Những câu hát Phường Vải

Mùa Hè năm 1963, tôi xin phép cơ quan về Nghệ An chuyển nhà cho gia đình trong phong trào “Đưa mạ vào sân, đưa dân vào rú” đang bùng nổ mạnh mẽ. Thời ấy, tôi đã ở lứa tuổi quá thì mà vẫn chưa lập gia đình. Bà con quen thân trong làng, ai cũng thúc giục tôi lấy vợ.

Một hôm, cụ bà cạnh nhà gợi ý: “Cậu ngại gì mà không dám xông vào o đầu làng. O ấy đẹp người, đẹp nết lại làm ăn giỏi”. Tôi thưa: “O ấy không lấy cháu mô. Nước da cháu đen nhẻm thế này, làm sao người ta ưng”.

Nghe vậy, cụ liền dẫn chuyện mình. Ngày còn con gái, cụ là thành viên một nhóm thiếu nữ kéo sợi, dệt vải. Môt hôm gặp mấy chàng trai đến chơi, trong đó người vóc dáng và hoàn cảnh từa tựa tôi. Cụ liền cất lên câu hát trêu chọc: “Rằng em vất vả muôn phần/ Vẫn còn giữ được tấm thân trắng ngần”. Chàng trai ấy tự tin đáp: “Đừng chê anh đẻn anh đen/ Một mùa tháng Sáu mấy phen ở nhà”.

Thế là cụ nhận ra chàng trai ấy chăm chỉ làm ăn, không quản dầm mưa giãi nắng, dần dà đem lòng yêu thương dẫn tới hôn nhân và đẻ một đàn con. Cụ ngợi ca sinh hoạt văn hóa kiểu vừa làm, vừa hát, kéo bè kéo bạn xa gần đến chung vui là hữu ích lắm. Từ đó, tôi cất công tìm kiếm nguồn gốc sinh hoạt văn hóa đáng yêu ấy.

Những câu hát Phường Vải

Nhà nghiên cứu Ninh Viết Giao viết trong cuốn Hát Phường Vải (dân ca Nghệ Tĩnh): “Thoạt đầu Hát Phường Vải chỉ là những câu hát riêng của các chị em trong khi kéo sợi mà thôi. Có hôm nào đó, một chàng trai đi qua, bất chợt nghe được tiếng hát tình tứ, uyển chuyển, dịu dàng của các cô gái vọng ra, nhất là về ban đêm, dưới ánh trăng, tiếng êm như nhiễu, tiếng nhẹ như tơ, giọng cao đón gió, giọng trầm lắng sương… rót vào tai, quyện lấy khách. Đi chẳng được mà đứng lại cũng không yên, bồi hồi xúc động, chàng cất lên tiếng hát đáp lại... Kiểu hát ấy cuốn hút nhiều nam thanh, nữ tú trong đó có cả những nho sĩ tài hoa cùng hát và trợ giúp mỗi bên những câu đối, câu đáp khi cần, tạo thành những đám hát say sưa ban đêm, lan từ xóm làng này sang xóm làng khác của cả vùng Nghệ Tĩnh rộng lớn, nên thơ, nhiều chữ nghĩa…”.

Tìm hiểu Hát Phường Vải, tôi được biết cái tài ứng đối của nam nữ thanh niên nơi thôn dã quê mình. Xin minh họa bằng mấy cặp đối và đáp:

1- Cái gì lưỡi trắng mình ơi/ Liếm tre tre toạc, liếm người người đau?

- Cái dao lưỡi trắng em ơi/ Liếm tre tre toạc, liếm người người đau!

2- Đố anh chi sắc hơn dao/ Chi sâu hơn bể, chi cao hơn trời?

- Em ơi mắt sắc hơn dao/ Bụng sâu hơn bể, trán cao hơn trời!

3- Miếng trầu là nụ hoa hiên/ Ăn rồi có phải trả tiền hay không?

- Miếng trầu là nụ hoa hồng/ Mời chàng ăn nhởi, thiếp không lấy tiền!

Tôi cũng được biết thêm các danh nhân Nguyễn Du, Nguyễn Công Trứ, Phan Bội Châu và bầu bạn các cụ… đều rất sành và nhiệt tình trong loại hình sinh họat văn hóa dân gian đặc sắc quê mình. Một lần cụ Phan Bội Châu đến phường vải Hoàng Trù. Biết cụ học giỏi, một cô gái liền cất câu hát mang ý thăm dò: “Nhất vui mở túi rượu hầu/ Biết ai khanh tướng công hầu là ai?”. Cụ đáp: “Mặc ai khanh tướng công hầu/ Dưới thành luống những muốn câu cá kình!”. Cô gái khen: “Rõ ràng cốt cách trượng phu/ Nước non muốn dậy cơ đồ có phen!”.

