Quan Đệ Nhất Thượng Thiên: Vị Thánh đứng đầu trong Ngũ Vị Tôn Quan

Trong tín ngưỡng Đạo Mẫu của dân tộc Việt có lễ thức thờ Ngũ Vị Tôn Quan gồm: Quan Đệ Nhất Thượng Thiên, Quan Đệ Nhị Thượng Ngàn, Quan Đệ Tam Thoải Phủ, Quan Đệ Tứ Khâm Sai, Quan Đệ Ngũ Tuần Tranh.
Theo truyền thuyết, các vị này đều hạ phàm giúp đánh giặc giữ nước và đều xuất hiện ở thời Hùng Vương, trong đó Quan Đệ Nhất Thượng Thiên là vị Thánh đứng đầu trong Ngũ Vị Tôn Quan…

Quan Đệ Nhất Thượng Thiên là vị thánh được Nhân dân biết ơn, bởi công lao to lớn gắn liền với thần tích đền Đồng Bằng, cùng hiện thân của Vua cha Bát Hải Động Đình. Quan Đệ Nhất Thượng Thiên là vị quan lớn, đứng đầu trong Ngũ Vị Tôn Ông, tức 5 vị thánh thay mặt Mẫu cai quản 4 cõi Thiên - Địa - Thủy - Nhạc, theo văn hóa tín ngưỡng Đạo Mẫu của dân tộc Việt. Theo quan điểm tâm linh Tứ Phủ (Đạo Mẫu), Ngũ Vị Tôn Ông là những người con trai của Vua cha Bát Hải Động Đình (có quan điểm cho là con trai của Ngọc Hoàng Thượng Đế). Quan Đệ Nhất Thượng Thiên được coi là Ông lớn cai quản Thượng Thiên, nên có tên gọi như vậy.

Quan Đệ Nhất Thượng Thiên: Vị Thánh đứng đầu trong Ngũ Vị Tôn Quan

Theo truyền thuyết, ông là tôn quan đại thần ở Đế Đình Thiên Cung, được sắc phong Thượng thiên nhất phẩm Công hầu, cai quản tam giới đình thần văn võ. Nhân dân tôn phong ông là Đức thánh Cả, là Tôn quan Đệ Nhất. Danh hiệu vua phong là Thanh nghị triều chính vương quan. Quan Đệ Nhất trực tiếp hầu cận bên phải đền Vua cha Bát Hải Động Đình, thay quyền và đại diện cõi nhân gian, thừa hành tam giới, nhân danh cõi Thượng Thiên (cõi trời).

Sự tích kể rằng, ngài là con trời, được Thái hậu sinh vào ngày 10/1 năm Bính Dần. Khi hiện thân lên trần gian, ngài luôn phù hộ dân trong chiến tranh vệ quốc, với tích hạ phàm làm Đức thánh Cả, Phó tướng giúp Thánh Gióng đánh giặc Ân, hoặc hiện thân làm tướng Vua cha Bát Hải Động Đình (còn gọi là Vĩnh Công), giúp Hùng Vương thứ 18 dẹp giặc, được ghi trong thần tích đền Đồng Bằng. Theo một số tài liệu, tên húy của ngài là Nguyễn Hồng Liệt, hiện thân tại Vân Đình (nay thuộc huyện Ứng Hòa, TP Hà Nội), thác hóa tại sông Đáy, đời sau ngài đầu thai hạ sinh ở Nam Ninh, nhưng sống và thác hóa tại Thái Bình, sau cùng ngài lại giáng ở Nam Ninh và thác hóa tại đây.

Theo tín ngưỡng dân gian, lấy ngày 10/1 âm lịch làm tiệc đản nhật giáng sinh của Ngài, khánh tiệc đản nhật của Ngài nhằm ngày 24/8 âm lịch. Giá Quan Đệ Nhất Thượng Thiên hay ngự đồng vào những dịp đại sự như: Mở phủ, tạ phủ, xông đền, xông điện. Khi ngự đồng, Quan Đệ Nhất Thượng Thiên mặc áo đỏ thêu rồng, hổ phù, mạng và đai đỏ. Ngài chỉ làm lễ tấu hương, khi quang và chứng sớ điệp. Do quan niệm ngài là hàng đệ nhất, đi tu nên chỉ chứng đàn phù, chứ không làm việc hay hiến tửu (dâng rượu). Khi văn thỉnh: “Đệ Nhất Tôn Quan…”, thanh đồng ra dấu một ngón phía bên trái sau đó tung khăn.

