Thánh tổ nghề đan cỏ tế ở làng Lưu Thượng

Làng Lưu Thượng, xã Phú Túc, huyện Phú Xuyên cách trung tâm TP Hà Nội 40km về phía Nam, có một nghề truyền thống vô cùng độc đáo, đó là nghề đan cỏ tế. Theo phả đồ kế truyền của làng, nghề đan cỏ tế có từ năm 1626.

Truyện kể rằng, thuở vùng đất Lưu Thượng còn hoang sơ, chỉ có rừng rậm âm u, xen lẫn đầm hồ sình lầy, cây dại chằng chịt. Khi dân chúng khắp nơi kéo về đây an cư, lập nghiệp. Bà Nguyễn Thảo Lâm lên rừng tìm cây có sợi mềm dẻo để buộc khung nhà tre làm nhà ở, đã tìm ra cây cỏ tế làm dây buộc vừa chắc, vừa bền. Bà còn nảy ra ý tưởng sử dụng loại cây này để đan các vật gia dụng như rổ rá, dần sàng, thúng mủng, nong nia, sọt, gầu,....

Ban đầu bà pha nhỏ sợi dây cỏ tế ra làm nhiều phần, tuỳ theo vật dụng cho phù hợp.

Cây cỏ tế còn có tên gọi là cỏ guột. Thường mọc ở vùng trung du, nhiều nhất là các tỉnh vùng núi cao. Là loại cây thuộc họ dương xỉ, thân mềm, màu đỏ nâu, đường kính to gần bằng đầu đũa, dài từ 1,8m tới 2,2m.

Bằng nghề đan cỏ tế, dân làng Lưu Thượng có của ăn, của để. Dân trong vùng mệnh danh là làng “Giàu tế”. Tuy nhiên quy mô phát triển làng nghề trải qua hàng mấy thế kỉ đến nay vẫn mang tính thủ công.

Nghề đan cỏ tế ở làng Lưu Thượng
Nghề đan cỏ tế ở làng Lưu Thượng

Quá trình sản xuất: Chọn cỏ tế màu sắc đẹp, có độ dẻo dai, phù hợp với các mặt hàng. Trước khi chế biến ngâm cỏ tế vào nước nửa ngày rồi mới chẻ lớp vỏ ngoài bỏ đi, phơi 3 nắng to, khô kiệt mới đạt chất lượng cả về độ bền và màu sắc. Cũng có khi để nguyên cả cây hay chẻ ra làm 2 tới 3 hoặc 4 phần, cho phù hợp với từng mẫu mã. Phân loại theo màu sắc, kích cỡ để tạo hình cho các sản phẩm.

Thành phẩm được hun sấy bằng diêm sinh, sau đó được nhúng qua dầu keo để tăng độ bền, có thể nhúng từ 2 tới 3 lần phơi khô kiệt rồi mới sử dụng hoặc bán.

Vào những năm đầu 90 thế kỉ trước, các mặt hàng truyền thống làm từ cỏ tế nhận được rất nhiều đơn đặt hàng từ các nước như: Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ, Hoa Kỳ, Đài Loan (Trung Quốc) và các quốc gia Đông Âu. Ngoài cỏ tế, các nguyên liệu khác được tận dụng như: Cói, cỏ lăn, bẹ chuối, bẹ ngô, bèo lục bình; kết hợp với mây, dang, tre đan để tạo ra nhiều sản phẩm thủ công mĩ nghệ phong phú và đa dạng.

Từ vùng đồng chiêm trũng (Khu Cháy cũ), các làng trong xã Phú Túc nhờ có cây cỏ tế làm nguyên liệu sản xuất, có nghề truyền thống, đời sống của người dân trong xã ổn định. Tổng giá trị sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp xã Phú Túc đạt gần 200 tỉ đồng mỗi năm. Riêng năm 2019 đạt tới 257 tỉ đồng.

Nghề đan cỏ tế gần giống như mây tre đan. Tuy nhiên cỏ tế có những ưu thế mà mây tre không có, đó là sắc màu tự nhiên (đỏ nâu), mềm mại, dẻo dai dễ tạo dáng, đặc biệt có độ bền cao. Năm 1995, tám làng của xã Phú Túc được UBND tỉnh Hà Tây (TP Hà Nội ngày nay) cấp bằng công nhận làng nghề “Đan cỏ tế” và điểm du lịch làng nghề truyền thống.

“Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”, để tưởng nhớ công ơn của bà Nguyễn Thảo Lâm, người đầu tiên tìm ra những tác dụng ưu việt của cỏ tế và truyền dạy nghề đan cỏ tế cho dân, dân làng Lưu Thượng tạc tượng và tôn vinh bà là “Thánh tổ nghề”, thờ phối tại đình làng cùng Thành hoàng làng Sỹ Nhiếp.

Lễ hội làng từ mùng 7- 9 tháng Giêng, ngoài các nghi lễ tế chính còn có những trò chơi dân gian. Đây là dịp lễ trọng thể biểu hiện lòng thành kính với Thành hoàng và “Thánh tổ nghề” gắn kết cộng đồng, cầu mong mùa màng bội thu, làng nghề phát triển, cuộc sống ấm no, phồn thịnh.

Nguyễn Tiến Đức

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Lưu ý khi bày trí bàn thờ ngày Tết hợp phong thủy

Lưu ý khi bày trí bàn thờ ngày Tết hợp phong thủy

Đối với văn hóa người Việt Nam, ngày Tết Nguyên đán là dịp để cả gia đình sum họp, đồng thời cũng là ngày để con cháu tưởng nhớ tổ tiên và những người đã khuất. Chính vì lý do đó, bàn thờ Tết Việt cũng trở thành một nét văn hóa đặc biệt của dân tộc ta. Và trong ngày Tết, việc bày trí ban thờ sao cho đúng cũng cần phải tuân theo một số quy ước nhất định.
Báu vật nhân văn sống của núi rừng Tây Trường Sơn

Báu vật nhân văn sống của núi rừng Tây Trường Sơn

Tên thường gọi của Nghệ nhân Quỳnh Hoàng là Cu Xân, người dân tộc Tà Ôi, sinh năm 1920, sống tại thôn A Diên, xã A Ngo, huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế. Là người chế tác nhiều loại nhạc cụ của dân tộc Tà Ôi, năm 2019, cụ được Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng tặng danh hiệu Nghệ nhân Nhân dân.
Làng hương Quảng Phú Cầu hối hả những ngày cuối năm

Làng hương Quảng Phú Cầu hối hả những ngày cuối năm

Những ngày cuối năm cũng là thời điểm làng nghề hương tăm Quảng Phú Cầu, huyện Ứng Hoà, TP Hà Nội trở nên hối hả, nhộn nhịp. Mùi hương thơm ngào ngạt, ấm áp, mang đậm nét trầm mặc cội nguồn báo hiệu một mùa Xuân về.
Quỹ Phát triển Tài năng Việt chung tay chắp cánh ước mơ cho tài năng diễn xuất Việt

Quỹ Phát triển Tài năng Việt chung tay chắp cánh ước mơ cho tài năng diễn xuất Việt

Tiếp nối chuỗi hoạt động “ươm mầm” những tài năng Việt, Quỹ Phát triển Tài năng Việt của Ông Bầu đã đồng hành cùng NSND Việt Anh để mang đến một sân chơi nhân văn cho các diễn viên trẻ đam mê, có năng khiếu diễn xuất.
Mâm cỗ cúng ông Công ông Táo gồm những gì, nên cúng vào thời gian nào?

Mâm cỗ cúng ông Công ông Táo gồm những gì, nên cúng vào thời gian nào?

Theo truyền thống dân gian Việt Nam, ngày đưa ông Công ông Táo về trời là ngày 23 tháng Chạp hằng năm, tức vào ngày 23/12 âm lịch. Năm nay, cúng ông Công ông Táo sẽ rơi vào ngày 25/1 Dương lịch.

Tin khác

Hơn 70 tác phẩm được tặng Giải thưởng Văn học nghệ thuật năm 2021

Hơn 70 tác phẩm được tặng Giải thưởng Văn học nghệ thuật năm 2021
Sáng 15/1, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam tới dự lễ trao Giải thưởng Văn học nghệ thuật năm 2021.

