Những tục hay lệ lạ ở Triều Khúc

Làng Triều Khúc, xã Tân Triều, huyện Thanh Trì, TP Hà Nội là làng cổ ven đô có những “tục hay lệ lạ” từ xa xưa vẫn còn được duy trì cho tới nay. Trước hết là tục kiêng húy Thành Hoàng, không được gọi cha đẻ là bố; tục tảo mộ vào ngày Đông chí; tục đóng cổng ngõ khi đón dâu; tục ăn cỗ nhất tề; tục tôn tuổi... đã tồn tại hàng nghìn năm nay và luôn được người dân trân trọng gìn giữ.

Người xưa có câu “kính lão đắc thọ”có tôn trọng người già thì mình mới được thọ lâu, vậy mà ở làng Triều Khúc xưa NCT cứ thưa dần. Thời ấy, làng Triều Khúc thuộc huyện Thanh Oai, phủ Ứng Hòa, tỉnh Hà Đông, người đứng đầu là Tổng đốc Hoàng Trọng Phu, người có công chấn hưng làng nghề, tạo mọi điều kiện cho nghề thủ công làng Triều Khúc phát triển.

Ngày việc làng năm đó dân làng mời ông về dự lễ hội, quan Tổng đốc nhìn trong đình không thấy ai là lão làng ra đón tiếp. Lý trưởng thưa: Người 50 tuổi ở làng rất hiếm, do cuộc sống mưu sinh vất vả, đời sống quá thấp, tuổi thọ suy giảm. Nghe xong câu chuyện, ông vô cùng xúc động, rồi làm tấu sớ lên triều đình được nhà vua phê chuẩn. Từ đó làng Triều Khúc có thêm tục tôn tuổi mà không nơi nào có. Theo lệ này thì nam giới lên bô lão tuổi 50 thì 49 đã được lên. Các cụ từ 68 được lên 70; từ 78 được lên 80; từ 88 được lên 90. Những tuổi trên được làm lễ khánh thọ. Người ở tuổi 49 đến ngày 10/10 âm lịch phải đem cơi trầu xuống đình làng trình các cụ và dân làng. Đến ngày 25/11 ngày sinh của Đức Thành Hoàng (Bố Cái Đại Vương Phùng Hưng) thì mang lễ ra đình trình làng để lễ Thánh. Lúc này được mọi người công nhận và là “Bô lão”.

Lễ hội làng Triều Khúc
Lễ hội làng Triều Khúc

Ngày 10 tháng Giêng làng mở hội các cụ từ 78 lên 80, từ 88 lên 90. Riêng các cụ từ 68 lên 70 làm sau một ngày tức ngày 11 tháng Giêng. Tất cả các cụ đều phải mang lễ ra đình lễ thánh, xong biếu dân. Còn trong gia đình thì nhà nào cũng có vài mâm cỗ lễ Tổ đường, ra mắt họ hàng và người thân, cùng nâng chén rượu hồng “mừng thọ”. Tục tôn tuổi ở làng Triều Khúc hiện nay vẫn còn.

Còn tục đóng cổng ngõ: Trong đám cưới các em nhỏ lấy dây chăng ngang ngõ thật chắc, quan viên họ nhà trai đi đón dâu tới gần cổng ngõ nhà gái thì vướng dây, người nhà trai phải nói thật khéo và cho mấy đồng tiền để các cháu ăn quà, gọi là lộc đám cưới các cháu mới tháo dây. Khi nhà trai đi gần tới cổng ngõ nhà gái thì lập tức cổng ngõ bị đóng lại, nếu không có cổng ngõ thì dùng cái bàn chắn ngang là được. Hai họ phải cử những người tương đương nhau về vai vế, nói năng hoạt bát, có khiếu văn nghệ thơ ca, ứng đối nhanh và hay. Nhà gái cảm thấy nhà trai ứng đáp trôi chảy thì mới mở cổng để nhà trai được vào đón dâu.

Tục chăng dây hay đóng cổng ngõ là để kéo dài thời gian cho nhà gái chuẩn bị trầu cau, trà nước, sắp xếp mọi thứ thật chu đáo để đón tiếp nhà trai cho thêm phần long trọng. Đây cũng là nét văn hóa độc đáo, với ý nghĩa, con gái đi lấy chồng được cưới hỏi tử tế, “cửa đóng then cài”, con nhà có gia giáo. Tục này ở làng Triều Khúc đến nay vẫn còn.

