Lễ Kì yên Nét đẹp văn hóa dân gian Nam Bộ

Lễ Kì yên có nghĩa là cầu cho mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an, lễ tế thần Thành hoàng bổn cảnh lớn nhất trong năm của các làng quê ở Nam Bộ. Từ lâu, Lễ Kì yên được xem là phần không thể thiếu trong nét văn hóa của người Việt ở Nam Bộ...

Viết về Lễ Kì yên ở Nam Bộ xưa, sách Gia Định thành thông chí (mục Phong tục chí) của Trịnh Hoài Đức có đoạn: “Cúng Kì yên: Mỗi làng (ở Nam Bộ) có dựng một ngôi đình, ngày cúng tế phải chọn cho được ngày tốt, đến buổi chiều ngày ấy lớn nhỏ đều nhóm tại đình, họ ở lại suốt đêm ấy, gọi là túc yết.

Sáng ngày mai học trò lễ mặc áo, mão, gióng trống khua chiêng làm lễ chánh tế, ngày sau nữa làm lễ dịch tế, gọi là đại đoàn, lễ xong lui về...”.

Ngày nay, Lễ Kì yên được tổ chức trong 3 ngày, gồm nhiều lễ tế. Tuy mỗi nơi có thể khác nhau về giờ giấc, nhưng thường thì vẫn được tiến hành với các lễ nghi không thể thiếu, như: Lễ Thỉnh sắc, Lễ Túc yết, Lễ Xây chầu, Hát chầu, Lễ tế Tiền hiền, Hậu hiền…

Cúng Lễ Kì yên trang trọng tại đình làng Nam Bộ.
Cúng Lễ Kì yên trang trọng tại đình làng Nam Bộ.

Thông thường, Lễ Kì yên được diễn ra vào tháng Giêng đến tháng 4 (âm lịch). Cũng có đình diễn ra Lễ Kì yên vào những tháng cuối năm âm lịch, tùy vào phong tục của mỗi địa phương. Nhưng đã nhắc đến lễ cầu an thì ai cũng biết rằng lễ sẽ diễn ra rất trang trọng. Dường như đã thành thói quen, cứ đến ngày lễ cầu an ở địa phương nào thì người ở địa phương đó tự khắc sẽ nhớ.

Vì tự nhớ nên mọi người tự sắp xếp thời gian đến đình dâng hoa, quả, trà rượu để bày tỏ lòng thành kính và cầu mong những điều tốt đẹp trong năm tiếp theo. Không ít người đã cho rằng, Lễ Kì yên vui không thua gì ngày Tết. Bởi, cờ hoa được trang hoàng lộng lẫy từ đầu ngõ đến cuối xóm. Người chen chân nhau tấp nập để mong có mặt ở đình cúng bái.

Nghệ thuật hát bội diễn ra tại các đình vào ngày Lễ Kì yên ở Nam Bộ.
Nghệ thuật hát bội diễn ra tại các đình vào ngày Lễ Kì yên ở Nam Bộ.

Đến ngày cúng đình, nhiều nhà trong xóm bày tiệc ăn mừng, hát hò, đờn ca tài tử. Khi chưa có dịch Covid-19, ngoài phần lễ hội đặc sắc trong đình, ngoài đình là những gánh hát lô tô vui nhộn hay xuất hiện nhiều trò chơi náo nhiệt, thu hút đông đảo bà con tham gia. Ba ngày cúng đình ở làng xóm vì thế mà trở nên đông vui, mỗi năm đều được mong chờ.

Quả thật, niềm mong chờ ngày diễn ra lễ cầu an của người dân địa phương là rất lớn. Bởi thế mà người nào cũng trang phục chỉnh tề, cầu nguyện mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an, mùa màng thuận lợi, sản xuất phát triển, đời sống ấm no. Lễ Kì yên mang ý nghĩa: Tưởng nhớ một vị có công khai phá vùng đất Nam Bộ và cầu mong một cuộc sống no đủ.

Cho nên, đây là một sinh hoạt văn hóa dân gian đáng được bảo tồn, duy trì và tạo điều kiện phát triển. Thời gian diễn ra lễ hội, khung cảnh trong đình luôn nhộn nhịp, cờ hoa rực rỡ, người người tấp nập ra vào cúng lễ.