Văn Quan Đệ Nhất Thượng Thiên chủ đạo về việc tả nguồn gốc, xuất xứ, ngày sinh và các hoạt động của Ngài. Bản văn bắt đầu bằng các câu: “Hương một triện chín lần soi thấu/ Giãi lòng trần khải tấu linh thông/ Thỉnh mời Đệ Nhất Tôn Ông/ Lai lâm chứng giám điện trung uy hùng/ Anh linh lục trí thần thông/ Quyền cai tam giới uy phong phép màu/ Thượng thiên xe giá lên chầu/ Khâm thừa sắc chỉ công hầu ra uy/ Nổi cơn mưa gió tức thì/ Sấm vang tám cõi mây che ngất trời…”. Về xuất xứ của Ngài, cung văn hát: “Mây rồng năm thức phủ che/ Thánh hoàng Thái hậu tức thì thụ thai/ Năm Bính Dần mồng mười tháng tám/ Thái hậu bà sinh giáng Tôn ông…”. Về công trạng của Ngài, cung văn hát: “Trên thượng giới Tôn quan giáng thế/ Vâng sắc trời cứu thế độ dân/ Sắc vua phong Thượng đẳng linh thần/ Khắp thiên hạ muôn dân cầu đảo/ Trong tám cõi cửu châu vọng bái/ Quan độ cho quốc thái dân an…”. Về tài năng thì: “Đủ mọi bề tài kiêm văn võ/ Trong bách thần nào có nhường ai/ Lược thao văn võ toàn tài/ Đình thần tứ phủ nào ai dám bì/ Đức dung nghì bẩm sinh tài thánh/ Biến lạ thường đức tính tinh anh/ Uy gia khắp hết thiên đình/ Làm mưa làm gió mở thành, khai sông…”. Ngoài ra, Ngài cũng có giao du, ngắm phong cảnh hữu tình: “Thừa nhàn ông mới dạo chơi các tòa/ Ba mươi sáu động tiên nga/ Bồng lai tiên cảnh chẳng xa chút nào/ Bạn tiên dâng quả bàn đào…”.

Quan Đệ Nhất Thượng Thiên được thờ chính trong khuôn viên thuộc quần thể đền Đồng Bằng, một di tích đã được xếp hạng Di tích lịch sử văn hóa, tọa lạc tại thôn Đồng Phúc, xã An Lễ, huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình. Nơi đây theo điển tích ghi dấu Ngài được phái xuống làm tướng giúp Vĩnh Công dẹp giặc. Tương truyền, khi xưa sau những ngày lo toan công việc triều đình, Quan Đệ Nhất Thượng Thiên thường lui về đây nghỉ ngơi.

Để tưởng nhớ công ơn Ngài, ngôi đền được lập tại chính nơi đây. Ngôi đền hiện đã được trùng tu khang trang hơn trên chính nền đất cũ. Trong đền vẫn lưu giữ pho tượng cổ của Quan Đệ Nhất Thượng Thiên ở cung ngoài, bên trong cung cấm có thêm một pho tượng mới tạc Ngài mặc áo đỏ thêu rồng và hổ phù. Khi du khách hành hương ghé thăm đền Đồng Bằng, thường vào đến Quan Đệ Nhất Thượng Thiên để thắp hương dâng lễ, bày tỏ lòng biết ơn tới vị thần linh thiêng có công giúp vua phù dân vệ quốc.