Phương Trang trên muôn nẻo đường Xuân

Phương Trang trên muôn nẻo đường Xuân
Vào độ Xuân về Tết đến, những câu chào thường đi kèm lời thăm hỏi: “Tết có về quê không?” Bởi nhắc đến Tết là nhắc đến tình thân, đến sự đoàn viên. Tết cũng thường là mùa bận rộn nhất trong năm của các doanh nghiệp vận tải hành khách.

Dịch vụ OTT xuyên biên giới: Nỗi lo thông tin xấu độc …

Dịch vụ OTT xuyên biên giới: Nỗi lo thông tin xấu độc …
Nhiều đơn vị cung cấp dịch vụ OTT xuyên biên giới đã “bỏ lọt” rất nhiều nội dung xấu độc, kích động bạo lực, khiêu dâm..., vi phạm văn hóa, pháp luật Việt Nam.

Điều chỉnh Hướng dẫn tạm thời thí điểm đón khách quốc tế đến Việt Nam

Điều chỉnh Hướng dẫn tạm thời thí điểm đón khách quốc tế đến Việt Nam
Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Bình Minh giao Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch căn cứ chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền được giao, phối hợp với các bộ, ngành nghiên cứu triển khai điều chỉnh Hướng dẫn tạm thời thí điểm đón khách quốc tế đến Việt Nam để phù hợp với các quy định hiện nay.

Món ngon kí ức

Món ngon kí ức
Món lẩu cá linh bông điên điển, món cá lóc nướng lụi, món bánh tôm Hồ Tây cũ mèm nhưng giữ được món ngon kí ức. Mà đã là món ngon kí ức, dù mới nấu, cũng phải đúng vị ngon của quá khứ!

Ruộng bậc thang Mù Cang Chải nhận Bằng xếp hạng Di tích Quốc gia đặc biệt

Ruộng bậc thang Mù Cang Chải nhận Bằng xếp hạng Di tích Quốc gia đặc biệt
Tối 31/12, UBND tỉnh Yên Bái tổ chức Lễ đón nhận Bằng xếp hạng Di tích Quốc gia đặc biệt danh lam thắng cảnh Ruộng bậc thang Mù Cang Chải và chứng nhận “Lễ mừng cơm mới của người Mông” là Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia.
Xem thêm
Có gì đặc biệt tại công viên nghìn tỷ tại Đà Nẵng

Có gì đặc biệt tại công viên nghìn tỷ tại Đà Nẵng

Nằm bên dòng sông Hàn thơ mộng, với diện tích vô cùng lớn, lên đến 8.668 m2, Công viên APEC được dự đoán sẽ trở thành điểm vui chơi lý tưởng, thu hút đông đảo người dân Đà Nẵng và du khách thập phương.
Địa điểm du lịch mới cực “độc” - cầu Hôn Phú Quốc

Địa điểm du lịch mới cực “độc” - cầu Hôn Phú Quốc

Đây được xem là một biểu tượng du lịch mới của Đảo Ngọc Phú Quốc, cây cầu tọa lạc tại bờ Tây Nam của đảo Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang.
Du ngoạn Quy Nhơn rinh quà tết rước lộc xuân cùng Bamboo Airways

Du ngoạn Quy Nhơn rinh quà tết rước lộc xuân cùng Bamboo Airways

Cơ hội trải nghiệm phòng chờ thương gia “First Lounge by Bamboo Airways” tại Quy Nhơn hoàn toàn miễn phí - ưu đãi mới nhất mà hãng hàng không Bamboo Airways dành tặng các khách hàng sử dụng combo bay và nghỉ dưỡng của hãng trong tháng 7 này.
14 cầu thủ tuyển nữ Việt Nam khỏi Covid-19, sẵn sàng sang Ấn Độ tham dự Asian Cup

14 cầu thủ tuyển nữ Việt Nam khỏi Covid-19, sẵn sàng sang Ấn Độ tham dự Asian Cup

Tối 18/1, đội tuyển nữ Việt Nam nhận tin vui khi 14 cầu thủ đã có kết quả âm tính với Covid-19 và kịp bay sang Ấn Độ hội quân trước ngày thi đấu chính thức tại Asian Cup 2022.
Hoàng Đức khỏi Covid-19, trở lại tập luyện cùng tuyển Việt Nam

