Nghệ nhân Cơ Tu giữ nghề đan gùi truyền thống

Chúng tôi đến thăm Nghệ nhân Phạm Văn Crới, 68 tuổi, hội viên Hội NCT, dân tộc Cơ Tu, trú tại thôn Ban Mai, xã Ba, huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam vào một ngày giáp Tết để tìm hiểu về nghề đan gùi.

Ông vui vẻ đưa chúng tôi xuống chái bếp để “mục sở thị” các loại gùi (dòng), tà lét, rê, chuy, cà vông (cà lông)... treo la liệt trên giàn bếp, dưới mái nhà đã lên màu cánh gián. Giới thiệu cái gùi mới đan, ông Crới cho hay, mỗi cái gùi đều có 3 phần chính: Thân gùi đan bằng mây, xung quanh thân có 4 thanh gỗ nhỏ áp vào thành gùi từ đáy lên miệng, giúp cho gùi được cứng cáp, không bị lệch khi mang nặng. Đồng bào vùng cao (Cơ Tu dal) thường làm thân gùi có hình chữ V, đế nhỏ, miệng to, còn đồng bào vùng thấp (Cơ Tu phương) thì làm miệng và đáy gùi tương đối bằng nhau. Ở vùng thấp, đế gùi đan bằng mây sợi lớn, ở vùng cao, người ta dùng 4 miếng tre hoặc gỗ. Dây mang gùi được đan bằng mây xà phun, mây song... vót mỏng hoặc vỏ cây lạch. Nếu đan bằng mây, thì dây bền, chắc hơn. Thông thường, một "đời" gùi dùng đến hai "đời" dây.

Nghệ nhân Crới giới thiệu một loại gùi nhỏ bán cho khách du lịch.
Nghệ nhân Crới giới thiệu một loại gùi nhỏ bán cho khách du lịch.

Ông Crới còn cho biết: Cái gùi (dòng) tương đối lớn. Tuỳ theo mục đích sử dụng mà đan cho phù hợp. Để gùi củi, sắn, khoai... thân dòng được đan thưa và lớn; còn nếu gùi gạo, lúa, muối... thì thân dòng phải đan kín khít. Thông thường, phụ nữ là người mang những gùi này. Cái ta lét cũng tương tự cái dòng, nhưng phần thân ngắn và nhỏ hơn, được thiết kế thêm hai ngăn nhỏ ở thân gùi để mang các vật dụng nhỏ như cơm, gạo, dụng cụ lấy lửa... khi đi rừng, đi rẫy. Tà lét được đan rất công phu và mất nhiều thời gian, thường dành cho cánh đàn ông mang. Cái rê cao khoảng 25cm, đan kín, người phụ nữ đeo trước bụng, khi thu hoạch lúa rẫy, dùng hai tay tuốt lúa bỏ vào rê. Cái chuy có bề ngang khoảng 12cm, cao khoảng 20cm, đan kín. Khi tỉa lúa trên rẫy, người phụ nữ đeo cái chuy ở bên hông, trong đựng lúa, bắp... giống để lấy ra tỉa. Cái khách tà mòi là một loại gùi nhỏ, rất độc đáo, mĩ thuật, được đan rất công phu, tỉ mỉ , có cái được đan lát những hoa văn mang hình tượng truyền thống của người Cơ Tu. Đây là loại gùi dành riêng cho những cô gái trẻ chuyên mang quà như rượu, thuốc, trà ... đi biếu anh em, cha mẹ, sui gia hay các cô sơn nữ Cơ Tu mang khi múa điệu "Tung tung - Dá dá " trong lễ mừng lúa mới...

Ông Crới cho biết: Ngày trước, muốn có một cái dòng, cái ta lét, cái khách tà mòi đẹp và chắc, chúng tôi phải vào rừng sâu để bứt những loại mây chắc như mây xà phun, mây rã, mây song, mây cám... Thời gian để hoàn thành một sản phẩm, tuỳ theo từng loại gùi, lớn, nhỏ, đẹp... trừ những cái gùi "dã chiến" để gùi củi, sắn khoai... đan bằng mây nước, chỉ hai, ba ngày thì xong, nhưng nhanh hỏng, những cái đẹp hơn thì phải đan vài tháng mới xong. Một cái gùi đan công phu, bằng các loại mây chắc bền có thể sử dụng khoảng nửa đời người (30 năm). Khi không dùng, bà con treo gùi trên giàn bếp, vì thế những vật dụng này có màu cánh kiến, rất bền, không bị mối mọt hay ẩm mốc...

