Loãng xương - nguyên nhân và cách phòng ngừa

Loãng xương hầu như không có biểu hiện nào đặc biệt để người bệnh có thể nhận biết được. Loãng xương tiến triển âm thầm, đa số phát hiện khi gãy xương do chấn thương nhẹ (như gãy xương cổ tay khi chống tay, gãy cổ xương đùi hay gãy lún cột sống do trượt chân…), hoặc có thể phát hiện tình cờ khi chụp X - quang.

Những nguyên nhân loãng xương

Loãng xương là tình trạng khối xương của cơ thể bị giảm thấp, trở nên mỏng mảnh, dễ gãy. Từ khi sinh ra đến lúc trưởng thành, khối lượng xương liên tục gia tăng, tế bào tạo xương chiếm ưu thế hơn tế bào hủy xương. Nhưng sau 25 tuổi, khối lượng xương sẽ giảm trung bình 0,5-2% mỗi năm do xương mất đi nhiều hơn tạo mới. Như vậy, loãng xương là một diễn tiến tự nhiên của tuổi già.

Những người dễ bị loãng xương, gồm: Người cao tuổi và phụ nữ thường bị nhiều hơn nam giới. Đặc biệt liên quan tới thiếu hụt nội tiết tố nữ estrogen, gặp ở phụ nữ mãn kinh hoặc mãn kinh sớm (tự phát hay do cắt 2 buồng trứng). Một yếu tố khác do chủng tộc người da trắng, người phương đông; tiền căn gia đình có người bị loãng xương. Do tình trạng dinh dưỡng: Thể trạng gầy ốm, BMI < 18,5 kg/m2. Ngoài ra, những thói quen ăn uống cũng làm ảnh hưởng đến khối lượng xương: Khẩu phần thiếu canxi và vitamin D; ăn nhiều muối, nhiều đạm, quá nhiều chất xơ; uống nhiều rượu, cà phê; hút thuốc lá; thói quen ít vận động, ít tập thể dục.

0339 20191016 025357

Bên cạnh đó, bệnh lí hay thuốc ảnh hưởng đến chuyển hóa canxi và xương không dung nạp lactose. Người mắc các bệnh như: cắt dạ dày-ruột, kém hấp thu, suy thận, tiểu đường, cường giáp, cường tuyến cận giáp, viêm khớp dạng thấp, bệnh nặng phải nuôi ăn tĩnh mạch kéo dài. Dùng những thuốc như: corticosteroids, những thuốc kháng axit có phosphate, hormon giáp liều cao, heparin, dùng tetracyclin kéo dài.

Phát hiện và phòng ngừa

Các dấu hiệu sớm ban đầu có thể là đau mỏi mơ hồ ở vùng xương chịu tải (cột sống, thắt lưng, chậu hông), đau âm ỉ hoặc đau nhiều khi va chạm, đau dọc các xương dài (đặc biệt xương cẳng chân), đau mỏi cơ bắp, hay bị chuột rút các cơ, đau tăng khi đi lại, vận động, đứng ngồi lâu. Ở người cao tuổi thường kèm thấy gù lưng hay giảm chiều cao.

Hiện nay có nhiều biện pháp cận lâm sàng để giúp chẩn đoán loãng xương, đo mật độ xương qua siêu âm là biện pháp dễ làm, nhạy bén thường được sử dụng để phát hiện sớm loãng xương. Nhưng 2 biện pháp có độ chính xác cao hơn là chụp X quang Dexa ở 3 vị trí khớp háng, cột sống và cẳng tay (DXA) hay Osteogram - một phần mềm dùng hình X quang để đo độ hấp thu tia X của xương, từ đó suy ra tỷ trọng khoáng xương.

