Tết xưa, Tết nay qua góc nhìn của nhà nghiên cứu văn hoá

Vì dịch bệnh COVID-19, Tết Nguyên đán Nhâm Dần 2022 không tổ chức lễ hội, không bắn pháo hoa đêm giao thừa và nhiều thay đổi khác nữa của đời sống hiện đại đã khiến không ít người có suy nghĩ Tết cổ truyền dân tộc “nhạt” dần. Tuy nhiên, góc nhìn của nhiều nhà nghiên cứu lâu năm cho thấy, dù cuộc sống có hiện đại đến đâu thì Tết cổ truyền vẫn giữ nguyên hồn cốt vốn có…

Trao đổi với chúng tôi về Tết xưa, Tết nay, PGS.TS Nguyễn Văn Huy, nguyên Giám đốc Bảo tàng Dân tộc học nhận định: Tết xưa và nay thay đổi rất nhiều. Điều này chúng ta đã trải nghiệm, đã nhận thấy. Sự thay đổi đó là bình thường theo sự phát triển kinh tế xã hội, theo nhu cầu của con người, nhưng có những cái vĩnh cửu, không thay đổi được, đó là giá trị của ngày Tết.

Ngày Tết giúp chúng ta nhớ đến tổ tiên, ông bà cha mẹ. Con cháu nhà nào cũng có bánh chưng bày trên ban thờ, thắp hương tưởng nhớ tiền nhân, những người đã khuất. Đấy là truyền thống uống nước nhớ nguồn của người Việt, là giá trị mang tính vĩnh hằng của Tết truyền thống. Chúng ta đón Tết vào mùa xuân, mùa cây cối đâm chồi nảy lộc, đơm hoa. Con người thưởng thức khí trời thiên nhiên, cộng hưởng bằng bàn tay khối óc, làm cho cuộc sống thêm tươi đẹp. Hoa là thiên nhiên nhưng cũng từ bàn tay sáng tạo của con người. Tết gắn liền với văn hoá người Việt và con người tạo ra Tết.

Tái hiện phong tục xin chữ ngày xuân tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia I
Tái hiện phong tục xin chữ ngày xuân tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia I

Cũng theo PGS.TS Nguyễn Văn Huy, bây giờ nhiều người ái ngại khi Tết không như xưa, vì thanh niên đi du lịch, không đón Tết như cha ông. Thực ra, điều này không đáng lo ngại. Vì Tết là dịp nghỉ ngơi, sau một năm họ lao động miệt mài. Dù họ không ở nhà thì Tết vẫn là dịp đoàn viên, vợ chồng con cái có dịp ở bên nhau và tấm lòng mỗi người vẫn hướng về tổ tiên, ông bà. Gia đình nào cũng làm lễ thắp hương, cúng ông Công ông Táo vào ngày 23 tháng Chạp.

Đêm Giao thừa, mọi người quây quần trong nhà. Nhiều gia đình không gói, luộc bánh chưng ngày Tết như xưa nhưng chúng ta vẫn có bánh chưng, vẫn luôn tưởng nhớ tổ tiên, ông bà, người sinh thành ra mình, tri ân các thầy cô… Uống nước nhớ nguồn - giá trị đạo đức xuyên suốt của dân tộc nhưng thể hiện rất rõ trong ngày Tết. “Tôi tin các thế hệ người Việt sẽ biết bỏ cái gì, giữ cái gì và những cái tinh tuý, cơ bản của truyền thống thì vẫn luôn giữ được”, PGS.TS Nguyễn Văn Huy nhấn mạnh.