Ở một góc đình, những vở tuồng điển tích cổ, như: Thần nữ dâng ngũ linh kì, tiết giao đoạn ngọc, Lưu Kim Đính, San hậu… luôn thu hút người xem, say mê thưởng thức. Nhiều đình còn tổ chức các trò chơi dân gian kéo dài suốt 3 ngày diễn ra Lễ Kì yên, như: Đẩy cây, nhảy bao bố, bịt mắt đập nồi, bắt vịt trên sông, múa lân, đua xuồng, ra câu hò, câu đối…

Lễ Kì yên Nét đẹp văn hóa dân gian Nam Bộ

Đây còn là dịp để người dân họp mặt, bàn chuyện, vui chơi từ đó thắt chặt tính cộng đồng. “Ăn theo” Lễ Kì yên là sự tham gia của các hàng quán, dịch vụ góp phần tạo nên không khí vui nhộn cho ngày lễ. Những địa phương diễn ra Lễ Kì yên gần như cả xóm cùng thức để vui hội. Tận dụng khoảng sân trống trước nhà, người thì bán bún nước lèo, hủ tiếu, người chiên bánh cống, bánh xèo, nấu nước sâm, ép nước mía và nhiều món ngon khác để bán cho người đi xem lễ hội, kiếm thêm chút thu nhập.

“Lúc nào đi lễ cầu an về, tôi cũng tay xách nách mang bao nhiêu đồ ăn thức uống. Cũng chỉ là mấy món bình dân thôi, mà sao ngon đến lạ. Đâu chỉ có người lớn, mấy đứa nhỏ cũng rất mừng khi được dẫn đi cúng đình. Vì ngoài được xem hát tuồng, tụi nhỏ còn được vui chơi, ăn uống thỏa sức mà không bị la rầy như ngày thường” - chị Nhóm, ở thị trấn An Châu, huyện Châu Thành, tỉnh An Giang cho biết.

Ở huyện Thoại Sơn, tỉnh An Giang, Lễ cầu an ở đình Thoại Ngọc Hầu là một trong những lễ lớn nhất trong năm. Bởi ngày diễn ra Lễ Kì yên tại đình cũng là ngày Lễ hội Văn hóa truyền thống huyện Thoại Sơn, thu hút hàng ngàn người về đây để tỏ lòng tri ân đối với vị thần có công khai hoang mở cõi. Từ năm 2002, huyện Thoại Sơn đã tổ chức Lễ hội Văn hóa truyền thống nhằm phục vụ Nhân dân không chỉ trong huyện mà còn ở khắp các nơi, đặc biệt là ở quận Sơn Trà (TP Đà Nẵng), nơi sinh ra người con ưu tú Thoại Ngọc Hầu. Lễ hội hoành tráng với chương trình sân khấu hóa tái hiện hình ảnh danh thần Thoại Ngọc Hầu nam tiến khai hoang mở cõi, đào kênh, dựng bia lập làng.

Theo đó, năm 2022, chính quyền huyện Thoại Sơn tổ chức hội thi giới thiệu và trưng bày sản phẩm đặc trưng địa phương và trưng bày tư liệu cuộc đời thân thế danh thần Thoại Ngọc Hầu. Hội thi nhằm quảng bá, giới thiệu và phát triển các sản phẩm nông nghiệp, sản phẩm OCOP (Chương trình mỗi xã một sản phẩm) tiềm năng thế mạnh của huyện, thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm, phát triển sản xuất, phục vụ nhu cầu tiêu dùng của người dân và du khách. Các sản phẩm trưng bày trong ngày hội là các sản phẩm đặc trưng của địa phương, sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu, các sản phẩm thuộc nhóm sản phẩm OCOP: Thực phẩm - ẩm thực, đồ uống, thảo dược và quà lưu niệm...

Với những ý nghĩa và giá trị văn hóa đặc sắc mang lại, Lễ Kì yên là một trong những nét đẹp văn hóa dân gian của địa phương rất đáng trân trọng và giữ gìn!