Để phòng ngừa căn bệnh phải thực hiện ngay từ khi còn trẻ để đạt được tối đa khối lượng xương, và giảm tốc độ mất xương khi về già. Về chế độ ăn uống: Duy trì cân nặng thích hợp BMI 21 kg/m2. Đảm bảo nhu cầu năng lượng và các chất dinh dưỡng cần thiết. Cung cấp đủ nhu cầu canxi theo tuổi: Trẻ 10-19 tuổi cần 1.000 mg/ngày, người lớn 20-69 tuổi cần 800-900mg/ngày, trên 70 tuổi cần 1.000 mg/ngày. Sữa và các chế phẩm từ sữa là nguồn cung cấp canxi tốt và dễ hấp thu nhất do có đường lactose và tỷ lệ canxi, phosphos hợp lý. Vì vậy nên duy trì uống 1-2 li sữa hay yaourt hàng ngày, có thể dùng sữa không đường, sữa tách béo nếu đã có thừa cân, béo phì.

Bổ sung nguồn thực phẩm giàu canxin. Cung cấp đủ vitamin D 400 UI/ngày. Vitamin D là thành phần quan trọng nhất giúp điều hòa tương quan hợp lí giữa canxi và phosphos trong máu, giúp tăng hấp thu canxi ở ruột. Phơi nắng sáng 15-20 phút/ngày là biện pháp hữu hiệu và rẻ tiền giúp da tổng hợp vitamin D cho cơ thể.

Mỗi ngày nên ăn khoảng 300g rau và 200g trái cây, chúng cung cấp các vitamin B, C, E và các khoáng chất giúp phòng chống các bệnh tim mạch, xương khớp và ung thư. Nhưng cũng không nên ăn quá nhiều vì phần dư sẽ kết hợp với canxi tạo thành những liên kết không hòa tan và tăng thải canxi theo phân.

Ăn đủ thức ăn giàu đạm, nên cân đối giữa đạm động vật và đạm thực vật. Ở người lớn tuổi càng nên ăn tăng đạm thực vật, vì hệ tiêu hóa hoạt động kém dần. Hạn chế nêm đường và mắm muối khi nấu, không ăn nhiều thực phẩm mặn như các loại mắm, đồ muối khô, dưa cà muối, các thức ăn chế biến sẵn như mì ăn liền, giò chả, lạp xưởng, đồ hộp…

Vận động giúp tăng cường sức dẻo dai, tăng sự phối hợp giữa các cơ, tăng sự tự tin, giúp người già linh hoạt hơn và đỡ té ngã. Tạo môi trường sống an toàn, ánh sáng đủ, sàn nhà không trơn trượt, không có những vật cản trên lối đi. Di chuyển, làm việc trong tư thế đúng, tránh cúi gập quá mức. Tránh các thuốc ngủ, thuốc an thần có tác dụng kéo dài. Tránh điều trị tăng huyết áp quá mức. Sử dụng các dụng cụ nâng đỡ hông, gậy…

Lê Thị Thu Tâm (Viện Dinh dưỡng)

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Con người dưới cách nhìn của Y học cổ truyền (Kì 3)

Con người dưới cách nhìn của Y học cổ truyền (Kì 3)

Ở hai kì trước, chúng tôi đã giới thiệu sơ lược về học thuyết tạng tượng và học thuyết kinh lạc. Đây là hai học thuyết quan trọng trong lí luận của Y học cổ truyền để nghiên cứu về sự hoạt động của các tạng phủ và hệ thống kinh lạc cũng như các bộ phận khác trong cơ thể con người. Trong kì này và các kì tiếp theo, chúng ta sẽ đi sâu tìm hiểu về công năng của các tạng phủ trong cơ thể dưới góc nhìn Y học cổ truyền…
Nóng:  Bắc Ninh phát hiện 2 bệnh nhân dương tính SARS-COV-2

Nóng: Bắc Ninh phát hiện 2 bệnh nhân dương tính SARS-COV-2

Hai bệnh nhân nhập cảnh từ Angola về Việt Nam ngày 20/10/2020, có kết quả xét nghiệm dương tính với vi rút SARS-COV-2. Hiện cả 2 bệnh nhân được cách ly, điều trị tại khoa Truyền nhiễm - Bệnh viện đa khoa tỉnh Bắc Ninh.
Thêm 6 người nhập cảnh mắc Covid-19

