Phát huy vai trò các tộc họ trong xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân

Ở Hoà Vang, tộc họ không chỉ là nơi lưu giữ truyền thống mà đã thực sự trở thành lực lượng tham gia phát triển kinh tế - xã hội. Tộc Tán vận động hiến gần 800m² đất mở rộng đường giao thông; tộc Đặng giữ nghề bánh tráng Túy Loan; tộc Lê, tộc Võ chuyển đổi sản xuất theo hướng hữu cơ. Những việc làm cụ thể ấy cho thấy khi tộc họ vào cuộc, sự phát triển không còn là khẩu hiệu mà trở thành hành động thiết thực, bền vững.

Cùng với đó, truyền thống hiếu học tiếp tục được nuôi dưỡng mạnh mẽ. Gần 2 tỷ đồng được các tộc họ huy động để khen thưởng hơn 8.500 lượt học sinh. Không chỉ là con số, đó là sự đầu tư cho tương lai, là cách mỗi tộc họ góp phần xây dựng con người - yếu tố cốt lõi của phát triển. Mô hình tộc họ quản lý con cháu cũng phát huy hiệu quả, góp phần giữ vững an ninh trật tự, xây dựng đời sống văn hóa lành mạnh từ cơ sở.

Từ bìa phải sang, các già làng: Đinh Hồng Khanh, Bùi Văn Siêng, Đinh Văn Trí trong nghi thức cúng Yàng phục dựng Lễ hội truyền thống người Cơ Tu năm 2023.

Từ Hòa Vang nhìn lên miền núi, cộng đồng đồng bào Cơ Tu lại mang đến một chiều sâu khác cho câu chuyện tộc họ và văn hóa. Ở các thôn Phú Túc, Tà Lang, Giàn Bí và các địa phương khác sau khi sáp nhập, vai trò của các già làng chính là “linh hồn” của cộng đồng. Họ không chỉ giữ gìn phong tục mà còn dẫn dắt buôn làng phát triển.

Già làng Đinh Văn Trí (thôn Phú Túc, xã Hòa Vang) bền bỉ vận động Nhân dân xây dựng nông thôn mới, hỗ trợ người nghèo và truyền dạy văn hóa truyền thống. Già làng Đinh Hồng Khanh (thôn Tà Lang, phường Hải Vân) đi đầu trong hiến đất mở đường, cải thiện môi trường sống. Già làng Bùi Văn Siêng (thôn Giàn Bí, phường Hải Vân) tiếp tục cống hiến sau khi rời quân ngũ, gắn kết cộng đồng bằng trách nhiệm và nghĩa tình. Chính họ đã làm cho văn hóa không chỉ là ký ức, mà trở thành sức mạnh hiện hữu trong đời sống.

Từ miền núi đến đồng bằng, một điểm chung hiện rõ: sức mạnh của cộng đồng bắt đầu từ những đơn vị nhỏ nhất - gia đình, dòng tộc. Nhận thức rõ điều đó, TP Đà Nẵng đã triển khai mô hình “Tộc văn hóa” như một giải pháp mang tính chiến lược, nhằm hệ thống hóa và nâng tầm những giá trị vốn có trong đời sống Nhân dân.

Ngày 22/4/2026, UBND thành phố Đà Nẵng đã ban hành kế hoạch thực hiện xây dựng “Tộc văn hóa” trên địa bàn, do Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Thị Anh Thi ký. Theo đó, đến năm 2030, thành phố phấn đấu có ít nhất 70% tộc họ xây dựng quy ước dòng tộc. Ở khu vực đồng bằng và đô thị, ít nhất 65% tộc họ đăng ký xây dựng “Tộc văn hóa” và trên 55% được công nhận. Ở miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, mỗi địa phương có ít nhất 3 tộc họ đăng ký và ít nhất 2 tộc họ được công nhận danh hiệu này.

Đại diện các tộc họ xã Hòa Vang ký kết thực hiện “03 Cam kết -03 Đồng hành”.

Những chỉ tiêu ấy không chỉ mang tính số lượng mà còn phản ánh định hướng phát triển có chiều sâu. Bởi cốt lõi của “Tộc văn hóa” nằm ở hệ tiêu chí toàn diện: Tộc họ vận động con cháu chấp hành tốt chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước; đoàn kết giúp nhau phát triển kinh tế; tham gia xây dựng đời sống văn hóa phong phú, lành mạnh, văn minh. Đây chính là ba trụ cột quan trọng: Kỷ cương - phát triển - văn hóa.

Không dừng lại ở đó, mô hình còn hướng tới xây dựng cơ chế tự quản trong từng dòng tộc. Mỗi tộc họ trở thành một đơn vị tự quản hiệu quả, chủ động tham gia các phong trào thi đua, gắn kết chặt chẽ với hệ thống chính trị cơ sở. Đồng thời, việc thúc đẩy học tập suốt đời trong gia đình và dòng họ giúp hình thành nền tảng tri thức bền vững, đáp ứng yêu cầu của thời đại mới.

Điểm đáng chú ý là vai trò điều phối của các cơ quan chức năng. UBND thành phố giao Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì hoàn thiện và nhân rộng mô hình; Ủy ban Mặt trận Tổ quốc các cấp trực tiếp phát động và tổ chức thực hiện. Điều này cho thấy “Tộc văn hóa” không phải phong trào tự phát, mà là một chương trình có tổ chức, có định hướng rõ ràng và có sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị.

Nghi thức rước Sắc phong trong Lễ hội đình làng Túy Loan

Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, khi các giá trị truyền thống dễ bị phai nhạt, thì việc xây dựng “Tộc văn hóa” chính là cách để giữ gốc. Không phải giữ một cách hoài cổ, mà là kế thừa và phát triển. Tộc họ không chỉ là nơi thờ cúng tổ tiên, mà trở thành môi trường giáo dục đạo đức, hình thành nhân cách, gắn kết con người với cộng đồng.

Nhìn từ Hòa Vang, từ những buôn làng Cơ Tu, đến chủ trương của thành phố, có thể thấy một logic phát triển rất rõ: Bắt đầu từ con người, từ gia đình, từ dòng tộc, rồi lan tỏa ra cộng đồng và xã hội. Khi nền tảng ấy vững chắc, mọi chính sách sẽ đi vào cuộc sống một cách tự nhiên.

“Tộc văn hóa” vì thế không chỉ là một danh hiệu, mà là một cách làm, một hướng đi, một triết lý phát triển. Đó là sự kết hợp giữa truyền thống và hiện đại, giữa quản lý nhà nước và tự quản cộng đồng, giữa phát triển kinh tế và gìn giữ bản sắc.

Và từ những tộc họ bình dị, từ những con người lặng lẽ cống hiến, một Đà Nẵng đang dần hiện lên không chỉ hiện đại mà còn giàu chiều sâu văn hóa, không chỉ phát triển nhanh mà còn phát triển bền vững. Khi mỗi tộc họ là một điểm sáng, thì cả thành phố sẽ trở thành một không gian văn hóa sống động - nơi quá khứ, hiện tại và tương lai cùng hòa quyện trong một mạch chảy bền bỉ của đại đoàn kết toàn dân.