Từ một câu lạc bộ đến sức lan tỏa của một mô hình

Đằng sau con số dẫn đầu cả nước ấy là cách làm chủ động, sáng tạo của Hội NCT tỉnh: Nhận diện sớm giá trị của mô hình, chủ động tham mưu chính sách, tạo nguồn lực, phân công trách nhiệm, luôn kiểm tra và nâng chất lượng hoạt động.

Từ 5 triệu đồng vốn vay...

Năm 2010, CLB LTHTGN đầu tiên của Thanh Hóa được thành lập tại Dân Quyền, nay thuộc xã Triệu Sơn, trong khuôn khổ Dự án VIE022. Một trong những thành viên đầu tiên là bà Trần Thị Tâm. Chồng mất sớm, một mình nuôi 5 người con, cuộc sống gia đình từng nhiều năm khó khăn. Được CLB cho vay 5 triệu đồng, bà Tâm đầu tư mua lợn sinh sản, gà, cá, chim bồ câu. Từ khoản vốn nhỏ, gia đình từng bước gây dựng đàn gia súc, gia cầm, ao cá, tạo nguồn thu nhập ổn định và thoát nghèo bền vững.

Khám sức khỏe cho thành viên tại CLB LTHTGN tại TP Thanh Hóa.

Nhưng điều bà nhận được không chỉ là vốn. Bà được khám sức khỏe định kỳ, lập sổ theo dõi sức khỏe, tập dưỡng sinh, tham gia văn hóa, văn nghệ, giao lưu. Sau đó, bà trở thành thành viên Ban Chủ nhiệm CLB, trưởng nhóm tình nguyện viên chăm sóc NCT già yếu, hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. “Từ khi tham gia CLB, tôi thấy mình vui, khỏe ra, lại được vay vốn làm ăn, kinh tế gia đình được cải thiện”, bà Tâm chia sẻ.

Câu chuyện của bà Tâm cho thấy rõ triết lý của mô hình: Giúp người khó khăn không chỉ bằng hỗ trợ trước mắt, mà tạo cơ hội để họ tự vươn lên; từ người được giúp, họ lại trở thành người giúp đỡ cộng đồng.

Ngay sau khi tiếp cận mô hình qua dự án quốc tế, Hội NCT tỉnh nhận thấy đây là mô hình toàn diện, thiết thực, phù hợp với nhóm NCT nghèo, cận nghèo, cô đơn, khuyết tật, hoàn cảnh khó khăn. Đặc biệt, mô hình vừa chăm sóc, vừa phát huy vai trò NCT, phù hợp với yêu cầu ứng phó già hóa dân số.

Năm 2013, khi chưa có quyết định của Thủ tướng Chính phủ về nhân rộng mô hình, Hội NCT tỉnh đã chủ động xây dựng Đề án nhân rộng 200 CLB Liên thế hệ tự giúp nhau giai đoạn 2013-2016, tham mưu UBND tỉnh phê duyệt và giao Hội tổ chức thực hiện. Đây là bước đi thể hiện rõ tư duy chủ động, sáng tạo của tổ chức Hội.

Sau khi Chính phủ ban hành các quyết định về nhân rộng CLB LTHTGN, Hội NCT tỉnh tiếp tục xây dựng đề án riêng của Thanh Hóa, phối hợp các sở, ngành tham mưu UBND tỉnh phê duyệt; từ mục tiêu 300 CLB giai đoạn 2016-2020, 400 CLB giai đoạn 2021-2025 và hướng tới 900 CLB đến năm 2035.

Tính đến tháng 8/2026, Thanh Hóa có 1.265 CLB LTHTGN, trong đó 311 CLB hình thành từ các dự án quốc tế; hơn 71.700 thành viên; tổng nguồn quỹ trên 91,5 tỷ đồng. Sau ngày 1/7/2025, dù mô hình tổ chức và đội ngũ cán bộ Hội có nhiều thay đổi, toàn tỉnh vẫn thành lập thêm 25 CLB.

Điểm đáng chú ý trong cách làm của Thanh Hóa là Hội NCT tỉnh không dừng ở việc giao chỉ tiêu. Hội tỉnh đảm nhiệm tập huấn, cung cấp tài liệu, chỉ đạo nhân rộng, hỗ trợ các CLB mới thành lập cân, máy đo huyết áp, phê chuẩn hồ sơ, kiểm tra, đôn đốc. Hội cấp huyện trước đây phụ trách vận động nguồn lực, hướng dẫn thành lập, giao ban và kiểm tra; Hội cơ sở trực tiếp tuyên truyền, vận động, tham mưu cấp ủy, chính quyền, huy động nguồn lực và quản lý CLB. Sự phân công rõ người, rõ việc giúp mô hình được triển khai đồng bộ, tránh tình trạng thành lập được CLB nhưng hoạt động thiếu nguồn lực, thiếu nội dung hoặc nhanh chóng lắng xuống.

Bởi với CLB cộng đồng, thành lập chỉ là điểm khởi đầu; duy trì được hoạt động thường xuyên, hấp dẫn và mang lại lợi ích thực chất mới quyết định sức sống của mô hình.

