ở vùng sâu, vùng xa, không phải người dân nào cũng có thiết bị, kỹ năng số hoặc điều kiện đường truyền thuận lợi. Đây là thách thức rõ hơn đối với người cao tuổi, người dân tộc thiểu số và những người chưa quen thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến.

Tại các trung tâm phục vụ hành chính công, cơ chế một cửa, một cửa liên thông tiếp tục được duy trì. Thủ tục, thời hạn, phí và lệ phí được công khai; cán bộ trực tiếp hướng dẫn người dân thực hiện hồ sơ. Cùng với tiếp nhận tại quầy, các xã, phường đẩy mạnh tiếp nhận hồ sơ trực tuyến, số hóa thành phần hồ sơ và khai thác dữ liệu dân cư nhằm giảm những giấy tờ người dân phải cung cấp.

Điều quan trọng là việc sắp xếp tổ chức bộ máy không trở thành lý do làm chậm trễ công việc. Mỗi hồ sơ cần có nơi tiếp nhận, người chịu trách nhiệm, thời hạn xử lý và kênh để người dân theo dõi, phản ánh.

Đối với doanh nghiệp, sự rõ ràng về thẩm quyền và quy trình cũng có ý nghĩa trực tiếp. Ông Đinh Quang Minh, Giám đốc Công ty TNHH Hoàng Minh, phường Lào Cai, cho biết doanh nghiệp mong muốn việc giải quyết công việc ngày càng rõ ràng, thuận tiện, tạo môi trường ổn định cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Cán bộ Trung tâm Phục vụ hành chính công hướng dẫn từng thao tác cho người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến

Hiệu quả bắt đầu từ chất lượng phục vụ

Sau thời gian đầu vận hành, những chuyển biến của mô hình mới được thể hiện ở việc tổ chức bộ máy theo hướng gọn hơn, thẩm quyền được phân định rõ hơn và nhiều công việc được giải quyết trực tiếp tại cấp xã.

Với chính quyền cơ sở, điều đó đồng nghĩa với yêu cầu cao hơn về năng lực cán bộ và trách nhiệm công vụ. Cán bộ không chỉ tiếp nhận hồ sơ mà phải nắm địa bàn, hiểu nhu cầu của người dân, hướng dẫn cụ thể và theo dõi công việc đến khi được giải quyết.

Mô hình chính quyền địa phương hai cấp tạo điều kiện để cấp tỉnh tập trung vào định hướng, quy hoạch, điều phối nguồn lực và những vấn đề liên vùng; cấp xã trực tiếp tổ chức thực hiện, sát dân, sát việc. Khi phân cấp đi cùng với phân quyền và trách nhiệm, cấp cơ sở có thêm điều kiện chủ động xử lý công việc, người dân cũng có thêm cơ hội tiếp cận dịch vụ công thuận tiện hơn.

Tuy nhiên, hiệu quả của mô hình không chỉ được quyết định bởi việc sắp xếp đơn vị hay phân định lại thẩm quyền. Để bộ máy vận hành ổn định, còn cần đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu, kỷ luật công vụ, hạ tầng dữ liệu, nguồn lực và cơ chế kiểm tra, giám sát phù hợp.

Một việc nhỏ, một thay đổi thật

Tại xã Yên Bình, phóng viên gặp ông Trần Văn Hành, Chủ tịch Hội Người cao tuổi xã, trong quá trình tìm hiểu những khó khăn của người dân khi thực hiện thủ tục hành chính.

Với người dân ở xa trung tâm, quãng đường đi lại vẫn là trở ngại. Một thiếu sót nhỏ trong hồ sơ có thể đồng nghĩa với thêm một lần đi lại, thêm thời gian và chi phí.

Tại đây, cán bộ xã và tổ công nghệ số cộng đồng trực tiếp về thôn hướng dẫn người dân từng bước: tạo tài khoản, nộp hồ sơ trên Cổng Dịch vụ công, thanh toán trực tuyến và theo dõi kết quả.

Từ chỗ còn lúng túng trước màn hình điện thoại, người dân từng bước có thể chủ động hơn khi thực hiện thủ tục cho bản thân và gia đình. Với người cao tuổi, sự hỗ trợ này càng có ý nghĩa khi kỹ năng sử dụng thiết bị số còn hạn chế.

Tại xã Yên Bình tổ công nghệ số cộng đồng trực tiếp hướng dẫn người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán điện tử và các ứng dụng số.

Tại thôn 06, xã Yên Bình, nơi được lựa chọn làm điểm thôn số hóa, Trưởng thôn Đoàn Xuân Thành cho biết việc hướng dẫn người dân tiếp cận các tiện ích số được triển khai gắn với những nhu cầu cụ thể trong đời sống.

Một chuyến đi được bớt, một lần chờ đợi được rút ngắn, một hồ sơ được hướng dẫn đầy đủ hơn, những thay đổi ấy có thể rất nhỏ nếu nhìn từ góc độ tổ chức bộ máy. Nhưng với người dân, nhất là người ở xa trung tâm và người cao tuổi, đó lại là những điều có thể cảm nhận trực tiếp.

Từ những việc cụ thể ở cơ sở, yêu cầu đối với chính quyền địa phương hai cấp cũng trở nên rõ ràng hơn: tổ chức bộ máy phải đi cùng đổi mới phương thức phục vụ. Khi cán bộ sát dân, thủ tục rõ ràng và người dân được hỗ trợ để chủ động tiếp cận dịch vụ công, khoảng cách giữa chính quyền và người dân được rút ngắn không chỉ trên giấy tờ mà trong chính những công việc hằng ngày.

“Còn tiếp”