“Chảy đi sông ơi!”

Kì cuối: Đâu rồi sông Chảy?

Đứng trên cầu Bảo Nhai nhìn ngược thấy dòng nước vàng khè cùng một vài chiếc thuyền du lịch đậu vật vờ chờ khách. Nhìn xuôi thấy những đụn cát đổ tràn ra lòng sông và những ô tô, máy xúc, máy nổ, máng đãi chạy rì rầm. Sau một hồi phân vân, tôi quyết định đến xã Cốc Lầu để xem trạm thủy điện đang xây dựng…

Nỗi lo thủy điện

Đi theo tỉnh lộ 160 chừng 6km là đến khu vực làm trạm thủy điện Cốc Lầu. Đường bám theo sông Chảy được rải nhựa nhưng có nhiều chỗ bị hư hỏng do ô tô tải trọng lớn chạy nhiều. Dọc đường cứ một quãng lại thấy có bãi tập kết cát sỏi hút từ dưới sông lên, có những bãi rộng hàng trăm mét vuông. Đập thủy điện đã đổ xong các trụ cống, đang buộc sắt để đổ phần thân đập. Gặp tốp công nhân đang cắt sắt ở ven đường, tôi hỏi: “Thủy điện này công suất bao nhiêu?”. Họ nhìn nhau, rồi một người trả lời: “15 MW chú ạ!”.

chay di song oi
Dòng sông Chảy đục ngầu phía trên cầu Bảo Nhai

Câu chuyện dần cởi mở, một công nhân cho biết, anh người dân tộc Nùng, làm công nhân hợp đồng từ ngày xây thủy điện Cốc Ly. Trên sông Chảy đoạn qua địa bàn huyện Bắc Hà hiện có 4 trạm thủy điện. Trong đó Cốc Ly to nhất công suất 90 MW hoàn thành năm 2012. Thủy điện Bản Cái phía dưới mới hoàn thành. Còn 2 cái nữa là Trung Đô (Bảo Nhai 1), Cốc Lầu (Bảo Nhai 2) công suất 7 - 15MW thì đang xây dựng. Khi tôi tỏ vẻ ngạc nhiên vì thấy chỉ khoảng 20km đường sông mà có đến 4 trạm thủy điện, người công nhân chỉ tay xuống phía dưới con đập chừng 200m nói: “Kia là suối Nậm Phàng. Trên suối ấy còn có 6 trạm thủy điện nữa đấy”.

Tôi nhìn con sông đục ngầu cạn trơ đáy, bất chợt trong đầu hiện lên con số thống kê, riêng trên sông Chảy, đoạn qua địa phận tỉnh Lào Cai có tới 21 thang thủy điện, trong đó có 5, 6 Trạm thủy điện đã và đang xây dựng. Còn tại tỉnh Lào Cai, hiện có 99 công trình thủy điện vừa và nhỏ đã được UBND tỉnh phê duyệt. Theo kế hoạch, năm 2020 sẽ hoàn thành 75 dự án thủy điện, với tổng công suất trên 1.132 MW và mỗi MW sẽ mang về cho ngân sách tỉnh 1 tỉ đồng/năm. Đối với một tỉnh miền núi như Lào Cai, nguồn thu từ thủy điện này quả không nhỏ, nhưng hệ lụy của nó thật khó đong đếm.  

Trở về Bảo Nhai, nghe chú em kể, ngày xưa sông Chảy nhiều cá lắm, nhất là loài cá lăng, cá chiên sống vùng ghềnh thác ngon nổi tiếng. Từ khi có đập thủy điện, nước sông cạn, giống cá này hết dần, chỉ còn các loại cá nhỏ. Ngày ngăn đập Cốc Ly, người dân còn đào được rất nhiều gỗ nghiến bị vùi lấp dưới lòng sông cả trăm năm. Bây giờ lòng sông cạn kiệt, bờ sông bị đào đắp chỗ lồi, chỗ lõm, gỗ chìm dưới sông hết, gỗ mọc trên rừng vãn, người dân canh cánh nỗi lo lũ lụt mỗi khi có mưa lớn kéo dài mà các đập thủy điện đồng loạt xả lũ…

Sông ơi… còn chảy?