Hoàng Linh

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Chuyện trong ngõ nhỏ

Chuyện trong ngõ nhỏ

Hôm nay, trong một chuyến đi công tác, lúc tránh nắng bên đường, tôi tình cờ chứng kiến hình ảnh rất cảm động nhưng dung dị vô cùng. Một bà cụ cầm chiếc khăn tang buộc lên lá cờ với vẻ trang trọng và tôn kính.
Nỗi xót thương vỡ òa trong nước mắt

Nỗi xót thương vỡ òa trong nước mắt

Tình cảm mẹ con là một đề tài thường thấy trong thơ ca từ xưa đến nay. Đề tài càng cũ đòi hỏi người viết càng phải tìm tòi và đào sâu suy nghĩ để có được những hình ảnh thơ mới lạ. Tác giả Hiền Mặc Chất đã làm được điều đó khi viết bài thơ “Mẹ”.
Hương vị mùa Hè

Hương vị mùa Hè

Ba mẹ đều là con một, nó không có cô chú hoặc cậu dì ruột. Ông bà nội ngoại lại mất sớm nên với nó, quê nội, quê ngoại chỉ là… khái niệm; không giống như lũ bạn cùng lớp mỗi độ chớm Hè lại nhao nhao tính chuyện về thăm ông bà hoặc cô dì chú bác chỗ nọ chỗ kia. Thấy chúng xắng xở mà… rầu thối ruột; nhà nó có chỗ nào đâu để về??
Tỉnh Bình Định: Bảo tồn để nhịp điệu cồng chiêng mãi ngân vang

Tỉnh Bình Định: Bảo tồn để nhịp điệu cồng chiêng mãi ngân vang

Tiếng âm thanh cồng chiêng vang vọng núi rừng cùng với điệu múa xoang của đồng bào dân tộc thiểu số được lưu giữ đến hôm nay là nhờ các thế hệ trẻ kế cận. Hiện nay các ngành chức năng đang nỗ lực dành mọi nguồn lực đầu tư, tiếp sức cho thế hệ trẻ để bảo tồn tiếng cồng chiêng mãi ngân vang.
Ngôi đền cổ trên đỉnh Đuổm sơn

Ngôi đền cổ trên đỉnh Đuổm sơn

Đền Đuổm có niên đại hơn 800 năm, tọa lạc uy nghi cổ kính trên đỉnh Đuổm sơn hùng vĩ, là danh thắng tâm linh độc đáo ở Thái Nguyên.

Tin khác

Thanh Hóa: Du lịch ở huyện Thạch Thành là điểm đến lý tưởng

Thanh Hóa: Du lịch ở huyện Thạch Thành là điểm đến lý tưởng
Thạch Thành là huyện miền núi nằm ở phía Tây Bắc tỉnh Thanh Hóa, cách trung tâm thành phố Thanh Hóa khoảng 58 km, phía Bắc và Tây Bắc giáp các huyện Lạc Sơn, Tân Lạc (Hòa Bình); phía đông bắc giáp huyện Nho Quan (Ninh Bình). Ðặc biệt, huyện Thạch Thành có tuyến đường Hồ Chí Minh đi qua vùng đệm của rừng quốc gia Cúc Phương và được Bộ Giao thông Vận tải xác định là "điểm dừng chân" đã tạo cho Thạch Thành lợi thế phát triển thương mại- dịch vụ và du lịch. Vị trí địa lý này đem lại những điều kiện thuận lợi cho sự phát triển du lịch ở Thạch Thành.

Hai bên bờ Sê Pôn

Hai bên bờ Sê Pôn
Nơi biên thùy, những người dân ở các bản Việt - Lào hỗ trợ, cùng nhau vượt qua gian khó, từng bước phát triển kinh tế, vun bồi tình hữu nghị Việt - Lào ngày càng bền vững...

Nghệ thuật từ những mảnh vỡ

Nghệ thuật từ những mảnh vỡ
Từ những mảnh vỡ, cùng sự tưởng tượng phong phú và đôi bàn tay tài hoa của những nghệ nhân như tụ tích nghệ thuật của trăm năm cha ông truyền lại, đã tạo nên nhiều kiến trúc độc đáo đỉnh cao của kiệt tác mà không nơi nào có được…

Ngợi ca tinh thần vượt khó của người dân làng chài

Ngợi ca tinh thần vượt khó của người dân làng chài
Lễ hội đình Cẩm Hải có từ năm 1980, nhằm tôn vinh 6 vị đại vương, là những người đã có công khai sinh ra đất Trà Cổ, TP Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh và sau đó nhiều con cháu họ lại tiếp tục di chuyển đến Cẩm Phả để hình thành vùng đất Cẩm Hải ngày nay.

