Tuy tuổi đã cao nhưng cụ Ba vẫn minh mẫn. Cụ cho biết, năm 18 tuổi đã lên núi Cấm một mình để tìm dược thảo và tầm sư học đạo. Thời ấy, ngọn núi hãy còn vắng vẻ hoang sơ, rắn rết, thú rừng nhiều vô kể, đáng sợ nhất là rắn hổ mây.
Lúc mới lên núi, cụ chọn những hang núi kín đáo để ở, sau đó mới dọn rừng, phát rẫy, trồng rau củ để sinh sống. Theo cụ, khoảng trước năm 1945, núi Cấm chỉ có năm sáu người bạo dạn lên núi sinh sống, nhưng không ở chung mà mỗi người tự tìm chỗ thích hợp để ẩn cư. Núi Cấm xưa là một ngọn núi rất đẹp, rừng cây xanh ngát với nhiều gốc cổ thụ ba bốn người ôm và là một kho dược thảo quý hiếm. Ngoài môi trường cảnh quan xinh đẹp và hệ sinh thái đa dạng, núi Cấm còn là vùng đất thiêng với nhiều truyền thuyết dân gian về Nguyễn Ánh, về các đạo sĩ và căn cứ địa của các chiến sĩ chống Pháp. Cụ Ba Lưới kể lại: “Hồi đó, tui thường vô rừng hái thuốc, kiếm thức ăn và nhiều lần gặp rắn hổ mây đón đường, có con ngóc đầu cao cả thước, có con to bằng bắp vế, nhưng nhờ tôi biết võ nên vẫn bình tĩnh đối đầu với chúng. Còn cọp, khỉ, nai, heo rừng thì nhiều vô số".
 |
| Cụ Ba Lưới (thứ 2 trái sang) rất thích hoạt động từ thiện. |
Phần lớn những người lên núi Cấm chỉ được một thời gian ngắn là xuống núi vì không chịu nổi cảnh vất vả, thiếu gạo ăn, muỗi mòng, rắn rết, nhưng riêng cụ Ba thì càng ở lâu càng thấy thích, vì không nơi đâu có khí hậu trong lành và mát mẻ như vậy. Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, cụ bắt đầu cất nhà, sửa sang lại vườn tược, hằng ngày cụ lên rừng săn hái thuốc và gặp gỡ bệnh nhân từ dưới chân núi nên cuộc sống lúc nào cũng thanh thản.
Tính đến nay, cụ đã có mặt trên núi Cấm gần 90 năm và là người cao tuổi nhất ở vùng này. Nhiều người coi cụ là một sơn nhân thông thạo về đường đi, lối về và hiểu biết nhiều về động, thực vật trên núi Cấm. Cả đời gắn bó với rừng, rừng nuôi cụ và cụ coi rừng như máu thịt của mình. Mỗi lần nhìn ai đó đốn hạ một cây cổ thụ, lòng cụ xót xa như chính thân mình bị cưa xẻ. Là một thầy thuốc núi, ngoài việc ngày ngày tìm kiếm thảo dược, tự tay bào chế thuốc để phục vụ cho hàng ngàn bệnh nhân nghèo, cụ còn tham gia nhiều việc công ích, trùng tu và bảo vệ chùa Phật Lớn. Cuộc đời cụ không vướng bận lo âu, suốt đời coi thiên nhiên là bạn, lấy nghề trị bệnh cứu người làm niềm vui và hạnh phúc. Cho tới những năm tháng cuối đời cụ vẫn ung dung tự tại, gạt bỏ mọi đua chen phiền toái.
Vì tuổi cao, sức yếu, cụ đã qua đời ngày 26/8/2018, thọ 105 tuổi, để lại bao tiếc thương cho người dân trên núi Cấm và vùng Bảy Núi, An Giang.
Bài và ảnh Hoài Vũ