Bài và ảnh Phương Lan

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

MC Hoàng Linh nói lời tạm biệt chương trình "Chúng tôi là chiến sĩ"

MC Hoàng Linh nói lời tạm biệt chương trình "Chúng tôi là chiến sĩ"

MC Hoàng Linh không khỏi hụt hẫng khi nói lời chia tay chương trình "Chúng tôi là chiến sĩ".
U23 Malaysia tuyên bố sẽ ‘đòi nợ’ U23 Việt Nam

U23 Malaysia tuyên bố sẽ ‘đòi nợ’ U23 Việt Nam

HLV Brad Maloney muốn các học trò quên thất bại ở SEA Games 31 để tập trung cho giải đấu U23 châu Á diễn ra vào tháng 6 tại Uzbekistan. HLV U23 Malaysia tuyên bố muốn giành chiến thắng trước U23 Việt Nam tại giải đấu này.
“Phượt” quanh bán đảo Sơn Trà

“Phượt” quanh bán đảo Sơn Trà

Bán đảo Sơn Trà nằm ở quận Sơn Trà (TP Đà Nẵng) từ lâu được coi là lá phổi xanh có chức năng “điều hòa” khí hậu cũng như là bức bình phong chắn gió, bảo vệ TP Đà Nẵng. Cùng với quần thể Hải Vân Sơn, bán đảo Sơn Trà góp phần tạo nên vẻ đẹp khoáng đạt giữa sông, núi và biển với khí trời mát mẻ.
Hoa khôi Đoàn Hồng Trang đại diện Việt Nam thi Miss Global 2022

Hoa khôi Đoàn Hồng Trang đại diện Việt Nam thi Miss Global 2022

Đoàn Hồng Trang sẽ đại diện Việt Nam tham dự cuộc thi Miss Global - Hoa hậu toàn cầu 2022 được tổ chức tại Bali, Indonesia.
Cô gái xứ Phù Tang vào vai nàng thơ cuối cùng của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn

Cô gái xứ Phù Tang vào vai nàng thơ cuối cùng của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn

Nữ vlogger Nhật Bản Nakatani Akari được chọn để đóng nàng thơ Michiko Yoshii trong phim “Em và Trịnh”.

Tin khác

Sức khỏe của nghệ sĩ Phượng Loan sau tai nạn chấn thương sọ não

Sức khỏe của nghệ sĩ Phượng Loan sau tai nạn chấn thương sọ não
Hiện tại, sức khỏe của nữ NSƯT Phượng Loan dần có tiến triển, khả năng hồi phục tốt.

Thương ngày nắng về 2 tập 23: Khánh thừa nhận vẫn còn yêu Đức

Thương ngày nắng về 2 tập 23: Khánh thừa nhận vẫn còn yêu Đức
Khánh bật khóc khi hôn nhân với Đức đổ vỡ. Cô thừa nhận với các em, bản thân vẫn còn rất yêu Đức.

Campuchia tiếp nhận quyền đăng cai SEA Games 32 vào năm 2023

Campuchia tiếp nhận quyền đăng cai SEA Games 32 vào năm 2023
Campuchia chính thức nhận chuyển giao vai trò là chủ nhà của SEA Games 32, dự kiến sẽ tổ chức các môn thi đấu từ 5/5 - 16/5/2023.

U23 Việt Nam lên đường chinh phục giải U23 châu Á 2022

U23 Việt Nam lên đường chinh phục giải U23 châu Á 2022
Không có nhiều thời gian nghỉ ngơi, sau khi bảo vệ thành công ngôi vương tại SEA Games 31, đội tuyển U23 Việt Nam sẽ tập trung trở lại để chuẩn bị cho VCK U23 châu Á 2022, khai mạc vào ngày 1/6 tới tại Uzbekistan.

Lễ bế mạc SEA Games 31: Gửi gắm tình cảm nồng ấm và lời chào thân thương nhất từ nước chủ nhà

Lễ bế mạc SEA Games 31: Gửi gắm tình cảm nồng ấm và lời chào thân thương nhất từ nước chủ nhà
Tối 23/5, lễ bế mạc SEA Games 31 sẽ diễn ra tại Cung Điền kinh trong nhà, quận Nam Từ Liêm, Hà Nội.

