Quốc tế 20/03/2023 10:41
Lí do Trung Quốc cố gắng trở thành bên trung gian hòa giải
Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết, cơ quan này đang liên lạc với cả hai bên. Trong khi Bắc Kinh chưa xác nhận về kế hoạch trao đổi giữa Chủ tịch Tập Cận Bình với Tổng thống Putin hoặc Tổng thống Zelensky thì có một số suy đoán cho rằng, Trung Quốc có lẽ đang cố gắng đưa hai bên ngồi vào bàn đàm phán.
Trung Quốc thường tuân thủ nguyên tắc không can thiệp vào xung đột của các quốc gia khác, đặc biệt là những quốc gia ở xa lãnh thổ nước này. Tuy nhiên, theo các nhà phân tích, thỏa thuận hòa bình đạt được ở Bắc Kinh vào tuần trước giữa Saudi Arabia và Iran đã cho thấy Trung Quốc có mục tiêu hướng tới xác lập vị trí như một nước lớn có trách nhiệm dưới thời ông Tập Cận Bình.
Giới phân tích cho rằng, nỗ lực trở thành bên trung gian hòa bình là một cuộc đầu tư chi phí thấp nhưng lại có thể thu về thành quả lớn cho Trung Quốc, thậm chí cả khi một đột phá nhanh chóng là điều khó có khả năng xảy ra sớm.
 |
| Giới phân tích cho rằng nỗ lực trở thành bên trung gian hòa bình là một cuộc đầu tư chi phí thấp nhưng lại có thể thu về thành quả lớn cho Trung Quốc. Ảnh Reuters |
Đề xuất hòa bình của Trung Quốc
Trung Quốc hối thúc Nga và Ukraine nhất trí giảm dần leo thang để hướng tới ngừng bắn hoàn toàn trong một tài liệu 12 điểm mà nước này đề xuất mang tên "giải pháp chính trị cho cuộc khủng hoảng Ukraine".
12 nội dung được đưa ra bao gồm: Tôn trọng chủ quyền của các quốc gia; từ bỏ tư duy Chiến tranh Lạnh; ngừng bắn và đình chiến; nối lại đàm phán hòa bình; giải quyết khủng hoảng nhân đạo; bảo vệ dân thường và tù binh chiến tranh; bảo vệ an toàn cho các nhà máy điện hạt nhân; giảm thiểu rủi ro chiến lược; đảm bảo vận chuyển lương thực; chấm dứt trừng phạt đơn phương; đảm bảo ổn định chuỗi công nghiệp và chuỗi cung ứng; thúc đẩy tái thiết sau xung đột.
Nga và Ukraine phần nào bày tỏ sự quan tâm đến kế hoạch trên trong khi Mỹ và NATO tỏ rõ thái độ hoài nghi với đề xuất của Trung Quốc.
Khẳng định chỉ cân nhắc đến tiến trình hòa bình sau khi quân đội Nga rút khỏi lãnh thổ Ukraine, Kiev đã nêu ra việc kế hoạch trên của Bắc Kinh không tuyên bố Nga phải rút khỏi biên giới được xác lập sau khi Liên Xô sụp đổ năm 1991. Dù vậy, Kiev cho biết, nước này cởi mở với "một số phần của kế hoạch".
Trong khi đó, Nga thông báo sẽ "nghiên cứu cẩn thận" kế hoạch trên dù chưa nhận thấy bất kì dấu hiệu nào cho giải pháp hòa bình ở thời điểm hiện tại.
Còn NATO và EU thì bác bỏ đề xuất của Trung Quốc, cho rằng Bắc Kinh "không đáng tin cậy" trong vấn đề Ukraine bởi không tham gia chỉ trích Moscow.
Trung Quốc có thể đóng vai trò như thế nào?
Các nhà phân tích cho rằng, không giống như mối quan hệ giữa Saudi Arabia và Iran - vốn có thể dễ đạt được thắng lợi ngoại giao hơn, Trung Quốc khó có thể đưa Nga và Ukraine ngồi vào bàn đàm phán. Tuy nhiên, Chủ tịch Tập Cận Bình có thể hành động như một "kênh sau" bằng việc thúc đẩy động lực đàm phán cho hai bên, đây là điều khó xảy ra hiện nay, bởi cả hai đều kiên định với lập trường của mình.
Trung Quốc là đối tác quan trọng nhất của Nga. Bắc Kinh mua dầu mỏ từ Moscow, đồng thời cung cấp thị trường cho hàng hóa Nga chịu trừng phạt từ các nước phương Tây. Trung Quốc cũng có ảnh hưởng nhất định với Ukraine bởi Kiev sẽ không muốn phá vỡ cơ hội Bắc Kinh hỗ trợ tái thiết sau xung đột. Thực tế, Trung Quốc đã mở rộng thương mại với Ukraine sau khi Nga sáp nhập Crimea năm 2014 và không công nhận vùng lãnh thổ này là một phần của Nga.
Dù vậy, một số nhà phân tích cho rằng, mối quan hệ gần gũi giữa Trung Quốc với Nga có thể khiến vai trò trung gian hòa giải của nước này bị đặt câu hỏi. Vài ngày trước khi Moscow tiến hành chiến dịch quân sự ở Ukraine, Nga và Trung Quốc đã thông báo về mối quan hệ đối tác không giới hạn.