Chú em tôi và người dân ở đây lo lắng cũng phải. Năm 2014, Thủy điện Cốc Ly xả lũ gây ngập 90ha lúa và hoa màu ở các xã Việt Tiến, Tân Dương, Xuân Hòa huyện Bảo Yên. Năm 2019, thủy điện Sử Pán 1 ở huyện Sa Pa xả lũ làm đứt cây cầu treo Bản Dền và gây thiệt hại cho 59 nhà dân. Rồi trạm thủy điện Phúc Long xây dựng trên sông Chảy khiến Trạm Thủy văn Bảo Yên bị vô hiệu hóa…

chay di song oi
Khai thác cát, sỏi, khoáng sản trên sông Chảy để tận thu lòng hồ

Một người bạn làm ở ngành điện lực tỉnh Lào Cai cho biết, với công suất hiện nay, thủy điện sẽ đủ cung cấp cho nhu cầu của tỉnh, nhưng khi hòa lưới điện quốc gia thì vẫn thiếu, phải mua thêm điện từ Trung Quốc. Thế mà lúc ở thủy điện Cốc Lầu, tôi lại nghe cánh công nhân bảo: “Làm thủy điện để bán điện cho Trung Quốc”. Nếu đúng thế thì kể cũng lạ! Chỗ bán cứ bán, chỗ mua cứ mua. Chẳng biết đường nào mà lần.

Chuyện làm thủy điện ở Lào Cai từng đã phát sinh không ít lùm xùm. Một thời rộ lên chuyện làm thủy điện Bản Hồ, Tả Thàng khi chưa được cấp phép. Chuyện nguy cơ hồ chứa nước của thủy điện trên suối Mường Hoa sẽ làm ngập bãi đá cổ Tả Van. Chuyện người dân khu vực Cốc Lầu chăng khẩu hiệu đòi đền bù khi làm thủy điện… Báo chí từng vào cuộc, lãnh đạo tỉnh, huyện, ban ngành và các chủ đầu tư từng nỗ lực giải quyết… nhưng cuối cùng thì thủy điện vẫn cứ mọc lên như nấm.

Người dân vùng xây dựng thủy điện chỉ mong có điện để dùng, nhưng đã có chuyện năm 2011, 40 hộ dân thôn Giàng Trù, xã Nậm Khánh, huyện Bắc Hà tự nguyện nhường đất kèm với lời hứa của thủy điện Nậm Phàng sẽ kéo điện cho từng hộ. Tuy nhiên, sau 6 năm nhà máy hoạt động, thu về nhiều tỉ đồng, năm 2017 người dân ở đây vẫn sống trong bóng tối. Vì vậy, nhiều nơi người dân… dị ứng với thủy điện.

Cái mà người dân đang cố gắng hi vọng là nay mai, khi các hồ thủy điện tích nước, con sông Chảy không còn chảy nữa nhưng chí ít cũng thành hồ để họ có thể nuôi cá lồng thay nguồn cá tự nhiên, tổ chức đưa đón khách du lịch lòng hồ thay du lịch dọc sông truyền thống… Thế nhưng khách du lịch đến đây đâu phải để xem… thủy điện.

Hình như cái viễn cảnh du lịch ảm đạm ở hồ Thác Bà trên sông Chảy của tỉnh Yên Bái đang là đích đến của các hồ thủy điện vùng thượng du con sông này. Đến lúc đó, chắc không chỉ có mình tôi muốn hát: “Chảy đi sông ơi…!”

“Chảy đi sông ơi!” “Chảy đi sông ơi!”

Kì 1: Ngược nguồn sông Chảy

Bài và ảnh Văn Minh

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

nhac si pho duc phuong qua doi o tuoi 76

Nhạc sĩ Phó Đức Phương qua đời ở tuổi 76

Nhạc sĩ Phó Đức Phương qua đời hôm nay (19/9) sau thời gian chống chọi với bệnh ung thư tụy, hưởng thọ 76 tuổi.
moi phut ra san cua gareth bale co gia toi 650 trieu dong

Mỗi phút ra sân của Gareth Bale có giá tới... 650 triệu đồng

Theo ước tính của tờ Marca, mỗi phút ra sân của Gareth Bale cho Real Madrid ở mùa giải 2019/20 có giá tới 23.800 euro (tương đương 650 triệu đồng).
net dep van hoa trong trang phuc dan toc dao