Buổi sinh hoạt của CLB Liên thế hệ tự giúp nhau tỉnh Thanh Hóa

“Mái nhà chung” của NCT

Tại CLB LTHTGN thôn Hưng Đạo, nay thuộc xã Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa, những buổi sinh hoạt không chỉ có văn nghệ mà còn trao đổi kinh nghiệm sản xuất, tư vấn sức khỏe, thông tin về thành viên và hoạt động của đội tình nguyện viên.

Chủ nhiệm CLB Nguyễn Đức Việt cho biết: CLB thành lập tháng 4/2022, có 62 thành viên. CLB duy trì các hoạt động chăm sóc sức khỏe, tăng thu nhập, văn hóa - văn nghệ, chăm sóc tại nhà, nâng cao nhận thức về quyền và lợi ích, hỗ trợ cộng đồng. CLB phối hợp tổ chức khám sức khỏe, theo dõi sức khỏe định kỳ cho thành viên; duy trì hoạt động dưỡng sinh, bóng chuyền hơi, dân vũ và tổ tình nguyện viên chăm sóc tại nhà. Đặc biệt, 43 thành viên được vay vốn phát triển kinh tế, tăng thu nhập.

Ông Lê Trọng Thủy, thành viên CLB LTHTGN thôn 3, phường Đông Sơn, chia sẻ: Từ khi tham gia CLB, ông thấy vui và có ích hơn vì được học hỏi kiến thức, chăm sóc sức khỏe, tham gia văn nghệ. CLB còn giúp vợ chồng ông vay vốn phát triển kinh tế, cuộc sống ổn định và tự tin hơn.

Phát triển nguồn lực và giữ sức sống cho mô hình

Hội NCT Thanh Hóa xác định, muốn CLB hoạt động bền vững phải tạo nguồn lực ngay từ đầu. Mỗi CLB mới thành lập được định hướng có vốn từ 50 triệu đồng trở lên, huy động từ nhiều nguồn: Hội NCT, cấp ủy, chính quyền, tổ chức, cá nhân và chính thành viên. Nhờ đó, nhiều CLB từ nguồn vốn ban đầu 50-70 triệu đồng đã phát triển lên hơn 250 triệu đồng. Đến nay, các CLB đã hỗ trợ 35.380 lượt người vay vốn phát triển kinh tế, xóa đói, giảm nghèo. Trên 5.370 NCT hoàn cảnh khó khăn, đau yếu nặng được tình nguyện viên đến nhà chăm sóc, giúp đỡ; khoảng 95% CLB đạt tiêu chí mọi thành viên có bảo hiểm y tế; mỗi năm các CLB vận động hơn 4.000 suất quà thăm hỏi người khó khăn.

Sau 16 năm, bài toán của Thanh Hóa không chỉ là “có bao nhiêu CLB”, mà là CLB hoạt động có thực chất hay không. Ông Nguyễn Đức Thắng, Chủ tịch Hội NCT tỉnh cho biết: Hội NCT tỉnh yêu cầu các CLB duy trì 8 mảng hoạt động, sinh hoạt định kỳ; coi Ban Chủ nhiệm là “đầu tàu”, “linh hồn” của CLB. Văn nghệ, dưỡng sinh, dân vũ, bóng chuyền hơi… được tổ chức thường xuyên, tạo sự gắn kết và sức hấp dẫn.

Tại thôn Đông Mỹ, xã Thiệu Quang, bà Lê Thị Nhung, 76 tuổi tham gia từ những ngày đầu thành lập CLB. Bà cho biết: “Từ ngày tham gia các hoạt động văn nghệ, thể thao của CLB, tôi thấy tinh thần ngày càng minh mẫn hơn, các bệnh của tuổi già cũng thuyên giảm nhiều”.

Từ một CLB ở Dân Quyền năm 2010, đến nay Thanh Hóa đã hình thành một mạng lưới 1.265 CLB. Đằng sau con số ấy là một bài học lớn: Mô hình chỉ có thể lan tỏa khi tổ chức Hội chủ động tham mưu, biến chủ trương thành kế hoạch, tạo nguồn lực, phân công trách nhiệm và thường xuyên kiểm tra, nâng cao chất lượng. Quan trọng hơn, Hội đã tạo điều kiện để NCT và cộng đồng trở thành chủ thể của mô hình. Người được giúp hôm nay có thể trở thành người giúp ngày mai.

Đến nay, CLB LTHTGN đã trở thành một “thương hiệu” giàu giá trị của Hội NCT: Nhắc đến Hội, người ta nghĩ ngay đến CLB; nhắc đến CLB LTHTGN, lại nhớ ngay đến Hội NCT. Và, giá trị của CLB LTHTGN không chỉ nằm ở số lượng thành viên hay số tiền quỹ. Đó là nơi NCT được sống vui, sống khỏe, sống có ích; nơi sự sẻ chia trở thành thói quen cộng đồng và tuổi già tiếp tục là một chặng đời có ý nghĩa.