Sửa Luật Thủ đô nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống, đảm bảo quyền lợi và sự an toàn cho người dân

Quy hoạch là cốt lõi của Thủ đô

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Việc sửa đổi, xây dựng Luật Thủ đô trở thành một thiết chế pháp lý đặc thù, vượt trội, có tính dẫn dắt và đủ mạnh để tháo gỡ những điểm nghẽn đang cản trở sự phát triển, nhưng vẫn phải đảm bảo tính kỷ cương kỷ luật và tính thống nhất cao của hệ thống pháp luật, vì lợi ích chung của quốc gia. Mục tiêu chung là phải tạo ra mô hình phát triển, một phương thức quản trị Thủ đô tiêu biểu, vừa đảm bảo tính kỷ cương theo quy chuẩn chung, vừa có sự bứt phá mang tính hình mẫu cho cả nước. Do vậy, yêu cầu đặt ra rất rõ về việc phân cấp phân quyền, trách nhiệm cũng như cơ chế kiểm soát quyền lực phải chặt chẽ chứ không được buông lỏng.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ rõ điểm nghẽn lớn nhất của Thủ đô là vấn đề quy hoạch. Do đó, quy hoạch là vấn đề cốt yếu để giải quyết các thực trạng hiện nay như ùn tắc giao thông và ngập úng. Vì vậy, tới đây tư duy quy hoạch cần đổi mới theo hướng tầm nhìn dài hạn và công khai, minh bạch. Bên cạnh đó, cần định hình rõ các hướng phát triển, phân định cụ thể trường học, bệnh viện, hạ tầng giao thông… Đặc biệt việc quy hoạch cần được công khai cho người dân biết, phải thực chất, sinh động để người dân và doanh nghiệp nhìn thấy được sự phát triển trong tương lai để người dân tin tưởng và ủng hộ.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại phiên thảo luận Tổ.

Ngoài ra cần phải lưu ý phát triển đô thị vệ tinh, xây dựng các khu đô thị mới hiện đại, đầy đủ tiện ích để thu hút người dân, giãn mật độ dân cư từ nội đô ra đô thị ven đô, đô thị vệ tinh cho đến vùng ngoại thành; Việc thay đổi cách tiếp cận trong xây dựng pháp luật, tạo không gian phát triển, cần chuyển từ tư duy “quản lý” sang tư duy “kiến tạo” và “tiếp cận” quản trị phục vụ cho phát triển; Luật không chỉ quy định những gì được làm và không được làm, quan trọng phải tạo ra không gian thể chế để Thủ đô chủ động thiết kế, thử nghiệm và triển khai các chính sách phù hợp với đặc thù phát triển của Thủ đô...

Một trong những nội dung trọng tâm của Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) là vấn đề phân cấp, phân quyền và kiểm soát quyền lực là nội dung then chốt quyết định hiệu quả. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm lưu ý nghiên cứu kỹ về nội dung này. Dự thảo Luật đã tiếp cận theo hướng phân quyền mạnh cho Thủ đô là đúng nhưng vấn đề không chỉ là phân quyền nhiều hơn mà phải phân quyền rõ ràng, thực chất và có kiểm soát. Việc phân quyền phải đi đôi với năng lực thực thi và nguồn lực tài chính. Tránh tình trạng giao quyền nhưng không đủ điều kiện thực hiện dẫn tới rủi ro trong quản lý, thực thi nhiệm vụ, làm nửa chừng không hoàn thành được...

Về cơ chế chính sách phát triển Thủ đô như: Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, tài chính ngân sách, đầu tư phát triển hạ tầng... cũng cần tiếp tục rà soát để đảm bảo chính sách thực sự đột phá, không trùng lặp với cơ chế chung của cả nước.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định, việc sửa đổi lần này không chỉ hoàn thiện khuôn khổ pháp lý mà là lựa chọn một mô hình phát triển và quản trị Thủ đô trong giai đoạn mới. Vấn đề cốt lõi là mối quan hệ giữa giao quyền và kiểm soát quyền lực, giữa đột phá với kỷ cương, giữa lợi ích địa phương và lợi ích quốc gia. Hà Nội phải đi đầu, không phải ngoại lệ, ngoài hệ thống mà phải là hình mẫu về quản trị hiện đại, kỷ luật nghiêm minh và trách nhiệm... Mục tiêu cuối cùng là nâng cao chất lượng cuộc sống, đảm bảo quyền lợi và sự an toàn cho người dân Thủ đô.

Phân cấp, phân quyền toàn diện cho chính quyền

Cho ý kiến về Dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết: Việc tiếp tục sửa đổi luật là cần thiết bởi trong năm 2025, Quốc hội đã ban hành tới 89 luật, riêng Kỳ họp thứ 9 thông qua 34 luật, Kỳ họp thứ 10 thông qua 51 luật. Nhiều quy định mới đã có bước phát triển vượt trội so với Luật Thủ đô hiện hành, khiến luật này dần trở nên lạc hậu, không còn theo kịp yêu cầu phát triển, đặc biệt trong các lĩnh vực kinh tế - xã hội.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn.

Nêu rõ tinh thần xuyên suốt của lần sửa đổi Luật Thủ đô lần này là phân cấp, phân quyền toàn diện, tối đa cho chính quyền Thủ đô Hà Nội theo nguyên tắc “Hà Nội quyết, Hà Nội làm, Hà Nội chịu trách nhiệm”, Chủ tịch Quốc hội khái quát lại 7 điểm nổi bật trong dự thảo Luật. Trong đó mở rộng nguyên tắc áp dụng pháp luật tại Điều 5; bổ sung quy định miễn trách nhiệm pháp lý tại khoản 2 Điều 34; quy định về thành lập đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt tại Điều 6; tăng thẩm quyền về tổ chức bộ máy cho HĐND TP tại Điều 7; tăng mức xử phạt vi phạm hành chính tại khoản 4 Điều 14; cụ thể hóa biện pháp ngừng cung cấp điện, nước để xử lý vi phạm tại khoản 5 Điều 14; tăng trách nhiệm giải trình và công khai tại khoản 6 Điều 33.

Về tổng thể, Chủ tịch Quốc hội cho rằng dự thảo Luật Thủ đô sửa đổi cần nhấn mạnh 4 nhóm vấn đề lớn. Một là, tinh thần Luật Thủ đô lần này là phải phân quyền triệt để, bộ, ngành không ôm việc mà phải giao mạnh cho Hà Nội. Hai là, bảo vệ cán bộ, khuyến khích đổi mới sáng tạo. Ba là, tăng cường công cụ quản lý đô thị mạnh mẽ, hiệu quả. Bốn là, hướng tới mô hình phát triển bền vững dựa trên kinh tế tri thức, đô thị đa trung tâm, liên kết vùng sông Hồng, bảo tồn văn hóa, phù hợp định hướng xây dựng Hà Nội “văn hiến - văn minh - hiện đại - hạnh phúc”.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh: Đây là dự luật hết sức quan trọng, có tầm nhìn chiến lược, thể hiện quyết tâm chính trị cao của Đảng, Nhà nước trong việc xây dựng Thủ đô vươn tầm khu vực và quốc tế. Nếu được hoàn thiện theo hướng cân bằng giữa trao quyền mạnh, kiểm soát chặt, minh bạch cao, luật này sẽ là bệ phóng giúp Hà Nội giải quyết các điểm nghẽn lớn về ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, thiếu nhà ở xã hội và tạo bứt phá về kinh tế.