Người cao tuổi - trụ cột tinh thần trong kỉ nguyên mới

Vai trò không thể thay thế của NCT

Cả nước hiện có gần 17 triệu NCT, chiếm khoảng 17% dân số, trong đó trên 2,5 triệu người từ 80 tuổi trở lên. Đáng chú ý, khoảng 70% NCT còn sức khỏe, có khả năng lao động; hơn 40% đang trực tiếp tham gia sản xuất, kinh doanh, dịch vụ. Đây là nguồn lực xã hội quý báu, tinh hoa trí tuệ, giàu kinh nghiệm, nhiệt huyết cách mạng, kiên định bản lĩnh chính trị, làm hạt nhân xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, đưa đất nước bước tới đài vinh quang thời đại.

Trong gia đình, NCT là “cây cao bóng cả”, gắn kết các thế hệ, vun đắp tình thân, giáo dục con cháu về nhân cách, đạo lí, biết sống làm người có nhân có nghĩa. Trong xã hội, họ là tấm gương mẫu mực, góp phần giữ gìn kỉ cương, nếp sống, tạo dựng niềm tin, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân. Hiện trên 95% thôn, bản, tổ dân phố có chi hội NCT; đội ngũ hơn 200.000 cán bộ Hội cơ sở thực sự là lực lượng nòng cốt trong xây dựng hệ thống chính trị tại cơ sở, giữ gìn thuần phong mĩ tục, lan tỏa tinh thần “Tuổi cao - Gương sáng”.

Tổng Bí thư Tô Lâm (khi làm Chủ tịch nước) chụp ảnh với cán bộ cốt cán Hội NCT Việt Nam và NCT tiêu biểu.

Khi đất nước bước vào chuyển đổi số, hội nhập sâu rộng, NCT không đứng ngoài cuộc, mà rất chủ động tích cực, sáng tạo tiến cùng thời đại. Họ tham gia tư vấn, phản biện xã hội, giữ gìn an ninh trật tự, bảo vệ môi trường; nhiều cụ ông, cụ bà còn chủ động học tập công nghệ, tham gia sản xuất, khởi nghiệp, truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ. Nhiều NCT biết sử dụng điện thoại thông minh, máy tính, mạng xã hội như một công cụ để học tập, giao lưu, lan tỏa giá trị sống trong thời đại số hóa. Không ít cụ ông, cụ bà trở thành “người truyền cảm hứng” trên các nền tảng số, với những bài học đạo lí, chia sẻ kinh nghiệm trồng trọt, nuôi dạy con cháu, giữ gìn sức khỏe, hay khởi nghiệp ở tuổi xế chiều, đặt tiền đề xây dựng “Kinh tế bạc” ngay từ cơ sở. Việc NCT nhập cuộc không chỉ giúp họ thích ứng với xã hội hiện đại mà còn góp phần chống lại sự cô đơn, khẳng định vai trò là “người thắp lửa tinh thần” ngay cả trong môi trường công nghệ.

“Mắt sáng cho NCT” - điểm nhấn nhân văn của Tháng hành động 2025

Tháng hành động vì NCT Việt Nam năm 2025 diễn ra sôi nổi với nhiều hoạt động phong phú, từ thể thao, văn hóa văn nghệ, dân ca dân vũ, dưỡng sinh đến khám chữa bệnh, tư vấn pháp luật, hỗ trợ khởi nghiệp. Năm 2024, đã có trên 2,5 triệu lượt NCT được khám, tư vấn sức khỏe miễn phí; hàng trăm nghìn phần quà, sổ tiết kiệm, mái ấm tình thương được trao tặng, góp phần nâng cao đời sống cho NCT khó khăn.

