Từ con số tăng trưởng đến chất lượng sống của mỗi người dân

Từ 360 lượt ý kiến ở tổ đến 58 lượt phát biểu và hai lượt tranh luận tại hội trường, Quốc hội đã làm việc, như Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng đánh giá, với tinh thần khẩn trương, dân chủ và trách nhiệm.

Điều đọng lại không chỉ là những con số trên, mà là cách các đại biểu dân cử đặt câu hỏi gốc của phát triển: tăng trưởng từ đâu? Bằng nguồn lực nào? Và thành quả thuộc về ai? Đó cũng là câu hỏi của mà đông đảo cử tri gửi tới Quốc hội.

Những kết quả đáng ghi nhận

Năm 2026, kinh tế Việt Nam chịu nhiều tác động bất lợi: xung đột địa chính trị, giá dầu thế giới duy trì trên 110 USD/thùng trong quý III, Mỹ áp thuế bổ sung 12,5% ảnh hưởng khoảng 70% hàng xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường này. Dù vậy, theo số liệu được dẫn tại nghị trường, GDP 9 tháng năm 2026 ước tăng 9,01%, cao nhất trong 15 năm; xuất khẩu tăng 24,5%; vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài thực hiện đạt 21,1 tỷ USD, tăng 12,1% so với cùng kỳ năm trước. Kinh tế vĩ mô ổn định, các cân đối lớn được giữ vững, kết quả của sự chỉ đạo, điều hành quyết liệt, linh hoạt của Chính phủ và nỗ lực của các cấp, các ngành, doanh nghiệp, Nhân dân.

Nhưng nghị trường không tự mãn. Các đại biểu nhìn thẳng vào hạn chế: tăng trưởng chưa đi đôi với nâng cao năng suất, giá trị gia tăng trong nước và năng lực tự chủ; thực thi chính sách, pháp luật vẫn là điểm nghẽn; chênh lệch giữa các vùng trong tiếp cận dịch vụ thiết yếu còn lớn.

Quang cảnh phiên họp tại hội trường ngày 31/10

Mục tiêu 10% và bài toán của quý IV

Với mức 9,01% sau 9 tháng, để cả năm đạt từ 10% trở lên, quý IV phải tăng khoảng 12,5%. Đại biểu Lê Hữu Trí (Khánh Hòa) cho rằng vấn đề không chỉ là tăng bao nhiêu phần trăm, mà phải trả lời được tăng trưởng từ đâu, chất lượng ra sao, có bền vững không. Đại biểu Trần Thị Hồng Thanh (Ninh Bình) đề nghị Chính phủ lượng hóa đóng góp của từng động lực, ngành, địa phương, xây dựng kịch bản tăng trưởng, lạm phát tương ứng với biến động giá năng lượng, lãi suất, thương mại quốc tế và xác định rõ ngưỡng rủi ro.

Giải trình trước Quốc hội, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nhìn nhận đây là thách thức rất lớn nhưng không phải nhiệm vụ bất khả thi, bởi nền kinh tế còn dư địa và động lực tăng trưởng. Theo Phó Thủ tướng, trong 9 tháng qua, Chính phủ đã dành khoảng 360.000 tỷ đồng cho các chính sách hỗ trợ về thuế, phí và hơn 200.000 tỷ đồng cho các chương trình an sinh xã hội, gồm y tế, giáo dục; những tháng cuối năm sẽ tập trung tháo gỡ vướng mắc về thể chế, đất đai, thủ tục đầu tư, vốn và thị trường.

Hai luồng ý kiến ấy bổ sung cho nhau: Chính phủ cho thấy quyết tâm và công cụ điều hành, đại biểu đòi hỏi kịch bản lượng hóa và điều kiện bảo đảm cụ thể. Một nền kinh tế tăng nhanh nhưng năng suất cải thiện chậm, doanh nghiệp trong nước chưa lớn mạnh, giá trị gia tăng còn thấp thì khó giữ tốc độ cao lâu dài; vì thế tăng trưởng hai con số phải gắn với đổi mới căn bản phương thức phát triển, như đại biểu Trịnh Xuân An (Đồng Nai) nhấn mạnh.

Thu nhập thực và bài toán lạm phát

Đại biểu Trịnh Xuân An nêu một so sánh đáng suy ngẫm: thu nhập bình quân của người lao động 9 tháng tăng 9%, trong khi chỉ số giá tiêu dùng tăng 4,52%. Sau khi trừ yếu tố giá, mức cải thiện thu nhập thực tế chỉ còn khoảng một nửa so với con số danh nghĩa.