Câu hát của cô gái phường vải Hoàng Trù mang lời khen cũng là lời dự đoán về ý chí và hoạt động cứu nước, cứu dân của cụ Phan thật hay và thật chuẩn.

Dương Quang Minh

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Sao hạng A Hoa ngữ Cảnh Điềm bị phạt hơn 23 tỉ đồng vì quảng cáo sai

Sao hạng A Hoa ngữ Cảnh Điềm bị phạt hơn 23 tỉ đồng vì quảng cáo sai

Theo đó, sao Hoa ngữ Cảnh Điềm bị phạt hơn 1 triệu USD (tương đương hơn 23 tỉ đồng) vì vi phạm luật quảng cáo.
Tuyển nữ Việt Nam cùng bảng với Myannar, Campuchia tại AFF Cup 2022

Tuyển nữ Việt Nam cùng bảng với Myannar, Campuchia tại AFF Cup 2022

Theo kết quả bốc thăm chiều 28/5, tuyển nữ Việt Nam nằm cùng bảng B với Myanmar, Timor Leste, Campuchia và Lào tại AFF Cup nữ 2022.
Ca sĩ Phương Thanh công khai bạn trai cao kém 20 tuổi

Ca sĩ Phương Thanh công khai bạn trai cao kém 20 tuổi

Bạn trai Phương Thanh gây bất ngờ khi xuất hiện trong đêm nhạc của nữ ca sĩ vào tối 27/5 ở Đà Lạt.
Thương ngày nắng về 2 tập 25: Bà Hiền đuổi mẹ Vân Khánh ra khỏi nhà

Thương ngày nắng về 2 tập 25: Bà Hiền đuổi mẹ Vân Khánh ra khỏi nhà

Vì thương con gái và 2 đứa cháu nhỏ, bà Nga sang tận nhà nói chuyện và mong bà Hiền cùng vun vén cho vợ chồng Khánh - Đức. Đáp lại, bà Hiền đuổi bà Nga ra khỏi nhà, thậm chí tuyên bố muốn bà Nga quỳ xuống trước mặt mình.
MC Đức Bảo, Khánh Vân dẫn bán kết Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam 2022

MC Đức Bảo, Khánh Vân dẫn bán kết Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam 2022

MC Đức Bảo và Hoa hậu Khánh Vân sẽ dẫn bán kết Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam 2022, diễn ra vào ngày 21/6.

Tin khác

Nghệ sĩ Việt Hương bất bình với câu nói “con gái là người tình kiếp trước của cha”

Nghệ sĩ Việt Hương bất bình với câu nói “con gái là người tình kiếp trước của cha”
“Con là người mình sinh ra, nuôi thành nhân, rồi thành gia lập thất, sao lại nói là ‘người tình kiếp’ trước, câu vô duyên lập thành 1 suy nghĩ mất tính thiêng liêng của tình cha”, Việt Hương bức xúc.

Con gái của nữ tỷ phú Madam Pang: xinh đẹp, tài năng, có 2 bằng cử nhân

Con gái của nữ tỷ phú Madam Pang: xinh đẹp, tài năng, có 2 bằng cử nhân
Con gái của Madam Pang gây ấn tượng bởi sự thông minh và nhan sắc xinh đẹp. Cô sở hữu 2 bằng cử nhân.

Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen cho 305 VĐV xuất sắc tại SEA Games 31

Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen cho 305 VĐV xuất sắc tại SEA Games 31
Ngày 27/5, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Bình Minh đã ký Quyết định số 651/QĐ-TTg tặng Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ cho 305 cá nhân là các vận động viên có thành tích thi đấu xuất sắc, giành Huy chương Vàng tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á lần thứ 31 (SEA Games 31) tổ chức tại Việt Nam năm 2022.

Hùng Dũng - Hoàng Đức - Tiến Linh trở lại, đội tuyển Việt Nam sẵn sàng đấu Afghanistan

Hùng Dũng - Hoàng Đức - Tiến Linh trở lại, đội tuyển Việt Nam sẵn sàng đấu Afghanistan
HLV Park Hang Seo và đội tuyển Việt Nam đã có đủ 23 cầu thủ để chuẩn bị cho trận giao hữu với Afghanistan trên sân Thống Nhất.

