90 năm tuổi đời, 60 năm tuổi Đảng và hành trình giữ lửa niềm tin

Xây dựng, chỉnh đốn Đảng là công việc then chốt, sống còn của cách mạng Việt Nam. Nhìn lại lịch sử các kỳ Đại hội Đảng mà tôi trực tiếp chứng kiến, từ những bài học vấp váp chủ quan thời kỳ bao cấp đến bước ngoặt Đổi mới tại Đại hội VI, từ việc kiên trì xây dựng cơ chế giám sát của Nhân dân đến cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí “không có vùng cấm, không có ngoại lệ” hiện nay, tôi càng thấu hiểu sâu sắc: Sự vững mạnh của Đảng không tự nhiên mà có, mà phải trải qua quá trình tự rèn luyện, tự chỉnh đốn liên tục. Quán triệt sâu sắc những chỉ đạo mới nhất của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về tinh gọn bộ máy, chống lãng phí và phương châm “vừa chạy vừa xếp hàng”, công cuộc xây dựng Đảng đang mở ra một chương mới đầy quyết liệt để đưa đất nước vững bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Từ vấp váp chủ quan Đại hội IV đến bài học “Dân là gốc” Đại hội VI

Trong công tác xây dựng Đảng, bài học về sự nghiêm túc nhìn nhận sai lầm để sửa chữa là bài học đắt giá nhất. Sau chiến thắng vĩ đại năm 1975, tại Đại hội IV (1976), chúng ta đã mắc những sai lầm chủ quan, duy ý chí, thể hiện ở việc vội vã sáp nhập các tỉnh, thành những đơn vị có quy mô quá lớn (như Hải Hưng, Hà Nam Ninh, Bình Trị Thiên, Cao Lạng...) và đẩy mạnh cải tạo công thương nghiệp theo mô hình tập trung, bao cấp. Chúng ta áp dụng mô hình chưa phù hợp với điều kiện thực tiễn Việt Nam. Hậu quả là kinh tế rơi vào khủng hoảng nghiêm trọng, đến năm 1985, lạm phát vọt lên tới con số kỷ lục 774,7%, đời sống Nhân dân vô cùng gieo neo.

Đồng chí Nguyễn Túc (thứ 2 từ trái sang) chụp hình lưu niệm cùng các đại biểu tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng. Ảnh tác giả Nguyễn Túc cung cấp

Trong hoàn cảnh hiểm nghèo ấy, chính thực tiễn sáng tạo và tiếng nói của Nhân dân đã “xé rào” cứu nguy cho đất nước. Những mô hình dũng cảm bước qua cơ chế cũ như “khoán hộ” của đồng chí Đoàn Duy Thành ở Hải Phòng, “cải cách giá - lương - tiền” của đồng chí Chín Cần ở Long An, hay tư duy “không thể để dân đói” của Bí thư Thành ủy TP Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Linh... đã buộc Trung ương phải nhìn thẳng vào sự thật.

Đại hội VI (năm 1986) diễn ra với tinh thần tự phê bình nghiêm túc và dũng cảm nhận những thiếu sót mà Đảng đã vấp phải. Đảng thẳng thắn chỉ ra nguyên nhân của khủng hoảng là do “chủ quan, duy ý chí, vi phạm quy luật khách quan”, từ đó đề ra đường lối Đổi mới toàn diện. Đại hội VI đã đúc kết bài học lịch sử muôn đời: “Trong toàn bộ hoạt động cách mạng của mình, Đảng phải quán triệt tư tưởng Lấy dân làm gốc”. Không có lòng dân, không tôn trọng quy luật khách quan và không hài hòa lợi ích của Nhân dân thì mọi kế hoạch dù lớn đến đâu cũng thất bại.

Nhận diện “khuyết tật bẩm sinh” và hành trình 7 năm kiên trì tạo dựng cơ chế giám sát của Mặt trận

Qua từng kỳ Đại hội, nhận thức của Đảng về nguy cơ tham nhũng, tiêu cực ngày càng sâu sắc và thực chất hơn. Trước đây, thời bao cấp, chúng ta duy lý cho rằng “Chủ nghĩa xã hội không có tham nhũng”. Nhưng qua thực tiễn, Đảng thẳng thắn thừa nhận: Quan liêu, tham nhũng và lãng phí là khuyết tật bẩm sinh của bộ máy cầm quyền nếu thiếu sự giám sát của Đảng, Nhà nước và sự giám sát của Nhân dân.