Trong các hoạt động ấy, Chương trình nhân đạo “Mắt sáng cho NCT” giai đoạn 2025 - 2028 nổi bật như một biểu tượng sẻ chia và nhân văn. Thống kê y tế cho thấy, tại Việt Nam hiện có khoảng 2 triệu người bị mù lòa, trong đó 70% do đục thủy tinh thể - căn bệnh có thể điều trị được nếu phát hiện sớm. Đáng lưu ý, phần lớn các ca mù lòa rơi vào nhóm NCT, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống và khả năng tự chăm sóc bản thân. Trên bình diện quốc tế, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) ước tính có hơn 43 triệu người mù lòa và 295 triệu người suy giảm thị lực mức độ trung bình đến nặng, trong đó khoảng 80% nguyên nhân có thể phòng tránh hoặc điều trị. Điều này càng khẳng định tính cấp thiết của việc chăm sóc mắt cho NCT trong bối cảnh già hóa dân số nhanh chóng.

Đồng chí Nguyễn Thanh Bình Chủ tịch Hội NCT Việt Nam

Chương trình Mắt sáng cho NCT giai đoạn 2025-2028 đặt mục tiêu: Trên 90% cán bộ chủ chốt Hội NCT các cấp được tập huấn kĩ năng chăm sóc mắt; trên 90% NCT được khám, tầm soát các bệnh lí cơ bản, cấp phát thuốc, tặng quà; 100% NCT phát hiện đục thủy tinh thể được hỗ trợ điều trị kịp thời. Đặc biệt, việc ưu tiên triển khai ở vùng sâu, vùng xa, miền núi, hải đảo ngay từ năm đầu tiên, rồi nhân rộng ra cả nước, thể hiện tinh thần “không để ai bị bỏ lại phía sau”.

Hàng chục nghìn ca phẫu thuật mắt đã và đang được triển khai, mang lại niềm vui được thắp sáng cuộc đời cho biết bao cụ già. Cụ Trần Văn Minh, 82 tuổi, ở tỉnh Hòa Bình, nhiều năm sống trong cảnh mờ lòa vì đục thủy tinh thể. Mắt kém khiến cụ không thể tự đi lại, sinh hoạt đều phụ thuộc vào con cháu. Đầu năm nay, nhờ Chương trình “Mắt sáng cho NCT”, cụ được phẫu thuật miễn phí tại Bệnh viện tỉnh, với sự hỗ trợ của Hội NCT và các nhà tài trợ. Ca mổ thành công, đôi mắt cụ sáng rõ trở lại. Ngày cụ tự xúc cơm, bước ra hiên ngắm vườn cây, cả gia đình rưng rưng xúc động. Cụ Minh cười bảo: “Có mắt sáng rồi, tôi lại thấy đời mình có ích, còn giúp được con cháu, vui lắm!”.

Không chỉ riêng cụ Minh, hàng nghìn NCT ở nhiều vùng quê khác cũng đã có thêm cơ hội nhìn rõ mặt con cháu, đọc sách báo, tiếp tục sinh hoạt cộng đồng. Những ca mổ thành công ấy không chỉ đem lại ánh sáng cho đôi mắt, mà còn thắp sáng tinh thần, khẳng định giá trị sống và vai trò “trụ cột tinh thần” của NCT trong gia đình, xã hội; niềm vui nho nhỏ nhưng giá trị ý nghĩa nhân đạo, nhân văn vô cùng sâu sắc, bởi như người xưa có câu “giàu đôi con mắt”. Vì thế Chương trình nhân đạo “Mắt sáng cho NCT” đã được Quỹ Sáng tạo châu Á của Nhật Bản về giao lưu quốc tế vinh danh “Giải thưởng sáng kiến vì một châu Á khỏe mạnh” năm 2020; nay tiếp tục phát huy, lan tỏa sâu rộng.

Vai trò nêu gương và những đóng góp thiết thực của NCT

NCT không chỉ là biểu tượng tinh thần, mà còn là lực lượng xã hội hùng hậu, trực tiếp tạo ra những giá trị thiết thực trong đời sống. Với bản thân, nhiều NCT duy trì rèn luyện sức khỏe, học tập suốt đời, thích ứng công nghệ mới, làm gương sáng về tinh thần tự lập, lạc quan, tích cực. Không ít tấm gương NCT vượt qua bệnh tật, tham gia nghiên cứu khoa học, khởi nghiệp, hay dấn thân công tác xã hội đã truyền cảm hứng mạnh mẽ cho cộng đồng.