Dịch giả, hoạ sĩ Trịnh Lữ thì cho biết, gia đình ông không phải gia đình truyền thống điển hình. Bố mẹ ông đều là họa sĩ, thuộc lớp họa sĩ Đông Dương, tính cách nghệ sĩ, Tây học cũng nhiều nên gia đình ông không quá câu nệ vào chuyện tập tục hay hình thức. Tuy nhiên, tinh thần của Tết cổ truyền thì gia đình vẫn giữ. Tết xưa nhỏ bé, giản dị hơn. Bây giờ nhịp sống xã hội đã rất khác. Tết có những thay đổi nhưng những giá trị cốt lõi thì vẫn không thay đổi. Gia đình ông quan niệm, con người sống theo nhịp sống của thiên nhiên, nhịp sống của xã hội, hoà hợp với đất trời, với cộng đồng. Tết là mùa xuân, cây cối đâm chồi nảy lộc. Con người thanh lọc tâm hồn, thanh lọc cái cũ để đón nhận chu kỳ mới của vũ trụ, trời đất mà mình là một phần trong đó. Các thành viên trong gia đình không mặc áo the khăn xếp, đón Tết rất giản dị, nhưng bao giờ Giao thừa cũng vẫn thắp hương, tưởng nhớ ông bà cha mẹ, cùng quây quần bên nhau, cùng nhìn lại một năm đã qua của mình…

Bày tỏ sự lạc quan về Tết truyền thống của người Việt hiện nay, nhà sử học Dương Trung Quốc khẳng định, truyền thống không có nghĩa là trở lại cái cũ. Truyền thống cũng vận động phát triển. Chúng ta cần xem và học cách ứng xử của ông cha ta để phát triển chứ không phải làm lại như xưa, mặc dù có những cái chúng ta phục hồi lại. Tết cổ truyền của dân tộc cũng như thế.

Ông Dương Trung Quốc cũng cho rằng, Tết có nhiều ý nghĩa. Vào dịp Tết, tập quán, đạo lý, thói quen, kể cả gia phong của mỗi nhà được lặp lại. Mỗi năm chúng ta lại học bài học tưởng như cũ nhưng luôn luôn mới này. Người trẻ tiếp nhận bài học mỗi năm một cách khác nhau và trưởng thành dần lên. Chưa kể, nếp sống hiện đại cũng đòi hỏi chúng ta thay đổi.

“Chúng ta hội nhập với thế giới. Người nước ngoài đầu tư ở Việt Nam hay người Việt Nam đầu tư ở nước ngoài cũng phải có cái chuẩn chung. Đã có thời gian, chúng ta đã có những ý kiến, tranh cãi quanh việc có nên dẹp Tết cổ truyền để ăn theo Tết Tây hay không? Suy nghĩ này có cái lý của nó và nên được chia sẻ với thiện chí vì cái chung. Nếu chúng ra giải quyết nó không tốt thì sẽ nảy sinh nhiều xung đột về lợi ích. Ví dụ chúng ta ăn Tết, lao động được nghỉ nhưng không thể nhân danh chúng ta ăn Tết mà không hoàn thành hợp đồng. Dịp Tết đi lại chen chúc, đông đúc, dịch bệnh phức tạp thì ứng xử như thế nào? Vấn đề là giải pháp của chúng ta và mỗi người cần điều chỉnh mình vì lợi ích chung nhưng không phải bỏ hẳn Tết cổ truyền. Chúng ta hội nhập với thế giới càng sâu thì càng phải biết gìn giữ bản sắc riêng của mình. Nhu cầu phát triển của thế giới cũng như vậy”, ông Dương Trung Quốc chia sẻ.

Theo cand.com.vn

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Phường Hiệp Tân, quận Tân Phú: Xây dựng không gian văn hóa Hồ Chí Minh

Phường Hiệp Tân, quận Tân Phú: Xây dựng không gian văn hóa Hồ Chí Minh

Thiết thực chào mừng Kỷ niệm 132 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890-19/5/2022); và tiếp tục đẩy mạnh việc học tập, làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, Đảng ủy phường Hiệp Tân, quận Tân Phú, TP.Hồ Chí Minh, triển khai kế hoạc tổ chức Ngày hội với chủ đề “Hiệp Tân đoàn kết- phát triển- vững mạnh”.
Hội Gióng và hình tượng Cô Tướng 5 năm xuất hiện một lần