Hoa hậu Lý Kim Thảo lên tiếng về tin đồn mua giải

Hoa hậu Lý Kim Thảo lên tiếng về tin đồn mua giải
Lý Kim Thảo có những chia sẻ đầu tiên liên quan đến tin đồn mua giải Hoa hậu Du lịch Việt Nam toàn cầu 2021.

Xem trực tiếp Liverpool vs Real Madrid, chung kết cúp C1, 02h00 ngày 29/5 trên kênh nào?

Xem trực tiếp Liverpool vs Real Madrid, chung kết cúp C1, 02h00 ngày 29/5 trên kênh nào?
Ngày mới Online cập nhật kênh xem trực tiếp Liverpool vs Real Madrid, chung kết cúp C1 - Champions League diễn ra lúc 02h00 ngày 29/5 phục vụ quý độc giả quan tâm.
Xem thêm
Đội tuyển nữ Việt Nam thưởng gần 5 tỉ đồng sau trận chung kết SEA Games 31

Đội tuyển nữ Việt Nam thưởng gần 5 tỉ đồng sau trận chung kết SEA Games 31

Tối 21/5, sau chiến thắng trước Thái Lan và giành tấm Huy chương vàng SEA Games 31, thầy trò huấn luyện viên Mai Đức Chung đã nhận thưởng 4,6 tỉ đồng.
Phường Hiệp Tân, quận Tân Phú: Xây dựng không gian văn hóa Hồ Chí Minh

Phường Hiệp Tân, quận Tân Phú: Xây dựng không gian văn hóa Hồ Chí Minh

Thiết thực chào mừng Kỷ niệm 132 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890-19/5/2022); và tiếp tục đẩy mạnh việc học tập, làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, Đảng ủy phường Hiệp Tân, quận Tân Phú, TP.Hồ Chí Minh, triển khai kế hoạc tổ chức Ngày hội với chủ đề “Hiệp Tân đoàn kết- phát triển- vững mạnh”.
Hội Gióng và hình tượng Cô Tướng 5 năm xuất hiện một lần

Hội Gióng và hình tượng Cô Tướng 5 năm xuất hiện một lần

Hội Gióng Phù Đổng mang đậm tính dân tộc và nét đẹp văn hóa người Việt. Việc sân khấu hoá tái hiện lại kịch trường dân gian là một điểm đặc biệt...
Ra mắt loạt sản phẩm, dịch vụ đẳng cấp, du lịch Đà Nẵng khởi sắc ấn tượng

Ra mắt loạt sản phẩm, dịch vụ đẳng cấp, du lịch Đà Nẵng khởi sắc ấn tượng

“Thay áo mới” cho các điểm đến, ra mắt những sản phẩm, dịch vụ đẳng cấp, nhiều sự kiện lễ hội dự kiến sẽ “đốt cháy hè 2022”, du lịch Đà Nẵng đã bừng tỉnh ngoạn mục sau giấc ngủ đông hai năm bởi Covid-19 và dự kiến sẽ làm nên những mốc son mới cho thành phố sông Hàn.
Hoa bằng lăng lại nở đốn tim du khách

Hoa bằng lăng lại nở đốn tim du khách

Cứ đến tầm tháng 5 là những bạn đam mê du lịch lại nôn nao chờ mùa hoa bằng lăng nở. Bình Thuận có nhiều nơi hoa bằng lăng nở rất đẹp như ở Tuy Phong và cây hoa bằng lăng được mệnh danh là “đẹp nhất Việt Nam” ở Hồng Liêm, huyện Hàm Thuận Bắc, tỉnh Bình Thuận.
Xây dựng 28 tour du lịch phục vụ khách tham dự SEA Games 31 tại Hà Nội và vùng phụ cận

Xây dựng 28 tour du lịch phục vụ khách tham dự SEA Games 31 tại Hà Nội và vùng phụ cận

Trong thời gian diễn ra Đại hội Thể thao Đông Nam Á lần thứ 31 (SEA Games 31) tại Việt Nam, các công ty lữ hành xây dựng 28 tour du lịch Hà Nội và vùng phụ cận, nhằm giới thiệu tới các đoàn đại biểu, vận động viên và phóng viên quốc tế dịp SEA Games 31.
Tuyển nữ Việt Nam cùng bảng với Myannar, Campuchia tại AFF Cup 2022