Hoàng Đức khỏi Covid-19, trở lại tập luyện cùng tuyển Việt Nam

Tại buổi tập chiều 17/1, Đội tuyển Việt Nam đã chào đón sự trở lại của tiền vệ Hoàng Đức sau thời gian tự cách ly và đã có kết quả âm tính với Covid-19. Nếu không có gì bất thường, cầu thủ này sẽ sát cánh cùng đội tuyển Việt Nam trong trận đấu với đội tuyển Úc vào ngày 27/1 tới.
Novak Djokovic bị cấm nhập cảnh 3 năm vào Australia

Novak Djokovic bị cấm nhập cảnh 3 năm vào Australia

Tay vợt người Serbia Novak Djokovic chính thức nhận án cấm nhập cảnh vào Australia trong vòng 3 năm.
Gánh nặng nợ nước, xem nhẹ thù nhà

Gánh nặng nợ nước, xem nhẹ thù nhà

Dựa trên câu chuyện lịch sử có thật: Hưng đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn gác lại thù nhà, chuyên tâm phò tá triều đình nhà Trần ba lần đánh tan quân Nguyên Mông, bảo vệ đất nước...
Hội Minh thề

Hội Minh thề

Năm 1561 Thái hoàng Thái hậu Vũ Thị Ngọc Toản (vợ của Thái thượng hoàng Mạc Đăng Dung) lập nên ấp Lan Niểu (nay là làng Hòa Liễu, xã Thuận Thiên, huyện Kiến Thụy, TP Hải Phòng). Bà quyên góp tôn tạo ngôi chùa cổ Thiên Phúc (nay là chùa Hòa Liễu, di tích lịch sử cấp quốc gia năm 2013). Phần quyên góp còn dư sau khi tôn tạo chùa, bà cho mua ruộng để chia cho dân cày và làm ruộng công, lập quỹ giúp đỡ người nghèo, neo đơn… Để phòng xảy ra tư lợi, bà cùng dân làng lập ra Hội Minh thề và Hịch Minh thề. Hội Minh thề được duy trì nghiêm cẩn trong suốt thời gian nhà Mạc trị vì. Rồi có thời gian bị lãng quên. Năm 2002 Hội Minh thề được chính quyền và Nhân dân địa phương phục dựng. Hội Minh thề được triều nhà Nguyễn thế kỷ thứ XIX sắc phong bốn chữ vàng “Mỹ tục khả phong”…
Dòng sông tuổi thơ

Dòng sông tuổi thơ

Trong cuộc đời mỗi con người, ai cũng phải trải qua những buồn vui, sóng gió đẩy đưa... Sông quê hương vẫn nằm đó, lắng nghe tiếng đổi thay của mỗi tuổi thơ, dịu dàng và thân thuộc.
Hoa Hậu Đỗ Thị Hà lọt Top 40 Miss World 2021

Hoa Hậu Đỗ Thị Hà lọt Top 40 Miss World 2021

Mới đây, Ban tổ chức Miss World công bố Top 40, đại diện Việt Nam - Hoa hậu Đỗ Thị Hà chính thức giành được chiếc vé tham dự đêm Chung kết vào tháng 3 tới đây.
Cố ca sĩ Phi Nhung được trao giải Mai Vàng 2021

Cố ca sĩ Phi Nhung được trao giải Mai Vàng 2021

Vượt qua Cẩm Ly và Tố My, cố ca sĩ Phi Nhung được trao giải "Ca sĩ dân ca của năm" tại Mai Vàng 2021, với nhạc phẩm "Bậu ơi đừng khóc" (Hamlet Trương sáng tác).
Nghệ sĩ Xuân Bắc chia sẻ cảm xúc khi không tham gia Táo Quân 2022

Nghệ sĩ Xuân Bắc chia sẻ cảm xúc khi không tham gia Táo Quân 2022

Tối 20/1, nghệ sĩ Xuân Bắc lần đầu chia sẻ về việc anh không tham gia Táo Quân năm nay.
Phiên bản di động