Tục ăn cỗ nhất tề là mọi người ăn cỗ cùng giờ, người đi ăn cỗ bao giờ cũng phải đi sớm để chủ nhà xếp mâm. Người cao tuổi nhất thì được ngồi mâm nhất ở giữa nhà theo vai vế.

Khi xưa, trước giờ ăn cỗ đốt một bánh pháo xong, chủ nhà mời mọi người nâng chén rượu mừng. Ai đi ăn cỗ muộn khi nghe tiếng pháo biết là đã ăn cỗ thì lập tức quay về vì phải ngồi sau với người ít tuổi mà vị trí ngồi mâm không phù hợp thì mất mặt quá. Trong khi ăn, mâm dưới phải nhìn mâm trên, khi thấy mâm trên kết thúc thì mâm mình cũng phải nhanh chóng dừng lại, mâm trên cũng từ từ chờ mâm dưới ăn xong mới cho bưng mâm đi dọn đồng loạt cùng một lúc. Nếu không nắm được điều ấy mà cứ ngồi lâu thì cũng bị mang tiếng là “kẻ phàm” không biết nhìn ai. Người đi ăn cỗ hoặc đình đám phải ăn mặc y phục lịch sự, mọi cử chỉ lịch thiệp, không nói năng thô thiển để tránh sự đàm tiếu của dân làng.

Nguyễn Tiến Đức

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Rộn ràng Tết quân dân mừng Chol Chnam Thmay tại Cần Thơ

Rộn ràng Tết quân dân mừng Chol Chnam Thmay tại Cần Thơ

Tết quân dân mừng Chol Chnam Thmay lần đầu tiên được Cần Thơ tổ chức diễn ra từ ngày 1-10/4, với chủ đề “Quân-Dân Cần Thơ mừng Chol Chnam Thmay năm 2021,” với nhiều hoạt động ý nghĩa, thiết thực.
GẶP CỰU NỮ THANH NIÊN XUNG PHONG THỜI CHỐNG MỸ

GẶP CỰU NỮ THANH NIÊN XUNG PHONG THỜI CHỐNG MỸ

Chúng tôi tình cờ gặp bà Trương Thị Tằng, ở xóm 7, xã Thành Hưng, huyện Thạch Thành, tỉnh Thanh Hóa. Ở tuổi gần tám mươi, bà vẫn khỏe mạnh, nhanh nhẹn sum vầy bên con cháu thì quả là nhiều người mơ ước.
Người cao tuổi bản Thái Khe Rạn làm du lịch…

Người cao tuổi bản Thái Khe Rạn làm du lịch…

Một ngày thu nắng vàng như rót mật, tôi được thả hồn vào không gian văn hóa cồng chiêng và du lịch cộng đồng bản Khe Rạn, huyện Con Cuông, tỉnh Nghệ An. Không chỉ cảm nhận nét văn hóa độc đáo của vùng nông thôn mới ở miền Tây xứ Nghệ, tôi càng ngưỡng mộ cái cách người Thái đen ở đây làm du lịch, rất chuyên nghiệp và độc đáo…
Vì sao Teddy Bear Museum hấp dẫn toàn thế giới?

Vì sao Teddy Bear Museum hấp dẫn toàn thế giới?

Là nhân vật hư cấu hiếm hoi được tôn vinh với gần chục bảo tàng riêng trên khắp thế giới, chú gấu "trăm tuổi" Teddy hóa thân trong muôn vàn câu chuyện, hình dạng độc đáo để trở thành người bạn bất tử của mọi thế hệ. Thế nhưng câu chuyện đầy cảm hứng về sự ra đời của Teddy không phải ai cũng biết…
Thực hiện tốt việc “bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử - văn  hóa”

Thực hiện tốt việc “bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa”

Đền thờ ông bà Đỗ Công Tường (còn gọi là đền thờ ông bà Chủ chợ Câu Lãnh, sau này nhiều người dân nói thành ra là Cao Lãnh), tọa lạc trên đường Lê Lợi, phường 2, thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp. Từ năm 2001, đền thờ là nơi người dân ở Cao Lãnh truyền đời hương khói phụng thờ tưởng nhớ công đức của ông bà Chủ chợ. Năm 2019, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch có quyết định xếp hạng mộ và đền thờ ông bà Đỗ Công Tường là Di tích lịch sử - văn hóa quốc gia.