Ông Crới bộc bạch: "Hiện nay, trung bình mỗi cái gùi bán cho các công ty du lịch có giá từ 400.000 - 1.500.000 đồng, như vậy là cũng đạt ngày công trong lúc nông nhàn hoặc lúc trời mưa gió không đi rẫy được. Thế nhưng lớp trẻ bây giờ không học đan gùi, trong thôn chỉ còn vài người đan được loại gùi đẹp. Tuy nhiên, mắt họ đã mờ, tay chân đã yếu, không còn vào rừng bứt mây được nữa. Giờ đây, những người biết đan gùi đã quá già, họ sắp thành người thiên cổ; còn lũ trẻ thì không ngó ngàng chi “tới gùi”. Chúng tôi phải làm cho chúng quý trọng nghề đan gùi mới được”.

Trong ánh mắt và câu nói của ông như chứa đựng tình cảm, niềm tin và sự quyết tâm.

Tiên Sa

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Làn Sóng Xanh 2021: Đen Vâu thắng đậm, Văn Mai Hương 'ẵm' 3 giải thường

Làn Sóng Xanh 2021: Đen Vâu thắng đậm, Văn Mai Hương 'ẵm' 3 giải thường

Với những sản phẩm âm nhạc nổi bật trong năm qua, Đen Vâu đã xuất sắc giành 6 giải thưởng tại Làn Sóng Xanh 2021.
Vì sao có tục 'cuối năm mua vôi’ và những điều nên làm dịp gần Tết

Vì sao có tục 'cuối năm mua vôi’ và những điều nên làm dịp gần Tết

Người xưa có câu “Đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi” với hy vọng quét hết xui xẻo, điều không may ra khỏi nhà và đón lấy may mắn trong ngày đầu năm.
Đề xuất mở cửa hoàn toàn du lịch quốc tế từ đầu tháng 2/2021

Đề xuất mở cửa hoàn toàn du lịch quốc tế từ đầu tháng 2/2021

Ngày 27/1, ông Trương Gia Bình, Trưởng ban Nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân (Ban IV) thuộc Hội đồng Tư vấn cải cách thủ tục hành chính của Thủ tướng Chính phủ cho biết: Ban IV vừa đề xuất với Thủ tướng Chính công bố “Thời điểm mở cửa hoàn toàn cho du lịch quốc tế tới Việt Nam” ngay đầu tháng 2/2021 để các địa phương cùng các doanh nghiệp ngành du lịch, hàng không có mốc thời gian nhằm xây dựng kế hoạch, chuẩn bị nguồn lực hiệu quả, sẵn sàng đón khách quốc tế.
Tuyển Việt Nam thua 0-4 Úc tại Vòng loại 3 World Cup 2022

Tuyển Việt Nam thua 0-4 Úc tại Vòng loại 3 World Cup 2022

Đội tuyển Việt Nam đã để thua 0-4 trước đội tuyển Úc ở lượt trận thứ 7 vòng loại thứ 3 World Cup 2022 khu vực châu Á diễn ra vào chiều 27/1.
Vân Dung hội ngộ tình địch màn ảnh trong Táo Quân 2022

Vân Dung hội ngộ tình địch màn ảnh trong Táo Quân 2022

Từng là tình địch trong bộ phim '11 tháng 5 ngày', nghệ sĩ Vân Dung sẽ t ngộ diễn viên Anh Thơ trong Táo Quân 2022.

Tin khác

Tổ chức Đợt phim kỷ niệm 92 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam

Tổ chức Đợt phim kỷ niệm 92 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành Quyết định số 155/QĐ-BVHTTDL về việc tổ chức Đợt phim "Kỷ niệm 92 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (03/02/1930 - 03/02/2022) và mừng Xuân Nhâm Dần 2022".

Cà Mau chuyện lạ

Cà Mau chuyện lạ
Cứ mỗi lần xuống Cà Mau, trước hết tôi trở lại con sông Cửa Lớn để từ đôi bờ được lội rừng đước rừng tràm rừng mắm, lội giữa ô rô cóc kèn dừa nước, dù không còn xanh um hàng trăm ngàn ha như thời chiến tranh giữ nước gần nửa thế kỉ trước.

Chúa sơn lâm trong văn hóa hội làng Hà Nội

Chúa sơn lâm trong văn hóa hội làng Hà Nội
Dân gian gọi hổ bằng nhiều cách: Hổ, hùm, beo, cọp, ông ba mươi, chúa sơn lâm... Hổ có hình trong Lăng đá Trần Thủ Độ (Thái Bình) Thạp đồng Vạn Thắng (Vĩnh Phúc), tranh Ngũ Hổ Hàng Trống, chạm gỗ đình Chu Quyến, bệ đá chùa Quế Dương (Hà Nội).

