Phát huy trí tuệ “Lão nông tri điền”

Đây chính là thời điểm vàng để khơi dậy và phát huy trí tuệ của những "Lão nông tri điền" - những người đang nắm giữ chìa khóa kết hợp giữa kinh nghiệm bản địa truyền thống và xu thế công nghệ tiên tiến, tạo nên bước đột phá cho một nền nông nghiệp bền vững.

Nông nghiệp tuần hoàn, về bản chất đã có mô hình "Vườn - Ao - Chuồng" (VAC) khép kín mà thế hệ NCT đã từng vận hành rất hiệu quả từ hàng thập kỷ trước. Trong mắt người già, không có thứ gì gọi là phế thải, mọi yếu tố trong tự nhiên đều là tài nguyên của một chu trình khác. Tư duy trực quan, mộc mạc đó nay đã gặp gỡ và đồng điệu với định hướng chiến lược của Trung ương Hội NCT Việt Nam. Bằng việc cụ thể hóa các phong trào thi đua "Tuổi cao - Gương sáng" gắn với bảo vệ môi trường và xây dựng nông thôn mới, Hội đã tạo ra một bệ phóng tư tưởng vững chắc. Từ các nghị quyết, định hướng xanh đã nhanh chóng thấm sâu vào từng chi hội cơ sở, thôi thúc những người dù tóc đã bạc, gối đã mỏi vẫn khát khao cống hiến cho quê hương.

Tuy nhiên, để tiềm năng sẵn có của NCT không dừng lại ở kinh nghiệm thủ công, bài toán đặt ra hiện nay là phải định hướng cụ thể việc gắn kết trí tuệ "Lão nông" với ứng dụng công nghệ tiên tiến. Đây chính là đòn bẩy cốt lõi để nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm phát thải một cách triệt để. Thay vì thói quen đốt rơm rạ mù mịt đường làng sau mỗi vụ gặt gây ô nhiễm không khí, hoặc lạm dụng phân bón hóa học làm chai sạn đất đai, NCT cần được hỗ trợ tiếp cận với các loại chế phẩm sinh học hiện đại. Trí tuệ của các lão nông sẽ được phát huy khi họ làm chủ quy trình xử lý phế phụ phẩm, ủ rơm rạ trồng nấm, tận dụng bã thải đó biến thành phân bón hữu cơ vi sinh giàu dinh dưỡng. Một chu trình khép kín như vậy vừa triệt tiêu nguồn phát thải, vừa giúp người nông dân tiết kiệm từ 30-40% chi phí vật tư đầu vào. Kinh nghiệm chăn nuôi lâu năm của NCT khi kết hợp với công nghệ đệm lót sinh học, hệ thống hầm biogas xử lý chất thải hiện đại, hay mô hình nuôi giun quế tuần hoàn sẽ giải quyết dứt điểm bài toán ô nhiễm môi trường ở nông thôn. Chất thải chăn nuôi thông qua hầm chứa công nghệ cao không chỉ tạo ra nguồn năng lượng khí đốt sạch, mà nước thải sau biogas còn được lọc để phục vụ hệ thống tưới nhỏ giọt cho cây trồng. Sự kết hợp này mang lại hiệu quả kép: bảo vệ dòng nước quê hương và tạo ra chuỗi giá trị gia tăng tuần hoàn cho trang trại.

NCT ngày nay không đứng ngoài dòng chảy chuyển đổi số. Với sự đồng hành của tổ chức Hội và lớp trẻ, các lão nông tri điền hoàn toàn có thể ứng dụng công nghệ tưới tiêu tự động tiết kiệm nước, sử dụng thiết bị cảm biến đo độ ẩm của đất, hay tham gia vào các chuỗi ghi chép nhật ký sản xuất điện tử để truy xuất nguồn gốc. Khi kinh nghiệm tích lũy cả đời của người già được chuẩn hóa bằng các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP hay OCOP, nông sản làm ra sẽ có một tấm "hộ chiếu xanh" để vươn xa ra thị trường, mang lại giá trị kinh tế tương xứng với công sức bỏ ra.

Để những định hướng trên đi vào đời sống một cách đồng bộ, rất cần sự tiếp sức kịp thời từ các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương và các doanh nghiệp khoa học công nghệ. Cần có các chính sách ưu đãi về vốn, các lớp chuyển giao kỹ thuật "cầm tay chỉ việc" được thiết kế riêng, phù hợp với phương thức tiếp nhận của NCT. Bản thân tổ chức Hội NCT tại các địa phương phải là cầu nối vững chắc, xây dựng và nhân rộng các câu lạc bộ "Lão nông liên kết xanh", tạo không gian để NCT chia sẻ mô hình hay, cách làm hiệu quả.