Thêm 6 người nhập cảnh mắc Covid-19

18h ngày 19/10, Bộ Y tế ghi nhận thêm 6 ca nhập cảnh mắc Covid-19 được cách ly ngay, nâng tổng số ca nhiễm cả nước lên 1.140 ca. Đến hôm nay, cũng đánh dấu ngày thứ 47 liên tiếp Việt Nam không ghi nhận ca nhiễm trong cộng đồng.
Nhận biết sớm viêm tắc động mạch, tránh biến chứng

Nhận biết sớm viêm tắc động mạch, tránh biến chứng

Viêm tắc động mạch là tình trạng viêm co thắt các động mạch hoặc xơ vữa gây thiếu máu nuôi dưỡng, gây rối loạn dinh dưỡng và hoại tử tổ chức mô của cơ thể.
Tạp chí khoa học danh tiếng hàng đầu thế giới công bố nghiên cứu điều trị tự kỷ của Vinmec

Tạp chí khoa học danh tiếng hàng đầu thế giới công bố nghiên cứu điều trị tự kỷ của Vinmec

Tạp chí khoa học danh tiếng thế giới STEM CELLS Translational Medicine (Nhà xuất bản Wiley, Hoa Kỳ) số tháng 9.2020 công bố nghiên cứu “Kết quả của việc ghép tế bào gốc tự thân từ tủy xương kết hợp với giáo dục can thiệp cho rối loạn phổ tự kỷ” do các nhà khoa học Viện Nghiên cứu Tế bào gốc & Công nghệ gen Vinmec thực hiện. Công trình đã đưa Việt Nam trở thành một trong những quốc gia tiên phong trong nghiên cứu và ứng dụng liệu pháp tế bào gốc điều trị rối loạn phổ tự kỷ.

Tin khác

Bắc Ninh phát hiện 5 ổ dịch sốt xuất huyết với 7 ca bệnh

Bắc Ninh phát hiện 5 ổ dịch sốt xuất huyết với 7 ca bệnh
Các chuyên gia y tế khuyến cáo, để phòng bệnh hiệu quả, người dân cần tăng cường diệt muỗi, sử dụng các biện pháp để hạn chế bị muỗi đốt; triệt tiêu điều kiện muỗi sinh sôi, nảy nở bằng cách lật úp các dụng cụ chứa nước để muỗi không có nơi đẻ trứng, tiêu diệt lăng quăng, bọ gậy…

8 loại nấm tốt cho sức khỏe

8 loại nấm tốt cho sức khỏe
Không chỉ thơm ngon, bổ dưỡng mà những loại nấm dưới đây còn có thể tăng cường hệ miễn dịch, hỗ trợ chữa được nhiều bệnh hiệu quả và có thể ngừa được ung thư.

Con người dưới cách nhìn của Y học cổ truyền (Kì 1)

Con người dưới cách nhìn của Y học cổ truyền (Kì 1)
Hiện nay y học đang được chia thành y học hiện đại hay còn gọi là Tây y và y học cổ truyền hay còn gọi là Đông y. Y học hiện đại dựa vào giải phẫu, sinh lí, sinh lí bệnh để làm cơ sở nghiên cứu hoạt động của cơ thể con người và chữa bệnh. Còn Y học cổ truyền dựa vào các học thuyết đã được đúc kết từ hàng nghìn năm nói về hoạt động của cơ thể con người. Mặc dù vậy, cả hai nền y học này đều hướng đến một đích chung đó là bảo vệ sức khỏe của con người…

Những thói quen tốt cho trái tim

Những thói quen tốt cho trái tim
Theo Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP. Hồ Chí Minh (HCDC), để có một trái tim khỏe mạnh mỗi người cần duy trì các thói quen như: Vận động hợp lý, duy trì lối sống lành mạnh, cùng chế độ dinh dưỡng hợp lý...