Tin khác

Quy định mới tiêu chuẩn xét tặng danh hiệu "Nghệ sĩ nhân dân", "Nghệ sĩ ưu tú"

Quy định mới tiêu chuẩn xét tặng danh hiệu "Nghệ sĩ nhân dân", "Nghệ sĩ ưu tú"
Chính phủ vừa ban hành Nghị định 40/2021/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 89/2014/NĐ-CP ngày 29/9/2014 của Chính phủ quy định về xét tặng danh hiệu “Nghệ sĩ nhân dân”, “Nghệ sĩ ưu tú”, trong đó sửa đổi, bổ sung tiêu chuẩn xét tặng danh hiệu “Nghệ sĩ nhân dân”, “Nghệ sĩ ưu tú”.

Tái hiện chợ phiên vùng cao của đồng bào các dân tộc

Tái hiện chợ phiên vùng cao của đồng bào các dân tộc
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch vừa có quyết định về việc tổ chức lớp tập huấn về xây dựng mô hình, phương pháp bảo tồn Chợ phiên đặc trưng của đồng bào các dân tộc thiểu số

Gỏi cá Xuân Cẩm - món ăn nhớ mãi

Gỏi cá Xuân Cẩm - món ăn nhớ mãi
Tôi rất may mắn được ba lần hưởng thức món gỏi cá nổi tiếng này ở thôn Cẩm Bào, xã Xuân Cẩm, huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang. Được biết đây là thôn chế biến món gỏi cá ngon nhất tỉnh Bắc Giang.

Gặp người đón Bác Hồ ở đảo Cô Tô năm 1961

Gặp người đón Bác Hồ ở đảo Cô Tô năm 1961
Sáng 9/5/1961, Bác Hồ đến thăm quân và dân đảo Cô Tô thuộc huyện Cẩm Phả cũ (nay là huyện Cô Tô) và đồng ý cho dựng tượng Người tại hòn đảo tiền tiêu này là một trong những sự kiện đặc biệt trong 9 lần Bác về thăm Quảng Ninh.

VTV true Concert 2021: Khúc hoan ca vĩnh cửu của Nước và Mẹ Thiên nhiên

VTV true Concert 2021: Khúc hoan ca vĩnh cửu của Nước và Mẹ Thiên nhiên
“Hãy trân quý Mẹ Thiên nhiên, người sẽ cho mình tất thảy” là thông điệp nhất quán của chuỗi chương trình VTV true Concert thường niên. Kể từ lần đầu tiên xuất hiện năm 2019, và tiếp tục với VTV true Concert 2021, những thanh âm vĩnh cửu của Thiên nhiên đã được thể hiện bằng nghệ thuật một cách độc đáo, mãn nhãn, dàn dựng bởi những tên tuổi tài năng của nền nghệ thuật biểu diễn Việt Nam.

Người giữ mãi 'ngọn lửa' tình yêu với nghệ thuật hát xẩm

Người giữ mãi 'ngọn lửa' tình yêu với nghệ thuật hát xẩm
Ở tuổi 70, Nghệ nhân Ưu tú Phan Thị Kim Dung vẫn không ngừng trau dồi, học hỏi, truyền dạy miễn phí cho các thế hệ sau; góp phần bảo tồn, phát huy di sản văn hóa phi vật thể của dân tộc.
Xem thêm
Đêm nghệ thuật khai mạc lễ hội hoa FLC Sầm Sơn thu hút hàng vạn du khách

Đêm nghệ thuật khai mạc lễ hội hoa FLC Sầm Sơn thu hút hàng vạn du khách

Lễ hội “Vũ khúc Biển & Hoa” do UBND thành phố Sầm Sơn và Tập đoàn FLC phối hợp tổ chức vừa chính thức khai mạc đầy ấn tượng tại ...
Sầm Sơn- Rực rỡ ngàn hoa