Mức độ suy thoái tăng dần từ “một số” (Đại hội VII), đến “một bộ phận” (Đại hội VIII), và “một bộ phận không nhỏ” (Đại hội IX, X), Đảng đã nhận diện chính xác sự nguy hại của tệ tham nhũng. Tuy nhiên, nếu chỉ dừng lại ở tự phê bình trong nội bộ Đảng thì chưa đủ. Muốn làm sạch bộ máy, Đảng bắt buộc phải dựa vào Nhân dân, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức Chính trị - Xã hội.

Tôi nhớ lại hành trình kiên trì suốt 7 năm trời (từ Đại hội X năm 2006 đến cuối năm 2012). Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã liên tục kiến nghị, xây dựng Đề án và trình Bộ Chính trị ban hành cơ chế giám sát. Sự kiên trì ấy đã đơm hoa kết trái khi ngày 12/12/2013, Bộ Chính trị khóa XI chính thức ban hành Quyết định số 217-QĐ/TW về “Quy chế giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội” và Quyết định số 218-QĐ/TW về việc Nhân dân tham gia góp ý xây dựng Đảng, chính quyền. Đến Đại hội XIII (2021), Đảng tiếp tục phát triển hoàn chỉnh phương châm dân chủ lên một tầm cao hơn với nội dung: “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”. Dựa vào dân để xây dựng Đảng chính là con đường đúng đắn nhất.

Dù tuổi cao đồng chí Nguyễn Túc vẫn luôn dành thời gian chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm trên sóng phát thanh, truyền hình và báo chí để trao truyền kinh nghiệm. Ảnh tác giả Nguyễn Túc cung cấp

Đột phá phòng, chống tham nhũng, lãng phí “không có vùng cấm” và sức bật GDP thần kỳ

Song song với việc hoàn thiện cơ chế giám sát, trong hơn hai nhiệm kỳ qua, dưới sự chỉ đạo quyết liệt, bài bản của Cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực và tiếp theo là đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, công tác chỉnh đốn Đảng đã đạt được những kết quả mang tính đột phá chưa từng có. Chỉ tính riêng trong nhiệm kỳ XIII, đã có tới 28 đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng và 7 đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị vi phạm bị xử lý kỷ luật nghiêm minh, kể cả xử lý hình sự.

Ngồi ở tuổi 90 nhìn lại cuộc chiến này, tôi vô cùng cảm động và tin tưởng. Xử lý cán bộ vi phạm là điều đau xót, nhưng đó là hành động bắt buộc để “chặt một cành sâu để cứu cả cây”. Phương châm “không có vùng cấm, không có ngoại lệ, bất kể người đó là ai” không chỉ làm sạch bộ máy, mà quan trọng hơn cả là đã củng cố và lấy lại niềm tin máu thịt của Nhân dân đối với Đảng.

Chính nhờ Đảng ta giữ vững được sự trong sạch, giữ vững ổn định chính trị mà sức mạnh tổng hợp của đất nước đã tăng vọt ngoài dự báo. Năm 1995, quy mô nền kinh tế (GDP) của Việt Nam chỉ đạt khoảng 20,8 tỷ USD (trong khi Thái Lan đã đạt 168 tỷ USD, gấp hơn 8 lần chúng ta). Đến nay, GDP của Việt Nam đã vượt mốc 515 tỷ USD, đuổi sát nút và sẵn sàng bứt phá vươn lên top đầu ASEAN. Đó là minh chứng hùng hồn nhất cho thấy: Khi Đảng trong sạch, lòng dân đồng thuận thì không sức mạnh nào ngăn cản được đà phát triển của đất nước. Và đúng như Đại hội XIII của Đảng đã khẳng định: Đất nước ta chưa bao giờ có được cơ đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín quốc tế như ngày nay.

Tầm nhìn của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Tinh gọn bộ máy, “vừa chạy vừa xếp hàng” và gỡ áp lực cho cán bộ cơ sở

Bước sang giai đoạn hiện nay, quán triệt các quan điểm chỉ đạo mang tính đột phá của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng đang đứng trước những đòi hỏi rất mới và mạnh mẽ. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh yêu cầu cấp bách phải tinh gọn bộ máy của hệ thống chính trị theo hướng “tinh - gọn - mạnh - hiệu năng - hiệu lực - hiệu quả”; đồng thời xác định cuộc đấu tranh chống lãng phí có vị trí tương đương với phòng, chống tham nhũng, tiêu cực.