Về phía Chính phủ, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho biết CPI bình quân chín tháng tăng 4,52%, nhích trên mục tiêu 4,5% Quốc hội đề ra. Từ đầu năm, Chính phủ đã dành khoảng 64.000 tỷ đồng giảm thuế, phí đối với xăng dầu; dự kiến từ tháng 11 đến hết năm dành thêm khoảng 4.000 tỷ đồng để đưa thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng từ 7% về 0%; đồng thời chỉ đạo Tập đoàn Điện lực Việt Nam tiết giảm chi phí, hướng tới giảm giá bán lẻ điện khoảng 2% đến hết ngày 31/3/2027. Hai biện pháp sau tạo thêm dư địa khoảng 0,07 điểm phần trăm, con số khiêm tốn cho thấy kiểm soát lạm phát còn đòi hỏi nhiều nỗ lực.

Với những gia đình có người cao tuổi sống bằng lương hưu và trợ cấp, mỗi điểm phần trăm của giá cả đều được cảm nhận rõ. Tăng trưởng chỉ thực sự có ý nghĩa khi tạo ra việc làm chất lượng, nâng cao thu nhập thực tế và cải thiện đời sống mọi tầng lớp nhân dân.

Đầu tư công: Lấy hiệu quả làm thước đo

Chi đầu tư phát triển năm 2027 dự kiến khoảng 1,76 triệu tỷ đồng, tăng gần 57% so với dự toán năm 2026, nguồn lực rất lớn, thể hiện quyết tâm hoàn thiện kết cấu hạ tầng. Song vốn lớn không đồng nghĩa với hiệu quả cao. Đại biểu Lê Văn Thế (Ninh Bình) đề nghị cụ thể hóa việc đánh giá hiệu quả sau đầu tư đối với từng loại dự án: năng lực sản xuất mới, việc làm được tạo ra, mức tham gia chuỗi cung ứng của doanh nghiệp Việt Nam, kết quả ứng dụng và thương mại hóa khoa học, công nghệ.

Về thực tế giải ngân, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho biết trong tổng nguồn vốn khoảng 3,42 triệu tỷ đồng Quốc hội phê chuẩn, Chính phủ đã thông qua phương án phân bổ khoảng 3,15 triệu tỷ đồng, tương đương 92%. Giải ngân từ 63% kế hoạch cuối tháng 9 đã vượt 720.000 tỷ đồng, trên 75% kế hoạch tính đến ngày 29/10. Phó Thủ tướng cũng thẳng thắn chỉ ra một số bộ, ngành, địa phương giải ngân chưa đạt yêu cầu, 8 địa phương có số vốn tạm ứng tương đối lớn. Nếu giải ngân 100% kế hoạch, đầu tư công sẽ đóng góp khoảng 1,7 điểm phần trăm vào tăng trưởng cả năm.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng cho biết, khi tổng hợp các ý kiến, nêu yêu cầu khắc phục tình trạng chậm giao vốn, chậm giải ngân; gắn tiến độ với khối lượng hoàn thành, công trình đưa vào sử dụng và hiệu quả khai thác; thu hồi tạm ứng đúng hạn. Nói cách khác, thước đo của đầu tư công phải chuyển từ tỷ lệ giải ngân sang chất lượng và kết quả đầu ra.

Từ kiến nghị đến hành động

Kết thúc phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng đề nghị Chính phủ nghiên cứu tiếp thu, cụ thể hóa các ý kiến thành nhiệm vụ, giải pháp, xác định rõ trách nhiệm, thời hạn thực hiện và kết quả cần đạt để Quốc hội giám sát. Các ý kiến tại tổ và hội trường sẽ được tổng hợp đầy đủ, gửi Chính phủ nghiên cứu tiếp thu, giải trình. Với cử tri và xã hội, câu chuyện chỉ thực sự bắt đầu từ đây: những kịch bản tăng trưởng được lượng hóa, các khoản đầu tư được đo bằng kết quả đầu ra, thu nhập thực của người dân được cải thiện, và không một nhóm dân cư nào bị bỏ lại phía sau.

Mục tiêu tăng trưởng hai con số chỉ bền vững khi chất lượng tăng trưởng được nâng lên, nguồn lực được sử dụng hiệu quả và mọi nguồn lực của xã hội, trong đó có trí tuệ, kinh nghiệm của hàng triệu người cao tuổi, đều được phát huy. Đưa tư duy ấy vào kế hoạch năm 2027, vào nghị quyết của Quốc hội, vào các dự án luật và hạ tầng an sinh xã hội, chính là cách để khát vọng phát triển nhanh và bền vững mang ý nghĩa nhân văn đầy đủ nhất.