Tiếng khèn mùa Xuân trong văn hoá của người Mông

Tiếng khèn mùa Xuân trong văn hoá của người Mông
Đối với người dân tộc thiểu số Mông ở nước ta thì mỗi khi Tết đến, Xuân về không thể thiếu tiếng khèn. Nhiều dân tộc có khèn nhưng khèn Mông có nét độc đáo riêng biệt, góp phần quan trọng làm nên bản sắc Mông.

‘Thương ngày nắng về’ dừng phát sóng sau tập 33, phim mới về nông thôn thế sóng

‘Thương ngày nắng về’ dừng phát sóng sau tập 33, phim mới về nông thôn thế sóng
Theo đó, phần 1 của Thương ngày nắng về sẽ kết thúc ở tập 33, phát sóng vào ngày 26/1.

Lữ hành Saigontourist phục vụ hơn 6.000 khách du lịch MICE nội địa trong tình hình mới

Lữ hành Saigontourist phục vụ hơn 6.000 khách du lịch MICE nội địa trong tình hình mới
Vào thời điểm cuối năm 2021, Công ty Dịch vụ Lữ hành Saigontourist đã phục vụ nhiều đoàn khách du lịch kết hợp hội nghị, hội thảo, triển lãm, tổ chức sự kiện, du lịch khen thưởng của các công ty cho nhân viên, đối tác (du lịch MICE) trong nước với hơn 6.000 khách đến các điểm du lịch hấp dẫn tại Hạ Long, Đà Nẵng, Quy Nhơn, Nha Trang, Phan Thiết, Phú Quốc,… và tại TP .Hồ Chí Minh.
Xem thêm
Chăm lo Tết cho người cao tuổi khó khăn ở Đà Nẵng

Chăm lo Tết cho người cao tuổi khó khăn ở Đà Nẵng

Những người cao tuổi có hoàn cảnh khó khăn và các đối tượng yếu thế trên địa bàn Đà Nẵng đều được vui đón xuân mới Nhâm Dần 2022 trong sự cưu mang, đùm bọc của các cấp ủy, chính quyền, đoàn thể và những tấm lòng nhân ái.
Vì sao có tục 'cuối năm mua vôi’ và những điều nên làm dịp gần Tết

Vì sao có tục 'cuối năm mua vôi’ và những điều nên làm dịp gần Tết

Người xưa có câu “Đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi” với hy vọng quét hết xui xẻo, điều không may ra khỏi nhà và đón lấy may mắn trong ngày đầu năm.
Tổ chức Đợt phim kỷ niệm 92 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam

Tổ chức Đợt phim kỷ niệm 92 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành Quyết định số 155/QĐ-BVHTTDL về việc tổ chức Đợt phim "Kỷ niệm 92 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (03/02/1930 - 03/02/2022) và mừng Xuân Nhâm Dần 2022".
Đề xuất mở cửa hoàn toàn du lịch quốc tế từ đầu tháng 2/2021

Đề xuất mở cửa hoàn toàn du lịch quốc tế từ đầu tháng 2/2021

Ngày 27/1, ông Trương Gia Bình, Trưởng ban Nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân (Ban IV) thuộc Hội đồng Tư vấn cải cách thủ tục hành chính của Thủ tướng Chính phủ cho biết: Ban IV vừa đề xuất với Thủ tướng Chính công bố “Thời điểm mở cửa hoàn toàn cho du lịch quốc tế tới Việt Nam” ngay đầu tháng 2/2021 để các địa phương cùng các doanh nghiệp ngành du lịch, hàng không có mốc thời gian nhằm xây dựng kế hoạch, chuẩn bị nguồn lực hiệu quả, sẵn sàng đón khách quốc tế.
Khám phá "Tuyệt tình cốc" miền Tây

Khám phá "Tuyệt tình cốc" miền Tây

Nằm ở vùng đất Thất Sơn nơi có 5 ngọn núi nổi tiếng khắp An Giang, Hồ Tà Pạ được xem là cảnh đẹp có một không hai tại Tri Tôn, xã Núi Tô, huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang.
Có gì đặc biệt tại công viên nghìn tỷ tại Đà Nẵng

Có gì đặc biệt tại công viên nghìn tỷ tại Đà Nẵng

Nằm bên dòng sông Hàn thơ mộng, với diện tích vô cùng lớn, lên đến 8.668 m2, Công viên APEC được dự đoán sẽ trở thành điểm vui chơi lý tưởng, thu hút đông đảo người dân Đà Nẵng và du khách thập phương.
Tuyển Việt Nam thua 0-4 Úc tại Vòng loại 3 World Cup 2022