Nét đẹp văn hóa trong trang phục dân tộc Dao

Trang phục truyền thống là sản phẩm văn hóa, là niềm tự hào mỗi dân tộc, đồng thời chuyển tải quan niệm về vũ trụ, về nhân sinh của cộng đồng thông qua các hoa văn, họa tiết thêu, in trên đó. Khi mặc trang phục dân tộc, mỗi người đều tự ý thức về bản sắc văn hóa của dân tộc mình. 
truyen day de con chau nho ve cau hat cha ong

Truyền dạy để con, cháu nhớ về câu hát cha ông

Theo chỉ dẫn của một cán bộ văn hóa huyện, chúng tôi tìm đến nhà Nghệ nhân dân gian Lương Thiêm Phú, 82 tuổi, thôn Trang Nà, xã Tình Húc, huyện Bình Liêu, tỉnh Quảng Ninh…
co tuong mon the thao tri tue

Cờ tướng - môn thể thao trí tuệ

Thế kỉ V-VI, Cờ vua khởi nguồn từ môn chơi thời cổ ở Ấn Độ có tên gọi là “Chaturanga” có nghĩa là 4 binh chủng quân đội hợp thành: Chiến xa, tượng binh, kị binh và bộ binh.

Tin khác

Điều kì bí ở chùa Địch Lộng

dieu ki bi o chua dich long
Từ Hà Nội theo Quộc lộ 1A xuôi Ninh Bình, qua cầu Đoan Vỹ của tỉnh Hà Nam rẽ phải gần 1km du khách gặp chùa Địch Lộng (còn gọi là động Địch Lộng).

Messi trở thành tỷ phú bóng đá thứ 2 sau Ronaldo

messi tro thanh ty phu bong da thu 2 sau ronaldo
Sau Cristiano Ronaldo, Lionel Messi trở thành cầu thủ bóng đá thứ hai trên thế giới cán mốc thu nhập 1 tỷ USD, theo công bố của tạp chí Forbes.

Neymar đứng trước nguy cơ bị cấm thi đấu 7 trận

neymar dung truoc nguy co bi cam thi dau 7 tran
Với hành động đánh nguội Alvaro Gonzalez ở trận PSG thua Marseille 0-1 ở vòng 3 Ligue 1, tiền đạo Neymar có nguy cơ bị cấm thi đấu 7 trận.

Các hậu vệ tỏa sáng giúp Chelsea thắng trận mở màn

cac hau ve toa sang giup chelsea thang tran mo man
Hai trong ba bàn thắng của Chelsea tới từ các hậu vệ, nhờ đó The Blues thắng 3-1 trước Brighton ở trận mở màn Premier League 2020. Mặc dù thắng trận, nhưng lối chơi của Chelsea chưa thuyết phục.

Bị cấm thi đấu, Công Phượng lỡ dịp đối đầu Quang Hải

bi cam thi dau cong phuong lo dip doi dau quang hai
Công Phượng vắng mặt cũng khiến các CĐV bỏ lỡ màn đối đầu hấp dẫn giữa anh và tiền vệ Quang Hải của Hà Nội FC.

Noo Phước Thịnh công bố dự án âm nhạc lớn nhất năm 2020

noo phuoc thinh cong bo du an am nhac lon nhat nam 2020
Nam ca sĩ đã chính thức chia sẻ về một món quà nghệ thuật bí mật sẽ được anh gửi tặng người hâm mộ trong năm nay.
Xem thêm
nho cu do dat ba tri

Nhớ cụ đồ đất Ba Tri

Cụ Nguyễn Thị Từ, 86 tuổi, ở thị trấn Ba Tri, huyện Ba Tri,  tỉnh Bến Tre nói với vẻ đầy tự hào: “Cụ Đồ Chiểu luôn là niềm tự ...
tu bay sinh ton lien tuong den dai dich covid 19

Từ “Bẫy sinh tồn” liên tưởng đến đại dịch Covid – 19

“Vùng hoa lá bên trái và khu biển hồ mầu xanh bên phải hiện ra chiếc khẩu trang bịt kín khuôn mặt. Hậu quả của sự tàn phá thiên nhiên ...
truyen day de con chau nho ve cau hat cha ong