Hội Gióng và hình tượng Cô Tướng 5 năm xuất hiện một lần

Hội Gióng Phù Đổng mang đậm tính dân tộc và nét đẹp văn hóa của người Việt. Trong đó việc sân khấu hoá tái hiện lại kịch trường dân gian là một điểm đặc biệt của hội Gióng Phù Đổng. Nhân vật Cô Tướng - 5 năm xuất hiện một lần là đặc trưng và tiêu biểu của kịch trường dân gian.
Lê Phương tác giả kịch bản phim 'Biệt động Sài Gòn' qua đời

Lê Phương tác giả kịch bản phim 'Biệt động Sài Gòn' qua đời

Nhà văn, nhà biên kịch Lê Phương, tác giả phim 'Biệt động Sài Gòn', 'Giọt nước mắt giữa hai thế kỷ'… vừa qua đời tối 14/5 vì tuổi cao sức yếu, thọ 89 tuổi.
Hà Nội phục vụ miễn phí xe buýt 2 tầng cho tất cả đại biểu dự SEA Games 31

Hà Nội phục vụ miễn phí xe buýt 2 tầng cho tất cả đại biểu dự SEA Games 31

Đối tượng được áp dụng trải nghiệm miễn phí dịch vụ "Hanoi city tour" là quan khách, các đại biểu, vận động viên, huấn luyện viên, các phóng viên báo đài trong và ngoài nước. Tất cả những đối tượng này chỉ cần xuất trình thẻ do Ban tổ chức SEA Games 31 cung cấp trước khi trải nghiệm.
Nick Út tặng ảnh ''Em bé Napalm' cho Đức Giáo Hoàng

Nick Út tặng ảnh ''Em bé Napalm' cho Đức Giáo Hoàng

Tại cuộc gặp diễn ra ở Vantican lúc 11h ngày 11/5 (giờ Ý), Đức giáo Hoàng Francis đã gặp gỡ và trò chuyện cùng tác giả bức ảnh “Em bé Napalm” Nick Út và nhân vật trong bức ảnh - bà Phan Thị Kim Phúc.

Tin khác

Tặng quà tại trung tâm nhân đạo Làng Tre, huyện Cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai

Tặng quà tại trung tâm nhân đạo Làng Tre, huyện Cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai
Ngày 10/5/2022, anh Nguyễn Văn Thu, ở quận Bình Tân, TP. Hồ Chí Minh cùng đoàn từ thiện thực hiện công tác xã hội tại Trung tâm Nhân đạo Làng Tre, huyện Cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai.

Thanh Bình - Xã nông thôn mới, thay da đổi thịt từng ngày

Thanh Bình - Xã nông thôn mới, thay da đổi thịt từng ngày
Nhân kỷ niệm 47 năm ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, vào một ngày cuối tháng 4/2022, đoàn công tác của Trung tâm Phát triển Giáo dục và Truyền thông (CEDC) đã đến trường tiểu học Song Bình, xã Thanh Bình, huyện Chợ Gạo, tỉnh Tiền Giang. Tại đây, đoàn cùng giáo viên, học sinh của trường và lãnh đạo địa phương làm lễ đặt vòng hoa dâng hương tri ân 8 nữ liệt sĩ tại Đài tưởng niệm trong khuôn viên trường và tặng 2 laptop cho 2 học sinh giỏi và 100 suất quà cho học sinh vượt khó hiếu học.

Bộ TT&TT phát hành bộ tem "Đại hội Thể thao Đông Nam Á lần thứ 31 - SEA Games 31"

Bộ TT&TT phát hành bộ tem "Đại hội Thể thao Đông Nam Á lần thứ 31 - SEA Games 31"
Nhằm góp phần tuyên truyền sự kiện SEA Games 31 tới đông đảo công chúng trong và ngoài nước, Bộ TT&TT phát hành bộ tem “Đại hội Thể thao Đông Nam Á lần thứ 31 - SEA Games 31” giới thiệu một số môn thể thao thế mạnh của Việt Nam như: Điền kinh; Bắn súng; Bơi; Thể dục dụng cụ; Bóng đá.

