Thả hoa đăng tri ân các liệt sĩ hi sinh trên sông Gianh

Ngày 28/4/1965, 5 chiếc tàu tuần tiễu của Hải quân ta đang trú ẩn ở khu vực lèn Voi và lèn Đứt Chân (huyện Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình), bị máy bay Mỹ phát hiện và điên cuồng đánh phá. Trong lúc các tàu của ta vừa kiên cường chống trả, vừa cơ động né tránh thì một chiếc bị mắc cạn. Từng đàn máy bay của Mỹ hùng hổ lao đến, bâu lấy dội bom, trút đạn xuống chiếc tàu mắc cạn cho đến lúc chiếc tàu bị bắn cháy. Lực lượng phòng không hai bên bờ sông Gianh ở các xã Văn Hoá, Cảnh Hoá, Quảng Tiên, Quảng Trung… chỉ có súng trường, nên các tàu được lệnh xuôi về hạ lưu hiệp đồng tác chiến với Tiểu đoàn pháo phòng không 37 li. Bốn chiếc tàu T165, T163, T126, T173 của ta lần lượt bị bắn cháy, sau khi ngoan cường bắn rơi 5 máy bay và làm bị thương 4 chiếc khác.

Các đại biểu tham gia thắp nến tri ân, thả hoa đăng.

Khoảng 3 giờ chiều, chiếc tàu cuối cùng T161 trúng đạn. Ông Nguyễn Tri Phương, công an xã Thanh Trạch cử một chiến sĩ công an chạy về báo với Xã đội đưa lực lượng ra ứng cứu, còn ông chèo thuyền ra tàu cứu người. Khi thuyền vừa ra cách bờ được chừng 100 mét thì máy bay địch lại ập tới bắn phá. Mọi người nhảy xuống sông tránh đạn. Thuyền trúng đạn bị thủng, ông Phương cởi chiếc áo bịt lỗ thủng rồi tát nước để anh em chèo ra tiếp cận tàu. Trên tàu lúc đó, thuyền trưởng hi sinh, thuyền phó bị thương và báo với ông Phương trên tàu còn 9 người nữa. Ông Phương liền lấy những cây tre để các chiến sĩ bị thương nhẹ bám lấy để kéo vào bờ, còn ông lên tàu bế các thương binh, liệt sĩ xuống thuyền đem vào bờ. Cơ trưởng Phan Văn Tải mưu trí, bình tĩnh tránh đạn để đưa con tàu cập bến. Cùng lúc đó, trên bến, y tá Trương Thị Diên cùng lực lượng dân quân xã Thanh Trạch đưa thương binh về trạm xá cứu chữa kịp thời. Khi các chiến sĩ bị thương lên bờ an toàn thì máy bay địch vòng lại. Ông Nguyễn Bường, chiến sĩ tự vệ của ngư trường nhảy lên mâm pháo trên tàu đạn bắn trả máy bay địch. Hai chiếc AD6 ném bom na pan xuống, cả dòng sông biến thành biển lửa. Trận ấy, ông Bường cùng 37 chiến sĩ đã anh dũng hi sinh cùng 5 con tàu bất tử.

Trận đánh bi hùng của Hải quân Nhân dân Việt Nam trên sông Gianh 60 năm trước đã được UBND tỉnh Quảng Bình xây Tượng đài tại xã Quảng Tiên, thị xã Ba Đồn và Tượng đài đã được xếp hạng Di tích Lịch sử cấp tỉnh. Năm 2023, nhà thơ, nhà giáo Cảnh Giang viết trường ca “Khúc hát từ lòng sông”. Tháng 3/2025, tác phẩm của ông đã nhận được giải thưởng viết về lực lượng Hải quân Nhân dân, do Bộ Tư lệnh Hải quân Nhân dân Việt Nam tổ chức.

Ngày 19/4/2025, nhà thơ, nhà giáo Cảnh Giang dùng số tiền thưởng cùng chính quyền xã Thanh Trạch và Ban Liên lạc truyền thống Hải quân tại Quảng Bình, TP Hồ Chí Minh tổ chức thắp nến tri ân, thả hoa đăng tưởng niệm các liệt sĩ đã anh dũng hi sinh 60 năm trước. Về dự có lãnh đạo Cảng vụ 313, Vùng 3 Hải quân, Trạm Biên phòng cửa khẩu Cảng Gianh,... Đặc biệt đến dự còn có Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân Nguyễn Tri Phương; Anh hùng, bác sĩ Trương Thị Diên, đại diện gia đình cơ trưởng Phan Văn Tải, người lái con tàu 161 cập bến cùng dân quân xã Thanh Trạch chuyển thương binh, cứu chữa thương binh, chôn cất liệt sĩ; cùng nhiều thân nhân của các chiến sĩ Đoàn tàu không số...