Tết Độc lập đầu tiên ở Sầm Nưa

Bà con đưa thẳng tới doanh trại đơn vị đóng quân và nhất mực đòi gặp cấp chỉ huy. Tôi và đồng chí Hoè giải thích và đề nghị bà con mang đến tập trung ở chính quyền huyện Sầm Nưa rồi bộ đội đến nhận. Bà con nói: “Chúng tao đưa quà Tết cho những người vừa đánh thắng bọn Tây. Phải cho chúng tao gặp người chỉ huy”. Đồng chí Tuấn Sơn đang bận việc, nên cử đồng chí Lam Ngọc ra tiếp, thì trong số bà con có 2 người đứng lên nói: “Không phải người này, thằng chỉ huy nó thấp hơn mà trắng đẹp trai cơ”. Tôi hỏi lại mới biết 2 anh là Vừ A Sủa và Vừ A Dính, bị bọn Tây bắt đi làm “cu li” gùi hàng khi chúng chạy khỏi Sầm Nưa. Khi bộ đội ta đánh vào Mường Láp hai anh này được giải thoát, các anh kể lại: “Chúng tao đang sốt rét mà thằng Tây vẫn bắt gùi hàng nặng. Chỉ huy bộ đội không bắt chúng tao gùi hàng mà còn cho người đến tiêm và cho thuốc chúng tao uống khỏi ốm về được nhà. Chúng tao còn nhớ mặt nó mà...”.

Vợ chồng cụ Nguyễn Văn Khuông thăm nước Lào theo lời mời của bạn

Khi đồng chí Tuấn Sơn đến, hai người cầm chặt lấy tay rồi nói: “Chúng tao đưa quà Tết để chúng mày cùng vui Tết với chúng tao và mày phải lên bản ăn Tết với chúng tao”. Đồng chí Tuấn Sơn lệnh cho chúng tôi nhận và bảo lấy tặng lại bà con mỗi người một ít thuốc và mảnh vải dù. Đồng chí nhận lời hôm sau sẽ lên ăn Tết với bà con. Bà con vui vẻ ra về còn anh Vừ A Dính và bốn người nữa cùng 5 con ngựa ngủ lại đón đồng chí Tuấn Sơn cùng đi. Tôi may mắn được đi theo đoàn để làm phiên dịch.

Truyền thống dân tộc Mông có tục lệ uống rượu bằng bát, mọi người lần lượt uống quanh vòng, ai không uống được rượu là phải phạt ăn một miếng thịt đã ninh nhừ và miếng bánh dày. Khi chúng tôi ra về thức ăn còn phải một con ngựa thồ mới hết. Cả đời tôi nhớ bài học công tác dân vận đối với người Mông ở Sầm Nưa: Không có gì có sức thuyết phục, tranh thủ lòng tin của họ bằng việc làm tốt và thật sự chân thành với họ, nói và làm luôn đi đôi.

Tiếp đến là đón Xuân Bính Tuất 1946, Tết cổ truyền của dân tộc Việt Nam. Tết Độc lập đầu tiên của Nhân dân ta, cũng nhiều việc phải làm. Bà con Việt kiều đề nghị nhà nào cũng được đón bộ đội về xông nhà và cùng gia đình vui Tết trong ba ngày, Ủy ban cách mạng của Việt kiều chưa biết tổ chức thế nào cho vui và được lòng bà con, được việc của bộ đội Tây Tiến. Chúng tôi báo cáo tình hình với hai anh Lê Hiến Mai và Tuấn Sơn được các anh cho ý kiến tổ chức như sau: Vận động tất cả các gia đình Việt kiều tập trung ra đền thờ Đức Thánh Trần của kiều bào để đón giao thừa, đón nghe lời chúc Tết của Cụ Hồ, dâng hương lễ Thánh rồi chia làm ba đoàn đi theo hai bên dãy phố để bộ đội vào các gia đình xông nhà chúc Tết. Pháo nổ chúc Tết suốt đêm. Sáng mùng một đi chúc Tết các gia đình Hoa kiều và bà con người Lào trên bản. Còn phần ăn Tết cũng chia làm ba khu, mỗi khu đăng cai một ngày. Gia đình nào đã chuẩn bị thức ăn Tết thì đưa đến tập trung ở doanh trại bộ đội cùng ăn; tối có văn nghệ, cùng bộ đội diễn kịch, có đội chèo của Việt kiều phục vụ. Nhà nào có bao nhiêu rượu, pháo đều đưa ra dùng hết. Trong ba ngày, pháo nổ liên tục, mọi người đều vui vẻ, thoải mái đón Xuân.

Tiếp đến là mừng năm mới “Bun Pi May, Bun Huất Nậm”, (Tết té nước của dân tộc Lào). Đơn vị bộ đội Lào - Việt, Nhân dân Sầm Nưa cùng bà con Việt kiều, Hoa kiều tập trung lên chùa làm lễ chào Quốc kì hai nước rồi nhà sư làm lễ tụng kinh tắm cho tượng Phật, té nước chúc tụng nhau, sau đó chia ra nhiều đoàn đi các nơi do nhà sư dẫn đầu, đến đâu cũng cầu nguyện chúc điều tốt lành và té nước mừng tuổi nhau.

Những cái Tết trên đất bạn tràn ngập niềm vui, bởi tuổi chúng tôi đang thanh xuân lại hoà nhập với mùa Xuân của đất trời, mùa Xuân của đất nước bạn và ta đang rực sắc cờ hoa cách mạng đón Tết độc lập, tự do mới giành được. Thật tươi đẹp, phấn chấn biết bao và thật khó quên!