Chùa Sắc Tứ Linh Thứu tỉnh Tiền Giang, ngôi cổ tự lâu đời bậc nhất miền Tây Nam Bộ

Chùa Linh Thứu hiện được xem là một trong số những di tích tôn giáo, kiến trúc nghệ thuật độc đáo ở ấp Chợ, xã Thạnh Phú, huyện Châu Thành, Tiền Giang (cũ) nay thuộc tỉnh Đồng Tháp. Không chỉ có tuổi đời hơn 300 năm, nơi đây còn là chứng nhân lịch sử, mang nhiều giá trị nghệ thuật, kiến trúc, văn hóa do các bậc tiền nhân sáng tạo và gìn giữ cẩn thận qua thời gian.

Theo tư liệu ghi tại ngôi chùa, ngôi cổ tự được xây dựng từ rất lâu, ban đầu, chùa được xây trên một khu đất hoang vu và tĩnh mịch, nằm cách xa làng xóm. Từ xưa nơi này thường được các em mục đồng (chăn trâu bò) chọn làm nơi dừng chân nghỉ ngơi, mỗi ngày các em đều thả trâu đi ăn gần đó. Chúng cũng thường đốn cây, kéo lá và rồi sau đó cất một cái chòi, sau cùng là nắn tượng Phật mà thờ phụng. Dần dần, việc thờ cúng kéo dài mỗi sớm mỗi chiều và càng ngày càng có nhiều người trong làng đến dùng cảnh chùa giả ấy làm nơi cầu nguyện, thỉnh thoảng nghỉ mát, thậm chí tụ tập, vui chơi hằng ngày nên dân làng đặt tên là chùa Muc Đồng. Đến nay đã qua 15 đời trụ trì, năm 1951 trở thành chùa ni, từ năm 1996 đến nay là Ni sư Thích Nữ Như Minh trụ trì.

Năm tháng dần trôi qua, các bậc tiền đức nhận ra nhân duyên này nên chọn chính mảnh đất có ngôi chùa giả làm nơi xây dựng chùa. Tương truyền, sự việc bắt đầu khi một thầy địa lý đi ngang qua, thầy thấy được phong thủy cực tốt của mảnh đất cùng với vị trí “ngày sau có chân mạng Đế Vương đến ngự”. Từ đây, ngôi chùa có tên Long Tuyền Tự, còn được gọi là Chùa Suối Rồng, sau này tên ngôi chùa đặt lại là Sắc Tứ Linh Thứu và được lưu giữ đến ngày nay.

Ngôi chùa cổ không chỉ có giá trị như một bảo tàng văn hóa thu hút khách thập phương mà còn là nơi gắn liền với giai thoại đặc biệt về vua Gia Long - vị vua mở đầu triều Nguyễn. Chính vào giai đoạn “Nam - Bắc phân tranh”, có một bậc đế vương đã đến nương nhờ nơi cửa Phật như một chốn lánh nạn theo lời người xưa phán truyền. Tương truyền lúc này do thế lực còn yếu, bị quân Tây Sơn đánh bại nên Nguyễn Ánh phải phiêu bạt đến tận vùng đất này cùng vị quan thân cận - ông Nguyễn Huỳnh Đức. Nguyễn Ánh đã mặc trang phục như thường dân để lánh nạn tại chùa nên chẳng ai nhận ra. May thay, vị thượng tọa trụ trì của chùa lúc bấy giờ là Nguyễn Phước Chánh (Nguyệt Hiện Thiền sư) đã tiếp đãi cho hai vị khách từ phương xa vô cùng ân cần, tử tế. Điều thần kỳ là vài ngày sau, khi quân Tây Sơn đuổi đến được trước cửa chùa, bỗng dưng ngôi cổ tự lại bị bịt kín lối vào, khung cảnh trở nên hoang vắng, tiêu điều như thể chẳng có ai sinh sống ở đây, đánh lừa được quân lính. Ở bên trong, trụ trì Nguyệt Hiện nhớ đến chiếc đại hồng chung trên đại điện nên cho Nguyễn Ánh vào đó trốn và Nguyễn Ánh tai qua nạn khỏi.

Sau biến, vua Gia Long đã cho tu bổ và phong hiệu cho ngôi cổ tự là “Sắc Tứ Linh Thứu Cổ Tự”, trụ trì Nguyễn Phước Chánh được phong thành hàm ân “Mẫn Huệ Thiền Sư Đại Lão Hòa Thượng”.

2 tác giả tại chùa Sắc Tứ Linh Thứu

Hiện nay, nhìn bao quát, cả ngôi chùa cổ vẫn giữ được trọn vẹn những giá trị nghệ thuật và kiến trúc mang đậm dấu ấn truyền thống, toát ra không gian trang nghiêm, cổ kính. Không có lầu cao nhưng hậu liêu thì dài và rộng. Một trong những điểm nổi bật nhất của kiến trúc Phật giáo này là cổng tam quan được xây dựng kiên cố, bên trên có chạm trổ những đường nét phù điêu đắp hoa văn nổi theo phong cách cung đình thuở trước. Nổi bậc nhất là hình tượng rồng, phụng được chạm khéo léo, khắc tinh tế thể hiện được vẻ đẹp uyển chuyển nhưng vẫn giữ lại độ uy mãnh vốn có.

Trong khuôn viên chùa có nhiều tượng thờ các vị Bồ Tát Quán Thế Âm và Phật A Đà tuân theo tín ngưỡng Phật giáo truyền thống. Ngoài ra, nơi này còn có cột phước được xây dựng theo hình tượng tứ linh Á Đông, một bia đá ghi lại toàn bộ lịch sử hình thành của chùa cổ, có cả các đời trụ trì. Bên cạnh đó, bên trong còn có một pho tượng đá lớn với các đường nét chạm trổ tinh xảo kể về cuộc đời của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni.

Khu vực chánh điện chùa chính là những bức tượng Phật cổ cao lớn cùng các hoành phi, câu đối, bao lam… Tất cả đều được điêu khắc công phu. Đặc biệt nhất có lẽ là 48 cây cột trụ được đục - khắc hoàn toàn từ gỗ quý có tuổi đời hơn 300 năm đang chống đỡ cho phần chánh điện. Khu vực bàn thờ là nơi thờ phượng các tượng Phật như tượng đức A Di Đà, đức Thích Ca và Di Lặc cùng với các vị Bồ Tát.

Hiện tại, phía bên trái chính điện của chùa Sắc Tứ Linh Thứu vẫn còn giữ được chiếc Đại hồng chung như một chứng nhân lịch sử, ghi lại công cứu mạng vua Gia Long năm nào của vị trụ trì và các sư trong chùa. Ngay phía trước bệ thờ Phật còn có hai câu đối nhắc lại việc vua Gia Long phong sắc ngự định tên chùa. Chính những giá trị này đã góp phần khiến ngôi chùa cổ trở thành điểm du lịch thu hút khách, mà còn là di tích văn hóa, lịch sử, tôn giáo nổi bật, đã được UBND tỉnh Tiền Giang (cũ) cấp Bằng Công nhận là Di tích lich sử cấp tỉnh. “Mái chùa che chở hồn dân tộc/ Nếp sống muôn đời của tổ tiên”.