TIN BUỒN

TIN BUỒN
Gia đình chúng tôi vô cùng thương tiếc báo tin:

Những điểm đi chơi ở Hà Nội dịp nghỉ lễ 30/4 - 1/5

Những điểm đi chơi ở Hà Nội dịp nghỉ lễ 30/4 - 1/5
Hà Nội cũng là một điểm đến thú vị trong 4 ngày nghỉ lễ 30/4 - 1/5. Dưới đây là gợi ý những điểm đến lý tưởng mà bạn có thể tham khảo.

Một chuyến về nguồn đầy ý nghĩa

Một chuyến về nguồn đầy ý nghĩa
Nhân dịp giỗ tổ Hùng Vương (10/3 Nhâm Dần 2022); kỉ niệm 47 năm ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng (30/4/1975-30/4/2022), 90 năm ngày thành lập tỉnh Gia Lai (24/5/1932-24/5/2022), Ban Đại diện Hội NCT huyện Ia Grai, tỉnh Gia Lai đã tổ chức Đoàn cán bộ chủ chốt của các xã, thị trấn về nguồn, tham quan Căn cứ cách mạng Khu 10 tại xã Krong, huyện Kbang, tỉnh Gia Lai.
Xem thêm
Hoa bằng lăng lại nở đốn tim du khách

Hoa bằng lăng lại nở đốn tim du khách

Cứ đến tầm tháng 5 là những bạn đam mê du lịch lại nôn nao chờ mùa hoa bằng lăng nở. Bình Thuận có nhiều nơi hoa bằng lăng nở rất đẹp như ở Tuy Phong và cây hoa bằng lăng được mệnh danh là “đẹp nhất Việt Nam” ở Hồng Liêm, huyện Hàm Thuận Bắc, tỉnh Bình Thuận.
Xây dựng 28 tour du lịch phục vụ khách tham dự SEA Games 31 tại Hà Nội và vùng phụ cận

Xây dựng 28 tour du lịch phục vụ khách tham dự SEA Games 31 tại Hà Nội và vùng phụ cận

Trong thời gian diễn ra Đại hội Thể thao Đông Nam Á lần thứ 31 (SEA Games 31) tại Việt Nam, các công ty lữ hành xây dựng 28 tour du lịch Hà Nội và vùng phụ cận, nhằm giới thiệu tới các đoàn đại biểu, vận động viên và phóng viên quốc tế dịp SEA Games 31.
Mãn nhãn với show diễn “Trận chiến ở Vương quốc Mặt Trăng” tại Sun World Ba Na Hills

Mãn nhãn với show diễn “Trận chiến ở Vương quốc Mặt Trăng” tại Sun World Ba Na Hills

Từ 30/4 đến 30/8, Sun World Ba Na Hills sẽ thết đãi du khách show nghệ thuật mới toanh “Trận chiến ở Vương quốc Mặt Trăng (The Battle of the Moon Kingdom)”. Được đầu tư quy mô, hoành tráng, show diễn hứa hẹn mang tới cho du khách một “đại tiệc nghệ thuật đẳng cấp 5 sao”.
HLV U23 Malaysia thừa nhận thực tế về U23 Việt Nam sau trận thua trên sân Việt Trì

HLV U23 Malaysia thừa nhận thực tế về U23 Việt Nam sau trận thua trên sân Việt Trì

HLV Brad Maloney khẳng định U23 Việt Nam có nhiều ưu điểm so với U23 Malaysia nhưng các học trò của ông đã thi đấu tốt và không phải hối tiếc.
Lịch sử đối đầu U23 Việt Nam vs U23 Thái Lan: U23 Việt Nam áp đảo