Truyền dạy để con, cháu nhớ về câu hát cha ông

Theo chỉ dẫn của một cán bộ văn hóa huyện, chúng tôi tìm đến nhà Nghệ nhân dân gian Lương Thiêm Phú, 82 tuổi, thôn Trang Nà, xã Tình Húc, ...
chiem nguong binh minh tren eo gio quy nhon trai nghiem nen thu mot lan trong doi

Chiêm ngưỡng bình minh trên Eo Gió – Quy Nhơn: Trải nghiệm nên thử một lần trong đời

Khoảnh khắc ngày mới lên nơi eo biển trải dài, sóng dập dìu làm loang những tia nắng đầu tiên phản chiếu trên mặt nước là ấn tượng không thể ...
binh thuan cong nhan mui ne la khu du lich quoc gia

Bình Thuận: Công nhận Mũi Né là Khu du lịch Quốc gia

Ngày 24/8, Bộ trưởng Bộ Văn hóa- Thể thao và Du lịch Nguyễn Ngọc Thiện ký Quyết định công nhận Khu du lịch Mũi Né, tỉnh Bình Thuận là Khu ...
bat ngo voi thien duong hoa ruc ro khien chi em me man tai sam son

Bất ngờ với thiên đường hoa rực rỡ khiến chị em mê mẩn tại Sầm Sơn

Mỗi dịp hè sang thu về, hoa đua nhau khoe sắc thì cũng là lúc chị em náo nức “bung lụa” dưới những giàn hoa rực rỡ, tươi thắm. Không ...
mu 1 3 crystal palace cu tat dau dieng tran ra quan

M.U 1-3 Crystal Palace: Cú tát đau điếng trận ra quân

Man Utd đã phải nhận một cú tát trời giáng từ Crystal Palace ngay trong trận ra quân ở Premier League mùa giải 2020-2021.
moi phut ra san cua gareth bale co gia toi 650 trieu dong

Mỗi phút ra sân của Gareth Bale có giá tới... 650 triệu đồng

Theo ước tính của tờ Marca, mỗi phút ra sân của Gareth Bale cho Real Madrid ở mùa giải 2019/20 có giá tới 23.800 euro (tương đương 650 triệu đồng).
messi tro thanh ty phu bong da thu 2 sau ronaldo

Messi trở thành tỷ phú bóng đá thứ 2 sau Ronaldo

Sau Cristiano Ronaldo, Lionel Messi trở thành cầu thủ bóng đá thứ hai trên thế giới cán mốc thu nhập 1 tỷ USD, theo công bố của tạp chí Forbes.
con chim se cut chan

Con chim sẻ cụt chân

Hôm nay ngày nghỉ, An được các bạn Quân, Tư rủ đi bẫy chim sẻ. Bẫy Quân mượn của anh mình. Nó biết cách bẫy, Tư có nhiệm vụ kiếm ...
giot nuoc mat muon mang

Giọt nước mắt muộn màng

“Ông đi đâu đấy? Chắc ông lại sang sông chứ gì?” Tôi cười, gọi khi ông Vĩ dắt xe máy đi phía sau cách tôi một quãng. Ông Vĩ quay ...
day dut

Day dứt

Chiếc Kia Morning đưa Phương Thảo vượt qua cửa khẩu Mộc Bài đến trung tâm tỉnh Battambang. Theo địa chỉ, lái xe người Việt kiều còn khá trẻ, tiếp tục ...
nhac si pho duc phuong qua doi o tuoi 76

Nhạc sĩ Phó Đức Phương qua đời ở tuổi 76

Nhạc sĩ Phó Đức Phương qua đời hôm nay (19/9) sau thời gian chống chọi với bệnh ung thư tụy, hưởng thọ 76 tuổi.
noo phuoc thinh cong bo du an am nhac lon nhat nam 2020

Noo Phước Thịnh công bố dự án âm nhạc lớn nhất năm 2020

Nam ca sĩ đã chính thức chia sẻ về một món quà nghệ thuật bí mật sẽ được anh gửi tặng người hâm mộ trong năm nay.
nguoi dep bien nguyen thi loan va vai dien dau tay trong series phim hinh su bao ngam

Người đẹp Biển Nguyễn Thị Loan và vai diễn đầu tay trong series phim hình sự "Bão ngầm"

Nguyễn Thị Loan đã có những chia sẻ về lần đầu tiên xuất hiện trên màn ảnh nhỏ trong vai trò một diễn viên.
Phiên bản di động