Thăm Nhà bia lưu niệm Văn nghệ kháng chiến Việt Nam

Thăm Nhà bia lưu niệm Văn nghệ kháng chiến Việt Nam
Theo con đường uốn lượn quanh những rừng cọ trập trùng, những nương chè xanh tốt bạt ngàn là đến được xã Gia Điền, huyện Hạ Hoà, tỉnh Phú Thọ, nơi có Nhà bia lưu niệm, nơi cội nguồn của văn nghệ kháng chiến Việt Nam.

Tỉnh Bình Định: Du khách thích thú xem múa Chăm bên tháp cổ nghìn năm tuổi

Tỉnh Bình Định: Du khách thích thú xem múa Chăm bên tháp cổ nghìn năm tuổi
Mùa du lịch hè năm nay, TP Quy Nhơn, tỉnh Bình Định tiếp đãi khách du lịch trong và ngoài nước một chương trình nghệ thuật độc đáo, đặc sắc đến từ tỉnh Ninh Thuận. Đó là những bài hát, điệu múa, âm thanh nhạc cụ của người Chăm được ngân vang bên tháp cổ nghìn năm tuổi.

Link xem trực tiếp Anh vs Tây Ban Nha, chung kết Euro 2024

Link xem trực tiếp Anh vs Tây Ban Nha, chung kết Euro 2024
Lần đầu tiên gặp nhau tại chung kết Euro, Tây Ban Nha cho thấy thành tích tốt hơn tuyển Anh thông qua lịch sử đối đầu của 2 đội. Trận chung kết diễn ra vào 02h00 rạng sáng ngày 15/7 trên SVĐ Olimpico (Berlin).

Tình cha

Tình cha
Thấy cha ôm thằng cu Tuấn, cu Bi, một đứa cháu nội, một đứa cháu ngoại vào lòng, vừa hôn, vừa nựng chúng, mắt cha sáng ngời niềm hạnh phúc khôn tả.

Mai một làng nghề đan lát Yến Nê

Mai một làng nghề đan lát Yến Nê
Hoà Tiến là xã thuần nông của huyện Hoà Vang, TP Đà Nẵng. Ngoài đất đai trù phú, ở đây còn phát triển nhiều làng nghề truyền thống của tổ tiên, ông bà bao đời để lại. Nhưng hiện nay, các làng nghề như dệt chiếu, đan lát, chằm nón… có nguy cơ mai một, thất truyền...

Hai người đàn bà

Hai người đàn bà
Chuyện này xảy ra thời bao cấp. Anh thợ sửa chữa ô tô nhìn thấy phó giám đốc xí nghiệp vận tải nhận tiền đút lót của đám lái buôn nhằm mua rẻ mớ lốp ô-tô thanh lí, đã nhỏ to bàn tán với cánh thợ. Chuyện này đến tai sếp, lập tức anh ta được mời lên phòng riêng sếp. Phó giám đốc hỏi:

Chung kết Euro 2024: Anh đấu với Tây Ban Nha khi nào, ở đâu?

Chung kết Euro 2024: Anh đấu với Tây Ban Nha khi nào, ở đâu?
Vượt qua những đối thủ “đáng gờm”, trận chung kết Euro 2024 là cuộc chạm trán giữa Anh vs Tây Ban Nha.

Công viên nước Sầm Sơn đồng giá vé tất cả các ngày trong tuần

Công viên nước Sầm Sơn đồng giá vé tất cả các ngày trong tuần
Công viên nước Sầm Sơn đang áp dụng ưu đãi đồng giá vè tất cả các ngày trong tuần, không phân biệt cuối tuần dành cho du khách đến vui chơi và trải nghiệm các trò chơi hấp dẫn dịp hè.

Về Quảng Ngãi viếng mộ cụ Huỳnh

Về Quảng Ngãi viếng mộ cụ Huỳnh
Mộ cụ Huỳnh Thúc Kháng - nhà hoạt động cách mạng, nhà báo, nhà văn xuất sắc của dân tộc ở nửa đầu thế kỉ XX, tọa lạc trên đỉnh núi Thiên Ấn, cách tam quan chùa Thiên Ấn khoảng 100m về phía Tây, thuộc địa phận xã Tịnh Ấn Đông, cách sông Trà Khúc và TP Quảng Ngãi khoảng 3km. Cùng với núi và chùa Thiên Ấn, mộ cụ Huỳnh Thúc Kháng được công nhận là Di tích Lịch sử quốc gia năm 1990.

