Quốc tế 06/03/2026 11:42
Lịch sử những năm gần đây cho thấy dầu mỏ thường xuyên trở thành mục tiêu tấn công trực tiếp hoặc gián tiếp, hoặc là công cụ để các quốc gia đánh trực tiếp vào “túi tiền” của đối phương nhằm đạt được các ý đồ chính trị.
Trong cuộc xung đột giữa Nga và Ukraine, Mỹ và các nước phương Tây đã đưa ra các lệnh cấm vận đối với xuất khẩu dầu mỏ Nga như một biện pháp trừng phạt kinh tế mạnh mẽ nhằm làm suy yếu khả năng tài chính của nước này. Nga là quốc gia sản xuất dầu thô lớn thứ hai thế giới, nguồn thu từ dầu khí chiếm khoảng 25% ngân sách. Ngăn chặn xuất khẩu dầu mỏ chính là tấn công vào nguồn tài chính quan trọng nhất của Nga.Ở chiều ngược lại, sự phụ thuộc của châu Âu vào năng lượng cũng được coi là một “điểm yếu” mà Nga có thể tận dụng để gây áp lực. Nga cung cấp khoảng một phần ba nhu cầu dầu thô cho Châu Âu.
 |
| Cơ sở khai thác khí đốt South Pars ở cảng Assaluyeh, miền Nam Iran |
Nếu trong cuộc chiến Nga-Ukraine, dầu mỏ đóng vai trò là “chiến trường tài chính”, thì chiến dịch của Mỹ tại Venezuela vào đầu năm 2026 là minh chứng rõ nhất cho việc sử dụng sức mạnh quân sự để kiểm soát nguồn tài nguyên chiến lược. Dù được gắn mác là chiến dịch “chống ma túy và độc tài”, nhưng các số liệu thực tế cho thấy dầu mỏ mới là động lực cốt lõi đứng sau các quyết định của Nhà Trắng.
Còn trong sự kiện Mỹ và Israel tấn công Iran đang diễn ra, dầu mỏ đóng vai trò là “trọng tâm chiến lược” của toàn bộ chiến dịch quân sự này. Việc nhằm vào Iran - quốc gia sản xuất dầu lớn thứ tư trong Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) - là một đòn đánh được tính toán kỹ lưỡng để triệt hạ khả năng tài chính và bẻ gãy các ý đồ chính trị của Tehran.
Với sản lượng đạt hơn 3 triệu thùng/ngày vào đầu năm 2026, dầu mỏ chính là huyết mạch nuôi dưỡng nền kinh tế và các hoạt động quân sự của Iran. Bằng cách tấn công vào hạ tầng năng lượng, liên quân Mỹ - Israel muốn gây ra một sự gián đoạn nguồn cung lớn, từ đó làm tê liệt nguồn thu ngân sách của Iran. Cắt đứt dòng tiền từ dầu mỏ được xem là phương thức hiệu quả nhất để buộc Iran phải từ bỏ các tham vọng hạt nhân, vốn đòi hỏi nguồn kinh phí khổng lồ để duy trì và phát triển.
Trung Đông được xem là “chảo lửa” không chỉ bởi khu vực này sở hữu trữ lượng dầu mỏ lớn nhất thế giới, biến nó thành tâm điểm của các “ván cờ” kinh tế và địa chính trị của các cường quốc. Tầm quan trọng của khu vực này còn là Eo biển Hormuz - một “quân bài” chiến lược trên thị trường dầu khí.
Eo biển này có quyền năng lớn đến vậy vì nó là con đường huyết mạch của 20% tổng lượng dầu thô xuất khẩu bằng đường biển trên toàn thế giới. Chỉ riêng năm 2025, trung bình mỗi ngày có hơn 14 triệu thùng dầu chảy qua hành lang hẹp này. Không chỉ có dầu, khoảng 20% lượng khí hóa lỏng (LNG) toàn cầu cũng phải đi qua đây, chủ yếu là từ Qatar. Ông Robert McNally, Chủ tịch Công ty Năng lượng Rapidan Energy Group khẳng định thế giới hầu như “không có lựa chọn thay thế” nếu eo biển bị đóng cửa.
Chính vì tầm quan trọng mang tính “sống còn” này, eo biển Hormuz thường xuyên bị các bên lợi dụng để gây áp lực lẫn nhau. Trong diễn biến mới nhất ngày 2/3, phía Iran tuyên bố sẽ ngăn chặn mọi hoạt động vận tải dầu qua eo biển Hormuz. Không dừng lại ở đó, lãnh đạo Iran cảnh báo các đường ống dẫn dầu trong khu vực sẽ nằm trong “tầm ngắm” quân sự nhằm triệt tiêu khả năng xuất khẩu dầu khí từ Trung Đông.
Chuyên gia Bob McNally, cựu cố vấn năng lượng Nhà Trắng, đã khẳng định kinh tế toàn cầu chắc chắn sẽ suy thoái nếu eo biển Hormuz bị đóng cửa kéo dài. Eo biển này là một “tấm khiên” để Iran tự phòng vệ, buộc Mỹ và đồng minh phải cân nhắc cái giá của chiến tranh…
Trong bối cảnh eo biển Hormuz đã trở thành một “nút thắt” chiến lược quan trọng trên thị trường dầu mỏ, các nhà đầu tư đang theo dõi chặt chẽ liệu động thái mới nhất của Mỹ chỉ là một chiến dịch tập trung, ngắn hạn hay sẽ leo thang thành một cuộc xung đột khu vực kéo dài. Chuyên gia David Roche từ Quantum Strategy nhận định tác động thị trường sẽ phụ thuộc vào thời gian diễn ra xung đột và việc liệu Iran có đóng cửa eo biển Hormuz trong thời gian dài hay không…
Có thể thấy, thế giới chưa bao giờ hết nóng, nhất là Trung Đông, nơi câu chuyện chiến tranh chưa bao giờ đơn thuần là các vấn đề địa chính trị, an ninh quốc phòng, tôn giáo hay hệ tư tưởng. Dầu mỏ đã, đang và sẽ tiếp tục xuất hiện đâu đó, kể cả khi không bên nào trực tiếp nói ra.