Trong gia đình, NCT là chỗ dựa tinh thần vững chắc, người cố vấn đáng tin cậy trong việc định hướng học tập, nghề nghiệp, kinh doanh của con cháu. Chính sự hiện diện và nêu gương của NCT đã duy trì nề nếp gia phong, giữ gìn truyền thống “kính trên nhường dưới”, “uống nước nhớ nguồn”, là nền tảng xây dựng gia đình hạnh phúc, bền vững.

Trong xã hội, những đóng góp của NCT trải rộng nhiều lĩnh vực. Hiện có hơn 4 triệu hội viên NCT trực tiếp tham gia công tác Đảng, chính quyền, mặt trận, đoàn thể; hàng chục nghìn NCT vẫn miệt mài nghiên cứu khoa học, sáng tác văn học nghệ thuật, giảng dạy, truyền nghề. Nhiều cụ đã hiến hàng nghìn héc-ta đất, đóng góp hàng chục nghìn tỉ đồng và hàng triệu ngày công xây dựng đường làng, trường học, nhà văn hóa.

Ở nơi nào có sự tham gia, giám sát của NCT, ở đó nếp sống văn minh, kỷ cương được củng cố. Hình ảnh NCT gương mẫu chấp hành pháp luật, bảo vệ an ninh Tổ quốc, giữ gìn môi trường, chăm lo khuyến học - khuyến tài đã tạo sức lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng. Qua đó càng sáng rõ tư tưởng Hồ Chí Minh: NCT là “rường cột quốc gia”.

Chăm sóc, phát huy nguồn lực NCT trong kỉ nguyên mới

Già hóa dân số đang diễn ra nhanh chóng. Dự báo đến năm 2036, Việt Nam chính thức bước vào giai đoạn dân số già khi tỉ lệ NCT có khoảng 20 triệu người, chiếm khoảng 1/5 dân số cả nước. Đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội nếu chúng ta phát huy nguồn lực trí tuệ, kinh nghiệm, uy tín, đạo đức và tinh thần nhiệt huyết của NCT. Đúng với quan điểm của Đảng được nêu trong dự thảo nghị quyết Đại hội XIV của Đảng: “Phát huy trí tuệ, uy tín, kinh nghiệm của NCT trong gia đình, cộng đồng và xã hội; bảo vệ, chăm sóc NCT, nhất là trong điều kiện già hóa dân số nhanh”.

Để Tháng hành động vì NCT Việt Nam thực sự thiết thực, Hội NCT Việt Nam, Hội NCT các cấp cần xác định rõ và triển khai hiệu quả ba trọng tâm: 1. Chăm lo đời sống tinh thần, sức khỏe NCT thông qua các hoạt động đồng bộ, đa dạng, gắn với nhu cầu thiết thực của hội viên. 2. Phát huy vai trò NCT trong xây dựng gia đình văn hóa, nông thôn mới, đô thị văn minh, góp ý xây dựng Đảng, chính quyền, giữ gìn truyền thống văn hóa dân tộc. 3. Đẩy mạnh xã hội hóa, huy động nguồn lực từ Nhà nước, doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân để mở rộng quy mô, nâng cao chất lượng hoạt động, bảo đảm mọi NCT đều được hưởng lợi.

NCT Việt Nam hôm nay không chỉ là lớp người được tri ân mà còn là lực lượng đồng hành cùng dân tộc. Họ là trụ cột tinh thần, là điểm tựa của các thế hệ, là tấm gương sáng ngời về ý chí, nghị lực và nhân cách. Trong kỉ nguyên mới, mỗi NCT hãy tiếp tục nêu cao tinh thần “Tuổi cao - Gương sáng”, đoàn kết, trách nhiệm, sáng tạo, góp phần cùng toàn xã hội hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước hùng cường, phồn vinh, hạnh phúc.