Trong Nam Y, khái niệm “trẻ lâu” ít khi được nhắc tới, thay vào đó là “thanh lọc thường xuyên”. Cơ thể được ví như dòng suối: Nước chảy thì trong, tù đọng thì đục. Khi các quá trình đào thải bị đình trệ, độc tố tích tụ, sự sống dần suy yếu. Bởi vậy, người xưa mới đúc kết: “Thân trong - tâm sáng - mệnh dài”.
Tuổi già bắt đầu từ khi cơ thể thải độc kém
Mỗi ngày, cơ thể phải xử lí lượng lớn độc chất từ thực phẩm chế biến, không khí ô nhiễm, thuốc men, rượu bia, căng thẳng tinh thần. Gan, thận, phổi, ruột và da là năm “cửa ngõ thải độc” quan trọng. Khi một trong các cơ quan này hoạt động kém, độc tố quay trở lại vòng tuần hoàn, gây mệt mỏi kéo dài, rối loạn giấc ngủ, táo bón, viêm da, đau khớp, suy giảm trí nhớ và tinh thần.
Khoa học hiện đại chỉ ra rằng, sự tích tụ độc chất thúc đẩy quá trình lão hóa tế bào một cơ chế âm thầm nhưng mạnh mẽ, khiến tuổi thọ thực tế của con người hiện đại bị rút ngắn.
Thải độc theo Nam Y: không chỉ ở thân, mà còn ở khí và tâm
Nam Y nhìn nhận “độc” theo nghĩa rộng. Độc không chỉ là chất thải trong gan, thận, ruột, mà còn là sự ứ trệ khí huyết và những cảm xúc tiêu cực. Danh y Tuệ Tĩnh từng nhấn mạnh: “Muốn trừ độc, phải hành khí; muốn hành khí, phải điều tâm”.
Theo đó, mỗi người hằng ngày phải đối diện với ba dạng “độc”: độc của thân thể, độc của cảm xúc và độc của tâm trí. Nếu chỉ chăm lo ăn uống mà bỏ quên việc điều hòa tinh thần, quá trình thanh lọc sẽ không trọn vẹn.
Năm “cửa thải độc” và những phép dưỡng sinh đơn giản
Nam Y coi cơ thể có năm con đường thải độc tự nhiên. Khi những “cửa” này được giữ thông suốt, cơ thể nhẹ nhõm, tinh thần an ổn.
Gan là bộ lọc máu và trung tâm điều hòa khí huyết. Uống nước ấm buổi sáng, tăng rau xanh, nghệ, diệp hạ châu; hạn chế rượu bia, đồ chiên rán và giữ tâm bình ổn giúp gan hoạt động hiệu quả.
Ruột là cửa thải độc lớn nhất. Chế độ ăn nhiều rau củ, men sống, uống đủ nước và vận động nhẹ sau bữa ăn giúp nhu động ruột diễn ra tự nhiên. Không nên ăn quá muộn để ruột có thời gian nghỉ ngơi.
Phổi thải độc qua từng hơi thở. Thói quen thở sâu mỗi sáng, tránh khói thuốc và môi trường ô nhiễm giúp giảm gánh nặng cho phổi, cải thiện oxy cho tế bào.
Da là cơ quan thải độc có diện tích lớn. Xông hơi thảo dược, tắm nước ấm pha muối hoặc lá tía tô giúp mở lỗ chân lông, hỗ trợ đào thải độc tố.
Thận điều hòa nước và năng lượng âm. Uống đủ nước ấm, giữ ấm lưng và bàn chân, không nhịn tiểu giúp thận hoạt động nhịp nhàng. Ngâm chân buổi tối với gừng, ngải cứu hỗ trợ tuần hoàn và giấc ngủ.
Enzyme - chìa khóa của quá trình tự thanh lọc
Dưỡng sinh hiện đại nhấn mạnh vai trò của enzyme nội sinh- lực lượng “dọn rác” tự nhiên của tế bào. Khi enzyme hoạt động tốt, cơ thể tự phân hủy chất thải, sửa chữa tổn thương và tái tạo.
Thực phẩm giàu enzyme sống như rau quả tươi, nước enzyme trái cây lên men, trà thảo dược và thực phẩm men sống giúp kích hoạt quá trình này. Khi enzyme được nuôi dưỡng đầy đủ, cơ thể tự thanh lọc mà không cần đến những liệu pháp phức tạp.
Thanh lọc tâm - nền tảng của sức khỏe bền vững
Cơ thể dễ sinh bệnh khi tâm trí tích tụ quá nhiều lo âu, giận dữ. Vì vậy, “giải độc” mỗi ngày còn là làm sạch cảm xúc. Thiền ngắn buổi sáng, đi bộ dưới nắng nhẹ, giữ tiếng cười và thái độ sống tích cực giúp hệ thần kinh ổn định, khí huyết lưu thông.
Người xưa từng nói: “Cười là phép dưỡng khí, yêu là phép dưỡng thần”. Khi tâm an, cơ thể tự kích hoạt cơ chế phục hồi và trẻ hóa.
Trở về với nhịp sống tự nhiên
Thải độc không phải là liệu trình tốn kém hay nhịn ăn khắc nghiệt. Chỉ cần ngủ đủ giấc, ăn uống điều độ, thở sâu, uống nước ấm và giữ tâm thái an hòa, cơ thể đã tự bước vào trạng thái thanh lọc. Khi những thói quen nhỏ được duy trì, người sẽ nhẹ hơn, trí nhớ linh hoạt hơn, giấc ngủ sâu hơn.
Như lời người xưa: “Sống lâu không phải do nhiều năm, mà do ít độc”. Thải độc mỗi ngày chính là nghệ thuật gìn giữ sức khỏe, trí tuệ và tuổi xuân theo cách tự nhiên, bền vững nhất.
TS. Lương y Phùng Tuấn Giang
Chủ nhiệm Nhà thuốc Thọ Xuân Đường - Kỉ lục Guinness Nhà thuốc gia truyền nhiều đời nhất Việt Nam; Chủ tịch Viện Nghiên cứu Phát triển Y Dược cổ truyền Việt Nam