Sầm Sơn- Rực rỡ ngàn hoa

Mở đầu cho mùa du lịch Sầm Sơn năm 2021 là Lễ hội hoa quy mô bậc nhất cùng khung cảnh pháo hoa rực rỡ bên bờ biển sẽ khởi ...
Trạm Tấu, chốn thiên đường giữa đại ngàn Tây Bắc

Trạm Tấu, chốn thiên đường giữa đại ngàn Tây Bắc

Trạm Tấu, tên vùng đất mới nghe qua đã gợi lên vẻ xa xôi, hùng vĩ và bí hiểm. Thật vậy, nếu ai đó chinh phục được vẻ đẹp vùng ...
Chính thức khởi động giải chạy BaDen Mountain Marathon 2021 tại Tây Ninh

Chính thức khởi động giải chạy BaDen Mountain Marathon 2021 tại Tây Ninh

Hôm nay, Sở VHTT&DL Tây Ninh và Tập đoàn Sun Group tổ chức họp báo chính thức công bố giải chạy BaDen Mountain Marathon 2021 quy mô lớn, lần đầu ...
Văn Quyết, Việt Anh bị treo giò

Văn Quyết, Việt Anh bị treo giò

Ban kỷ luật VFF phạt Nguyễn Văn Quyết và Bùi Hoàng Việt Anh của Câu lạc bộ Hà Nội vì có hành vi thi đấu thô bạo trong trận thua ...
Bamboo Airways là nhà tài trợ Vàng Giải bóng chuyền Vô địch quốc gia 2021

Bamboo Airways là nhà tài trợ Vàng Giải bóng chuyền Vô địch quốc gia 2021

Ngày 31/3/2021, tại Trụ sở của Hãng hàng không Bamboo Airways, TP Hà Nội, đã diễn ra Lễ ký kết hợp đồng tài trợ giữa Liên đoàn bóng chuyền Việt ...
Dòng sông tuổi thơ

Dòng sông tuổi thơ

Trong cuộc đời mỗi con người, ai cũng phải trải qua những buồn vui, sóng gió đẩy đưa... Sông quê hương vẫn nằm đó, lắng nghe tiếng đổi thay của ...
Bà nội

Bà nội

Buổi chiều, bố đi làm về. Vào bàn ăn, vừa mở lồng bàn, bố đã reo: Trời! Bà cho cả nhà ăn những gì mà trông đã thấy ngon thế ...
Cô nàng i ngắn

Cô nàng i ngắn

Chuyến đi cao nguyên đá Đồng Văn của tôi lần ấy hoàn toàn ngẫu hứng. Nó được hình thành khi tôi ghé thăm anh bạn thân đang công tác tại ...
S-Generation là dự án gì mà mà khiến loạt sao cùng góp mặt trong MV còn Quang Đăng tức tốc biên đạo “Vũ điệu hồi sinh”?

S-Generation là dự án gì mà mà khiến loạt sao cùng góp mặt trong MV còn Quang Đăng tức tốc biên đạo “Vũ điệu hồi sinh”?

Trong chương trình “Bữa trưa vui vẻ” phát sóng hồi đầu tháng 4, hai nghệ sĩ khách mời là divo Tùng Dương và biên đạo múa Quang Đăng đã có ...
Biên đạo múa Quang Đăng: “Tôi hạnh phúc vì những điều mình thích tạo ra giá trị cho cộng đồng”

Biên đạo múa Quang Đăng: “Tôi hạnh phúc vì những điều mình thích tạo ra giá trị cho cộng đồng”

Ra đời trong những phút giây ngẫu hứng vì ấn tượng sâu đậm bởi MV Arise’21 Ta sẽ hồi sinh của dự án S-Generation, Vũ điệu hồi sinh của Quang ...
Người đẹp Mỹ đăng quang Hoa hậu Hòa bình Thế giới, Ngọc Thảo dừng chân ở top 20

Người đẹp Mỹ đăng quang Hoa hậu Hòa bình Thế giới, Ngọc Thảo dừng chân ở top 20

Danh hiệu Hoa hậu Hòa bình Thế giới thuộc về người đẹp Mỹ và đại diện của Việt Nam - Á hậu Ngọc Thảo dừng chân ở top 20.
Phiên bản di động