Tuyển nữ Việt Nam cùng bảng với Myannar, Campuchia tại AFF Cup 2022

Theo kết quả bốc thăm chiều 28/5, tuyển nữ Việt Nam nằm cùng bảng B với Myanmar, Timor Leste, Campuchia và Lào tại AFF Cup nữ 2022.
Con gái của nữ tỷ phú Madam Pang: xinh đẹp, tài năng, có 2 bằng cử nhân

Con gái của nữ tỷ phú Madam Pang: xinh đẹp, tài năng, có 2 bằng cử nhân

Con gái của Madam Pang gây ấn tượng bởi sự thông minh và nhan sắc xinh đẹp. Cô sở hữu 2 bằng cử nhân.
Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen cho 305 VĐV xuất sắc tại SEA Games 31

Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen cho 305 VĐV xuất sắc tại SEA Games 31

Ngày 27/5, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Bình Minh đã ký Quyết định số 651/QĐ-TTg tặng Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ cho 305 cá nhân là các vận động viên có thành tích thi đấu xuất sắc, giành Huy chương Vàng tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á lần thứ 31 (SEA Games 31) tổ chức tại Việt Nam năm 2022.
Gánh nặng nợ nước, xem nhẹ thù nhà

Gánh nặng nợ nước, xem nhẹ thù nhà

Dựa trên câu chuyện lịch sử có thật: Hưng đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn gác lại thù nhà, chuyên tâm phò tá triều đình nhà Trần ba lần đánh tan quân Nguyên Mông, bảo vệ đất nước...
Hội Minh thề

Hội Minh thề

Năm 1561 Thái hoàng Thái hậu Vũ Thị Ngọc Toản (vợ của Thái thượng hoàng Mạc Đăng Dung) lập nên ấp Lan Niểu (nay là làng Hòa Liễu, xã Thuận Thiên, huyện Kiến Thụy, TP Hải Phòng). Bà quyên góp tôn tạo ngôi chùa cổ Thiên Phúc (nay là chùa Hòa Liễu, di tích lịch sử cấp quốc gia năm 2013). Phần quyên góp còn dư sau khi tôn tạo chùa, bà cho mua ruộng để chia cho dân cày và làm ruộng công, lập quỹ giúp đỡ người nghèo, neo đơn… Để phòng xảy ra tư lợi, bà cùng dân làng lập ra Hội Minh thề và Hịch Minh thề. Hội Minh thề được duy trì nghiêm cẩn trong suốt thời gian nhà Mạc trị vì. Rồi có thời gian bị lãng quên. Năm 2002 Hội Minh thề được chính quyền và Nhân dân địa phương phục dựng. Hội Minh thề được triều nhà Nguyễn thế kỷ thứ XIX sắc phong bốn chữ vàng “Mỹ tục khả phong”…
Dòng sông tuổi thơ

Dòng sông tuổi thơ

Trong cuộc đời mỗi con người, ai cũng phải trải qua những buồn vui, sóng gió đẩy đưa... Sông quê hương vẫn nằm đó, lắng nghe tiếng đổi thay của mỗi tuổi thơ, dịu dàng và thân thuộc.
Sao hạng A Hoa ngữ Cảnh Điềm bị phạt hơn 23 tỉ đồng vì quảng cáo sai

Sao hạng A Hoa ngữ Cảnh Điềm bị phạt hơn 23 tỉ đồng vì quảng cáo sai

Theo đó, sao Hoa ngữ Cảnh Điềm bị phạt hơn 1 triệu USD (tương đương hơn 23 tỉ đồng) vì vi phạm luật quảng cáo.
Ca sĩ Phương Thanh công khai bạn trai cao kém 20 tuổi

Ca sĩ Phương Thanh công khai bạn trai cao kém 20 tuổi

Bạn trai Phương Thanh gây bất ngờ khi xuất hiện trong đêm nhạc của nữ ca sĩ vào tối 27/5 ở Đà Lạt.
Thương ngày nắng về 2 tập 25: Bà Hiền đuổi mẹ Vân Khánh ra khỏi nhà

Thương ngày nắng về 2 tập 25: Bà Hiền đuổi mẹ Vân Khánh ra khỏi nhà

Vì thương con gái và 2 đứa cháu nhỏ, bà Nga sang tận nhà nói chuyện và mong bà Hiền cùng vun vén cho vợ chồng Khánh - Đức.
Phiên bản di động