Những lễ hội siêu hấp dẫn không thể bỏ qua tại Đà Nẵng hè này

Những lễ hội siêu hấp dẫn không thể bỏ qua tại Đà Nẵng hè này
Cùng với Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng DIFF 2024, một chuỗi các lễ hội và show diễn đẳng cấp diễn ra tại mọi ngóc ngách thành phố đưa Đà Nẵng thành điểm đến hot nhất cả nước hè này.

Link xem trực tiếp Hà Lan vs Anh, bán kết Euro 2024

Link xem trực tiếp Hà Lan vs Anh, bán kết Euro 2024
Trận bán kết 2 được đánh giá “ngang tài, ngang sức” giữa đội tuyển Hà Lan vs đội tuyển Anh sẽ diễn ra vào lúc 2 giờ rạng sáng ngày 11/7, trên SVĐ Signal Iduna Park (Dortmund).
Xem thêm
Chuyện trong ngõ nhỏ

Chuyện trong ngõ nhỏ

Hôm nay, trong một chuyến đi công tác, lúc tránh nắng bên đường, tôi tình cờ chứng kiến hình ảnh rất cảm động nhưng dung dị vô cùng. Một bà cụ cầm chiếc khăn tang buộc lên lá cờ với vẻ trang trọng và tôn kính.
Tỉnh Bình Định: Bảo tồn để nhịp điệu cồng chiêng mãi ngân vang

Tỉnh Bình Định: Bảo tồn để nhịp điệu cồng chiêng mãi ngân vang

Tiếng âm thanh cồng chiêng vang vọng núi rừng cùng với điệu múa xoang của đồng bào dân tộc thiểu số được lưu giữ đến hôm nay là nhờ các thế hệ trẻ kế cận. Hiện nay các ngành chức năng đang nỗ lực dành mọi nguồn lực đầu tư, tiếp sức cho thế hệ trẻ để bảo tồn tiếng cồng chiêng mãi ngân vang.
Thăm Nhà bia lưu niệm Văn nghệ kháng chiến Việt Nam

Thăm Nhà bia lưu niệm Văn nghệ kháng chiến Việt Nam

Theo con đường uốn lượn quanh những rừng cọ trập trùng, những nương chè xanh tốt bạt ngàn là đến được xã Gia Điền, huyện Hạ Hoà, tỉnh Phú Thọ, nơi có Nhà bia lưu niệm, nơi cội nguồn của văn nghệ kháng chiến Việt Nam.
Thanh Hóa: Du lịch ở huyện Thạch Thành là điểm đến lý tưởng

Thanh Hóa: Du lịch ở huyện Thạch Thành là điểm đến lý tưởng

Huyện Thạch Thành có tuyến đường Hồ Chí Minh đi qua vùng đệm của rừng quốc gia Cúc Phương và được Bộ Giao thông Vận tải xác định là "điểm dừng chân" đã tạo cho Thạch Thành lợi thế phát triển thương mại- dịch vụ và du lịch. Vị trí địa lý này đem lại những
Công viên nước Sầm Sơn đồng giá vé tất cả các ngày trong tuần

Công viên nước Sầm Sơn đồng giá vé tất cả các ngày trong tuần

Công viên nước Sầm Sơn đang áp dụng ưu đãi đồng giá vè tất cả các ngày trong tuần, không phân biệt cuối tuần dành cho du khách đến vui chơi và trải nghiệm.
Những lễ hội siêu hấp dẫn không thể bỏ qua tại Đà Nẵng hè này

Những lễ hội siêu hấp dẫn không thể bỏ qua tại Đà Nẵng hè này

Cùng với Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng DIFF 2024, một chuỗi các lễ hội và show diễn đẳng cấp diễn ra tại mọi ngóc ngách thành phố đưa Đà Nẵng thành điểm đến hot nhất cả nước hè này.
Link xem trực tiếp Anh vs Tây Ban Nha, chung kết Euro 2024

Link xem trực tiếp Anh vs Tây Ban Nha, chung kết Euro 2024

Lần đầu tiên gặp nhau tại chung kết Euro, Tây Ban Nha cho thấy thành tích tốt hơn tuyển Anh thông qua lịch sử đối đầu của 2 đội. Trận chung kết diễn ra vào 02h00 rạng sáng ngày 15/7 trên SVĐ Olimpico (Berlin).
Chung kết Euro 2024: Anh đấu với Tây Ban Nha khi nào, ở đâu?