Nỗ lực chăm sóc dinh dưỡng vì sự phát triển của trẻ em trên toàn cầu

Nỗ lực chăm sóc dinh dưỡng vì sự phát triển của trẻ em trên toàn cầu
Hiện nay trên thế giới đã có 68 quốc gia triển khai Sữa học đường (SHĐ) với khoảng 160 triệu trẻ em được hưởng lợi từ việc uống sữa tại trường. Tại Việt Nam, chương trình cũng đạt được những hiệu quả đáng ghi nhận trong việc chăm sóc dinh dưỡng cho học sinh mầm non, tiểu học.
Xem thêm
Hữu ích của chương trình “Song hành y tế”

Hữu ích của chương trình “Song hành y tế”

Mới đây, chương trình Hội thảo với chủ đề Song hành y tế đã diễn ra tại TP Bà Rịa, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu; do Tập đoàn AIA, ...
Nóng:  Bắc Ninh phát hiện 2 bệnh nhân dương tính SARS-COV-2

Nóng: Bắc Ninh phát hiện 2 bệnh nhân dương tính SARS-COV-2

Hai bệnh nhân nhập cảnh từ Angola về Việt Nam ngày 20/10/2020, có kết quả xét nghiệm dương tính với vi rút SARS-COV-2. Hiện cả 2 bệnh nhân được cách ...
Thêm 6 người nhập cảnh mắc Covid-19

Thêm 6 người nhập cảnh mắc Covid-19

18h ngày 19/10, Bộ Y tế ghi nhận thêm 6 ca nhập cảnh mắc Covid-19 được cách ly ngay, nâng tổng số ca nhiễm cả nước lên 1.140 ca. Đến ...
Phòng bệnh gan ở người cao tuổi

Phòng bệnh gan ở người cao tuổi

Theo quy luật của tự nhiên, càng lớn tuổi các hoạt động cơ thể ngày càng suy yếu, người cao tuổi (NCT) sẽ phải đối diện với gánh nặng bệnh ...
 8 thực phẩm giúp ‘đánh tan’ chứng táo bón hiệu quả

 8 thực phẩm giúp ‘đánh tan’ chứng táo bón hiệu quả

Táo bón kéo dài có thể làm giảm cảm giác thèm ăn, dẫn đến cơ thể suy nhược và gây nhiều phiền toái trong cuộc sống. Tuy nhiên, chỉ cần ...
Dấu hiệu cảnh báo rối loạn mỡ máu, người cao tuổi cần lưu ý

Dấu hiệu cảnh báo rối loạn mỡ máu, người cao tuổi cần lưu ý

Hầu hết người bị rối loạn mỡ máu ban đầu thường ít có triệu chứng rõ ràng, nhưng một số dấu hiệu như chân đau, tê bì, đau ngực hoặc ...
8 loại nấm tốt cho sức khỏe

8 loại nấm tốt cho sức khỏe

Không chỉ thơm ngon, bổ dưỡng mà những loại nấm dưới đây còn có thể tăng cường hệ miễn dịch, hỗ trợ chữa được nhiều bệnh hiệu quả và có ...
Những thói quen tốt cho trái tim

Những thói quen tốt cho trái tim

Theo Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP. Hồ Chí Minh (HCDC), để có một trái tim khỏe mạnh mỗi người cần duy trì các thói quen như: Vận động ...
Nỗ lực chăm sóc dinh dưỡng vì sự phát triển của trẻ em trên toàn cầu

Nỗ lực chăm sóc dinh dưỡng vì sự phát triển của trẻ em trên toàn cầu

Hiện nay trên thế giới đã có 68 quốc gia triển khai Sữa học đường (SHĐ) với khoảng 160 triệu trẻ em được hưởng lợi từ việc uống sữa tại ...
Phiên bản di động