Lịch sử đối đầu U23 Việt Nam vs U23 Thái Lan: U23 Việt Nam áp đảo

U23 Việt Nam có lợi thế so với U23 Thái Lan tính ở 5 lần chạm trán gần nhất.
U23 Việt Nam lập kỷ lục vô tiền khoáng hậu ở SEA Games 31

U23 Việt Nam lập kỷ lục vô tiền khoáng hậu ở SEA Games 31

Tối 19/5 trên sân Việt Trì, U23 Việt Nam đã có trận thắng nghẹt thở 1-0 trước U23 Malaysia, chính thức giành vé vào chung kết môn bóng đá nam SEA Games.
Gánh nặng nợ nước, xem nhẹ thù nhà

Gánh nặng nợ nước, xem nhẹ thù nhà

Dựa trên câu chuyện lịch sử có thật: Hưng đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn gác lại thù nhà, chuyên tâm phò tá triều đình nhà Trần ba lần đánh tan quân Nguyên Mông, bảo vệ đất nước...
Hội Minh thề

Hội Minh thề

Năm 1561 Thái hoàng Thái hậu Vũ Thị Ngọc Toản (vợ của Thái thượng hoàng Mạc Đăng Dung) lập nên ấp Lan Niểu (nay là làng Hòa Liễu, xã Thuận Thiên, huyện Kiến Thụy, TP Hải Phòng). Bà quyên góp tôn tạo ngôi chùa cổ Thiên Phúc (nay là chùa Hòa Liễu, di tích lịch sử cấp quốc gia năm 2013). Phần quyên góp còn dư sau khi tôn tạo chùa, bà cho mua ruộng để chia cho dân cày và làm ruộng công, lập quỹ giúp đỡ người nghèo, neo đơn… Để phòng xảy ra tư lợi, bà cùng dân làng lập ra Hội Minh thề và Hịch Minh thề. Hội Minh thề được duy trì nghiêm cẩn trong suốt thời gian nhà Mạc trị vì. Rồi có thời gian bị lãng quên. Năm 2002 Hội Minh thề được chính quyền và Nhân dân địa phương phục dựng. Hội Minh thề được triều nhà Nguyễn thế kỷ thứ XIX sắc phong bốn chữ vàng “Mỹ tục khả phong”…
Dòng sông tuổi thơ

Dòng sông tuổi thơ

Trong cuộc đời mỗi con người, ai cũng phải trải qua những buồn vui, sóng gió đẩy đưa... Sông quê hương vẫn nằm đó, lắng nghe tiếng đổi thay của mỗi tuổi thơ, dịu dàng và thân thuộc.
Chồng cũ, vợ cũ, người yêu cũ tập 8: Vũ từ chối tình cảm của Mai Anh

Chồng cũ, vợ cũ, người yêu cũ tập 8: Vũ từ chối tình cảm của Mai Anh

Biết Mai Anh có ý với mình, Vũ thẳng thắn từ chối và cho biết, anh chỉ coi Mai Anh là một cô bé.
Bão ngầm tập 61: Tú nhắc Sơn ‘bạch tuộc’ cẩn thận với vụ làm ăn lớn của ông trùm

Bão ngầm tập 61: Tú nhắc Sơn ‘bạch tuộc’ cẩn thận với vụ làm ăn lớn của ông trùm

Lo lắng Sơn ‘bạch tuộc’ sẽ gặp nguy trong chuyến làm ăn lần này của ông trùm, Tú dặn dò anh ta phải cẩn thận.
Bão ngầm tập 59: Hạ Lam muốn quay lại với người yêu cũ?

Bão ngầm tập 59: Hạ Lam muốn quay lại với người yêu cũ?

Hạ Lam nói với Hải Triều, dù sống trong nhung lụa nhưng cô lại cảm thấy cô đơn khủng khiếp. Hạ Lam muốn được ôm Hải Triều như những đêm phục kích hôm nào.
Phiên bản di động