Chung kết Euro 2024: Anh đấu với Tây Ban Nha khi nào, ở đâu?

Vượt qua những đối thủ “đáng gờm”, trận chung kết Euro 2024 là cuộc chạm trán giữa Anh vs Tây Ban Nha.
Link xem trực tiếp Hà Lan vs Anh, bán kết Euro 2024

Link xem trực tiếp Hà Lan vs Anh, bán kết Euro 2024

Trận bán kết 2 được đánh giá “ngang tài, ngang sức” giữa đội tuyển Hà Lan vs đội tuyển Anh sẽ diễn ra vào lúc 2 giờ sáng ngày 11/7, trên SVĐ Signal Iduna Park (Dortmund).
Hương vị mùa Hè

Hương vị mùa Hè

Ba mẹ đều là con một, nó không có cô chú hoặc cậu dì ruột. Ông bà nội ngoại lại mất sớm nên với nó, quê nội, quê ngoại chỉ là… khái niệm; không giống như lũ bạn cùng lớp mỗi độ chớm Hè lại nhao nhao tính chuyện về thăm ông bà hoặc cô dì chú bác chỗ nọ chỗ kia. Thấy chúng xắng xở mà… rầu thối ruột; nhà nó có chỗ nào đâu để về??
Tình cha

Tình cha

Thấy cha ôm thằng cu Tuấn, cu Bi, một đứa cháu nội, một đứa cháu ngoại vào lòng, vừa hôn, vừa nựng chúng, mắt cha sáng ngời niềm hạnh phúc khôn tả.
Hai người đàn bà

Hai người đàn bà

Chuyện này xảy ra thời bao cấp. Anh thợ sửa chữa ô tô nhìn thấy phó giám đốc xí nghiệp vận tải nhận tiền đút lót của đám lái buôn nhằm mua rẻ mớ lốp ô-tô thanh lí, đã nhỏ to bàn tán với cánh thợ. Chuyện này đến tai sếp, lập tức anh ta được mời lên phòng riêng sếp. Phó giám đốc hỏi:
Lịch phát sóng, link xem trực tiếp "Những nẻo đường gần xa" trên VTV

Lịch phát sóng, link xem trực tiếp "Những nẻo đường gần xa" trên VTV

Bộ phim “Những nẻo đường gần xa” do VFC sản xuất quy tụ dàn diễn viên gạo cội như NSUT Đỗ Kỷ, NSUT Nguyệt Hằng, nghệ sỹ Vĩnh Xương cùng các gương mặt diễn viên trẻ hứa hẹn sẽ mang đến nhiều cung bậc cảm xúc cho khán giả truyền hình.
Mời chuyên gia thẩm định huy hiệu “lạ” gây tranh cãi của Đàm Vĩnh Hưng

Mời chuyên gia thẩm định huy hiệu “lạ” gây tranh cãi của Đàm Vĩnh Hưng

Chiều 9/5, Phó trưởng Ban Tuyên giáo Thành ủy TP. Hồ Chí Minh Phạm Đức Hải cùng ông Nguyễn Ngọc Hồi, Phó Giám đốc Sở Thông tin và Truyền thông đồng chủ trì họp báo về tình hình kinh tế - xã hội của thành phố.
Bộ VH-TT&DL vào cuộc vụ Đàm Vĩnh Hưng cài huy hiệu "lạ" khi biểu diễn

Bộ VH-TT&DL vào cuộc vụ Đàm Vĩnh Hưng cài huy hiệu "lạ" khi biểu diễn

Theo Chánh Thanh tra Bộ VH-TT&DL Lê Thanh Liêm cho biết bộ đã nắm được thông tin liên quan đến trang phục biểu diễn của Đàm Vĩnh Hưng trong liveshow diễn ra ở TP.HCM vào tối hôm 5/5 vừa qua.
Phiên bản di động