Tuyển Việt Nam thua 0-4 Úc tại Vòng loại 3 World Cup 2022

Đội tuyển Việt Nam đã để thua 0-4 trước đội tuyển Úc ở lượt trận thứ 7 vòng loại thứ 3 World Cup 2022 khu vực châu Á diễn ra vào chiều 27/1.
14 cầu thủ tuyển nữ Việt Nam khỏi Covid-19, sẵn sàng sang Ấn Độ tham dự Asian Cup

14 cầu thủ tuyển nữ Việt Nam khỏi Covid-19, sẵn sàng sang Ấn Độ tham dự Asian Cup

Tối 18/1, đội tuyển nữ Việt Nam nhận tin vui khi 14 cầu thủ đã có kết quả âm tính với Covid-19 và kịp bay sang Ấn Độ hội quân trước ngày thi đấu chính thức tại Asian Cup 2022.
Hoàng Đức khỏi Covid-19, trở lại tập luyện cùng tuyển Việt Nam

Hoàng Đức khỏi Covid-19, trở lại tập luyện cùng tuyển Việt Nam

Tại buổi tập chiều 17/1, Đội tuyển Việt Nam đã chào đón sự trở lại của tiền vệ Hoàng Đức sau thời gian tự cách ly và đã có kết quả âm tính với Covid-19. Nếu không có gì bất thường, cầu thủ này sẽ sát cánh cùng đội tuyển Việt Nam trong trận đấu với đội tuyển Úc vào ngày 27/1 tới.
Gánh nặng nợ nước, xem nhẹ thù nhà

Gánh nặng nợ nước, xem nhẹ thù nhà

Dựa trên câu chuyện lịch sử có thật: Hưng đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn gác lại thù nhà, chuyên tâm phò tá triều đình nhà Trần ba lần đánh tan quân Nguyên Mông, bảo vệ đất nước...
Hội Minh thề

Hội Minh thề

Năm 1561 Thái hoàng Thái hậu Vũ Thị Ngọc Toản (vợ của Thái thượng hoàng Mạc Đăng Dung) lập nên ấp Lan Niểu (nay là làng Hòa Liễu, xã Thuận Thiên, huyện Kiến Thụy, TP Hải Phòng). Bà quyên góp tôn tạo ngôi chùa cổ Thiên Phúc (nay là chùa Hòa Liễu, di tích lịch sử cấp quốc gia năm 2013). Phần quyên góp còn dư sau khi tôn tạo chùa, bà cho mua ruộng để chia cho dân cày và làm ruộng công, lập quỹ giúp đỡ người nghèo, neo đơn… Để phòng xảy ra tư lợi, bà cùng dân làng lập ra Hội Minh thề và Hịch Minh thề. Hội Minh thề được duy trì nghiêm cẩn trong suốt thời gian nhà Mạc trị vì. Rồi có thời gian bị lãng quên. Năm 2002 Hội Minh thề được chính quyền và Nhân dân địa phương phục dựng. Hội Minh thề được triều nhà Nguyễn thế kỷ thứ XIX sắc phong bốn chữ vàng “Mỹ tục khả phong”…
Dòng sông tuổi thơ

Dòng sông tuổi thơ

Trong cuộc đời mỗi con người, ai cũng phải trải qua những buồn vui, sóng gió đẩy đưa... Sông quê hương vẫn nằm đó, lắng nghe tiếng đổi thay của mỗi tuổi thơ, dịu dàng và thân thuộc.
Làn Sóng Xanh 2021: Đen Vâu thắng đậm, Văn Mai Hương 'ẵm' 3 giải thường

Làn Sóng Xanh 2021: Đen Vâu thắng đậm, Văn Mai Hương 'ẵm' 3 giải thường

Với những sản phẩm âm nhạc nổi bật trong năm qua, Đen Vâu đã xuất sắc giành 6 giải thưởng tại Làn Sóng Xanh 2021.
Vân Dung hội ngộ tình địch màn ảnh trong Táo Quân 2022

Vân Dung hội ngộ tình địch màn ảnh trong Táo Quân 2022

Từng là tình địch trong bộ phim '11 tháng 5 ngày', nghệ sĩ Vân Dung sẽ t ngộ diễn viên Anh Thơ trong Táo Quân 2022.
‘Thương ngày nắng về’ dừng phát sóng sau tập 33, phim mới về nông thôn thế sóng

‘Thương ngày nắng về’ dừng phát sóng sau tập 33, phim mới về nông thôn thế sóng

Theo đó, phần 1 của Thương ngày nắng về sẽ kết thúc ở tập 33, phát sóng vào ngày 26/1.
Phiên bản di động