Thua U23 Việt Nam, HLV Thái Lan thừa nhận sự thật phũ phàng

Thua U23 Việt Nam, HLV Thái Lan thừa nhận sự thật phũ phàng
Trả lời báo chí sau khi kết thúc trận đấu giữa U23 Việt Nam vs U23 Thái Lan, HLV Mano Polking thừa nhận, Thái Lan đã chơi pressing tầm cao nhưng không thắng được hàng thủ Việt Nam.
Xem thêm
Đội tuyển nữ Việt Nam thưởng gần 5 tỉ đồng sau trận chung kết SEA Games 31

Đội tuyển nữ Việt Nam thưởng gần 5 tỉ đồng sau trận chung kết SEA Games 31

Tối 21/5, sau chiến thắng trước Thái Lan và giành tấm Huy chương vàng SEA Games 31, thầy trò huấn luyện viên Mai Đức Chung đã nhận thưởng 4,6 tỉ đồng.
Phường Hiệp Tân, quận Tân Phú: Xây dựng không gian văn hóa Hồ Chí Minh

Phường Hiệp Tân, quận Tân Phú: Xây dựng không gian văn hóa Hồ Chí Minh

Thiết thực chào mừng Kỷ niệm 132 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890-19/5/2022); và tiếp tục đẩy mạnh việc học tập, làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, Đảng ủy phường Hiệp Tân, quận Tân Phú, TP.Hồ Chí Minh, triển khai kế hoạc tổ chức Ngày hội với chủ đề “Hiệp Tân đoàn kết- phát triển- vững mạnh”.
Hội Gióng và hình tượng Cô Tướng 5 năm xuất hiện một lần

Hội Gióng và hình tượng Cô Tướng 5 năm xuất hiện một lần

Hội Gióng Phù Đổng mang đậm tính dân tộc và nét đẹp văn hóa người Việt. Việc sân khấu hoá tái hiện lại kịch trường dân gian là một điểm đặc biệt...
Ra mắt loạt sản phẩm, dịch vụ đẳng cấp, du lịch Đà Nẵng khởi sắc ấn tượng

Ra mắt loạt sản phẩm, dịch vụ đẳng cấp, du lịch Đà Nẵng khởi sắc ấn tượng

“Thay áo mới” cho các điểm đến, ra mắt những sản phẩm, dịch vụ đẳng cấp, nhiều sự kiện lễ hội dự kiến sẽ “đốt cháy hè 2022”, du lịch Đà Nẵng đã bừng tỉnh ngoạn mục sau giấc ngủ đông hai năm bởi Covid-19 và dự kiến sẽ làm nên những mốc son mới cho thành phố sông Hàn.
Hoa bằng lăng lại nở đốn tim du khách

Hoa bằng lăng lại nở đốn tim du khách

Cứ đến tầm tháng 5 là những bạn đam mê du lịch lại nôn nao chờ mùa hoa bằng lăng nở. Bình Thuận có nhiều nơi hoa bằng lăng nở rất đẹp như ở Tuy Phong và cây hoa bằng lăng được mệnh danh là “đẹp nhất Việt Nam” ở Hồng Liêm, huyện Hàm Thuận Bắc, tỉnh Bình Thuận.
Xây dựng 28 tour du lịch phục vụ khách tham dự SEA Games 31 tại Hà Nội và vùng phụ cận

Xây dựng 28 tour du lịch phục vụ khách tham dự SEA Games 31 tại Hà Nội và vùng phụ cận

Trong thời gian diễn ra Đại hội Thể thao Đông Nam Á lần thứ 31 (SEA Games 31) tại Việt Nam, các công ty lữ hành xây dựng 28 tour du lịch Hà Nội và vùng phụ cận, nhằm giới thiệu tới các đoàn đại biểu, vận động viên và phóng viên quốc tế dịp SEA Games 31.
U23 Malaysia tuyên bố sẽ ‘đòi nợ’ U23 Việt Nam