Về phương châm hành động “vừa chạy vừa xếp hàng”, dưới góc nhìn của một người từng trải qua kỳ Đại hội IV, tôi cho rằng đây là đòi hỏi rất đúng đắn của thời đại số và kỷ nguyên mới. Đất nước không thể chờ đợi hay chần chừ; phải vừa làm, vừa rút kinh nghiệm, tiến nhanh, tiến mạnh nhưng điều cốt yếu là phải tiến vững chắc. Muốn vững chắc, công tác cán bộ phải chuyển mạnh sang phòng ngừa từ sớm, từ xa, triệt tiêu cơ hội “ăn tập thể” hay trục lợi đất đai, vật tư thông qua việc đẩy mạnh luân chuyển cán bộ, quy định chức danh không phải người địa phương và giám sát chặt chẽ những vị trí nắm giữ tài chính, tài sản công.

Một vấn đề rất thực tế mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã thẳng thắn chỉ ra: Trong công tác cán bộ ở cấp cơ sở, hiện mới chỉ có khoảng 30% cán bộ xã, phường là đáp ứng ngay yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Vừa qua, về thăm lại xã Cẩm Giàng, Hải Dương (nay là TP Hải Phòng), gặp gỡ anh em cán bộ xã, tôi thấy anh em làm việc vất vả ngày đêm. Có những xã biên chế quy định 45 người nhưng thực tế chỉ có 30 người, công việc dồn dập, áp lực rất lớn. Vì vậy, cùng với việc siết chặt kỷ cương, kiên quyết gạt bỏ cán bộ cơ hội, Đảng cần khẩn trương có chính sách đào tạo, bồi dưỡng dồn lực cho cơ sở, đồng thời hoàn thiện cơ chế đủ mạnh để bảo vệ, động viên những cán bộ tận tụy, trung thực, dám nghĩ dám làm vì lợi ích chung.

Tuổi 90 và 3 bài học đúc kết gửi lại thế hệ trẻ bước vào kỷ nguyên vươn mình

Ở cái tuổi “xưa nay hiếm” - tròn 90 tuổi đời, hơn 60 năm tuổi Đảng và 38 năm tham gia lãnh đạo công tác Mặt trận, ước nguyện lớn nhất của tôi là được đem những trải nghiệm xương máu của đời mình gửi lại cho các thế hệ cán bộ, đảng viên trẻ hôm nay. Cuộc đấu tranh xây dựng, chỉnh đốn Đảng là hành trình không có điểm dừng, và để giữ vững ngọn lửa niềm tin, tôi xin đúc kết 3 bài học cốt lõi:

Một là, bài học Thế trận lòng dân là vô địch: Dù trong thời chiến, thời bao cấp hay thời số hóa hôm nay, sức mạnh của Đảng đều nằm ở lòng dân. Cán bộ có gần dân, nghe dân, sống tử tế và giải quyết được những bức xúc đời thường của dân thì Nhân dân mới tin Đảng. “Nhân dân còn tin thì đất nước còn mạnh”.

Hai là, bài học về sự Mẫu mực và Liêm chính: Cán bộ, nhất là cán bộ lãnh đạo cấp cao, phải giữ mình trong sạch, không tham lam đất đai, tài sản, không sa vào lối sống đặc quyền đặc lợi nhất là trong điều kiện hiện nay Đảng khuyến khích đảng viên tham gia đầu tư, kinh doanh, làm giàu chính đáng. Nêu gương chính là mệnh lệnh không lời có sức thu phục lòng người mạnh mẽ nhất.

Ba là, bài học về Sự trung thực và Kiểm soát quyền lực: Phải luôn dũng cảm nhìn thẳng vào sự thật, nghe tiếng nói phản biện của Mặt trận, các tổ chức Chính trị - Xã hội và Nhân dân, kiên quyết “nhốt quyền lực vào lồng cơ chế”. Một Đảng biết dũng cảm tự sửa chữa khuyết điểm, kiên quyết cắt bỏ những cành sâu là một Đảng trường tồn và không lực lượng nào có thể đánh gục.

Suốt 90 năm tuổi đời, tôi vẫn trọn vẹn một niềm tin son sắt vào tương lai của Đảng và Dân tộc. Ngọn lửa niềm tin ấy sẽ tiếp tục được trao truyền, tỏa sáng, cùng toàn Đảng, toàn dân đưa Việt Nam vững vàng bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc!

(*) Đầu đề do Tòa soạn đặt.