U23 Malaysia tuyên bố sẽ ‘đòi nợ’ U23 Việt Nam

HLV U23 Malaysia tuyên bố muốn giành chiến thắng trước U23 Việt Nam tại giải đấu U23 châu Á.
Campuchia tiếp nhận quyền đăng cai SEA Games 32 vào năm 2023

Campuchia tiếp nhận quyền đăng cai SEA Games 32 vào năm 2023

Campuchia chính thức nhận chuyển giao vai trò là chủ nhà của SEA Games 32, dự kiến sẽ tổ chức các môn thi đấu từ 5/5 - 16/5/2023.
U23 Việt Nam lên đường chinh phục giải U23 châu Á 2022

U23 Việt Nam lên đường chinh phục giải U23 châu Á 2022

Không có nhiều thời gian nghỉ ngơi, sau khi bảo vệ thành công ngôi vương tại SEA Games 31, đội tuyển U23 Việt Nam sẽ tập trung trở lại để chuẩn bị cho VCK U23 châu Á 2022, khai mạc vào ngày 1/6 tới tại Uzbekistan.
Gánh nặng nợ nước, xem nhẹ thù nhà

Gánh nặng nợ nước, xem nhẹ thù nhà

Dựa trên câu chuyện lịch sử có thật: Hưng đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn gác lại thù nhà, chuyên tâm phò tá triều đình nhà Trần ba lần đánh tan quân Nguyên Mông, bảo vệ đất nước...
Hội Minh thề

Hội Minh thề

Năm 1561 Thái hoàng Thái hậu Vũ Thị Ngọc Toản (vợ của Thái thượng hoàng Mạc Đăng Dung) lập nên ấp Lan Niểu (nay là làng Hòa Liễu, xã Thuận Thiên, huyện Kiến Thụy, TP Hải Phòng). Bà quyên góp tôn tạo ngôi chùa cổ Thiên Phúc (nay là chùa Hòa Liễu, di tích lịch sử cấp quốc gia năm 2013). Phần quyên góp còn dư sau khi tôn tạo chùa, bà cho mua ruộng để chia cho dân cày và làm ruộng công, lập quỹ giúp đỡ người nghèo, neo đơn… Để phòng xảy ra tư lợi, bà cùng dân làng lập ra Hội Minh thề và Hịch Minh thề. Hội Minh thề được duy trì nghiêm cẩn trong suốt thời gian nhà Mạc trị vì. Rồi có thời gian bị lãng quên. Năm 2002 Hội Minh thề được chính quyền và Nhân dân địa phương phục dựng. Hội Minh thề được triều nhà Nguyễn thế kỷ thứ XIX sắc phong bốn chữ vàng “Mỹ tục khả phong”…
Dòng sông tuổi thơ

Dòng sông tuổi thơ

Trong cuộc đời mỗi con người, ai cũng phải trải qua những buồn vui, sóng gió đẩy đưa... Sông quê hương vẫn nằm đó, lắng nghe tiếng đổi thay của mỗi tuổi thơ, dịu dàng và thân thuộc.
MC Hoàng Linh nói lời tạm biệt chương trình "Chúng tôi là chiến sĩ"

MC Hoàng Linh nói lời tạm biệt chương trình "Chúng tôi là chiến sĩ"

MC Hoàng Linh không khỏi hụt hẫng khi nói lời chia tay chương trình "Chúng tôi là chiến sĩ".
Hoa khôi Đoàn Hồng Trang đại diện Việt Nam thi Miss Global 2022

Hoa khôi Đoàn Hồng Trang đại diện Việt Nam thi Miss Global 2022

Đoàn Hồng Trang sẽ đại diện Việt Nam tham dự cuộc thi Miss Global - Hoa hậu toàn cầu 2022 được tổ chức tại Bali, Indonesia.
Cô gái xứ Phù Tang vào vai nàng thơ cuối cùng của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn

Cô gái xứ Phù Tang vào vai nàng thơ cuối cùng của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn

Nữ vlogger Nhật Bản Nakatani Akari được chọn để đóng nàng thơ Michiko Yoshii trong phim “Em và Trịnh”.
Phiên bản di động