Khám phá tục “Giỗ sống” báo hiếu trước Tết của người Nguồn

Khi những cành đào mới chúm chím nụ, là lúc người dân huyện rẻo cao Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình làm cỗ dâng lên ông bà, bố mẹ, những người có công sinh thành. Tiếng địa phương gọi là “Pơng thết”, có nghĩa là bưng cỗ Tết, hay còn gọi là "Giỗ sống", với mong muốn ông bà, cha mẹ luôn được mạnh khỏe, trường sinh...
Một phong tục đẹp có từ xa xưa

Ngày áp Tết, trong tiết trời se lạnh, chúng tôi có mặt ở xã Tân Hoá, huyện Minh Hoá để chứng kiến không khí làm cỗ “Giỗ sống” ông bà, bố mẹ của người dân nơi đây. Ngay từ sáng sớm, những người trong gia đình anh Đinh Quang Lưu, ở thôn Cổ Liêm, xã Tân Hóa đã tất bật đi chợ mua thức ăn, đồ xôi, làm gà… để bày cỗ. Mâm cỗ có đầy đủ những sản vật của địa phương do vợ chồng anh Lưu tự tay làm như: xôi nếp, cơm tẻ, thịt gà luộc, gà kho hành tăm, thịt heo, cá khe, nõn chuối rừng hầm với giò heo, bánh chưng, bánh ít, rau rừng,...

Dọn xong cỗ, vợ chồng anh Lưu đứng vòng tay, lễ phép nói: “Năm hết, Tết đến, hôm nay chúng con làm mâm cơm đạm bạc dâng lên cha mẹ. Mời cha mẹ dùng bữa. Chúc cha mẹ sức khỏe, sống lâu trăm tuổi cùng các con, các cháu”. Anh Lưu thay mặt vợ mời cha mẹ dùng bữa.

Bắt đầu từ giữa tháng Chạp, nhà nhà ở huyện Minh Hóa nô nức làm mâm cỗ báo hiếu ông bà, cha mẹ
Bắt đầu từ giữa tháng Chạp, nhà nhà ở huyện Minh Hóa nô nức làm mâm cỗ báo hiếu ông bà, cha mẹ

Vợ chồng ông Đinh Hạp (cha mẹ của anh Lưu) ngồi vào bàn, vợ chồng anh Lưu đứng cạnh, người rót rượu, người gắp thức ăn cho ông bà. Anh Lưu cho biết, mâm cỗ làm dâng bố mẹ chỉ có duy nhất thịt heo mua ở chợ về, còn lại là sản vật tự kiếm, tự có. Từ khi có lập gia đình, năm nào vợ chồng anh cũng làm “Giỗ sống” để động viên bố mẹ có thêm sức khoẻ, sống lâu với con cháu.

Những người cao niên ở vùng rẻo cao Minh Hoá cho đến nay vẫn chưa ai biết được tục “Giỗ sống” có từ bao giờ. Mà cứ bắt đầu tháng Chạp âm lịch, nhà nào nhà nấy lại cần mẫn soạn sửa làm một mâm cơm dâng lên ông bà, cha mẹ. Việc làm đạo hiếu này đã ăn sâu vào tiềm thức người dân Minh Hoá bao đời nay.

Tương truyền, tục “Giỗ sống” xuất phát từ câu chuyện về lòng hiếu thảo của một cặp vợ chồng người Nguồn. Từ xa xưa, ngươi dân Minh Hoá sống chủ yếu nhờ vào nương rẫy. Ngoài công việc phát rẫy làm nương sản xuất lương thực, họ còn tranh thủ săn bắt thú rừng để cải thiện bữa ăn. Nhờ đó cuộc sống của họ cũng luôn sung túc ấm no. Nhưng rồi năm nọ, vùng đất này liên tục xảy ra hạn hán rồi lũ lụt dẫn đến mùa màng thất bát, dân làng đói khổ, bệnh tật làm nhiều người chết. Trong làng có một cụ bà ốm thập tử nhất sinh, nghĩ mình không thể qua khỏi nên buột miệng nói: “Giá mà được ăn một bữa ngon như trước thì có nhắm mắt cũng thỏa lòng”. Người con dâu nghe được liền kể lại cho chồng. Hai vợ chồng thương mẹ, nhưng nhà nghèo không có tiền để mua những món ăn ngon, bèn đem chút thóc giống cuối cùng của nhà ra giã gạo thổi cơm. Người chồng cũng không quản ngại trời rét buốt của tháng Chạp, ra suối bắt cá. Người vợ ở nhà thì làm thịt con gà cuối cùng của gia đình, sắp sửa một bữa cơm thịnh soạn cho mẹ ăn. Kì lạ thay, sau ăn bữa cơm, người mẹ khỏi bệnh và mạnh khỏe đón Tết cùng con cháu.

Mâm cỗ “Giỗ sống” có rất nhiều món ăn truyền thống là sản vật địa phương
Mâm cỗ “Giỗ sống” có rất nhiều món ăn truyền thống là sản vật địa phương

Năm sau đó, gia đình người con ăn nên làm ra, có của ăn của để. Một thời gian sau, dân làng biết chuyện cho là nhờ con có lòng hiếu thảo nên trời đất phù hộ. Từ đó, cứ vào dịp Tết đến là các gia đình trong vùng đều làm mâm cỗ, với thức ăn ngon nhất dâng lên cha mẹ để báo đáp bậc sinh thành. Mâm cỗ dâng lên ông bà, cha mẹ được làm rất cẩn thận và thường là những món ăn ông bà, cha mẹ ưa thích. Và cứ thế, phong tục được lưu truyền gìn giữ cho đến ngày nay.

Bảo tồn và phát huy phong tục có tính nhân văn sâu sắc

Người Nguồn quan niệm rằng, cha mẹ mỗi năm mỗi tuổi, ngày càng già yếu. Khi cha mẹ còn sống thì phải chăm sóc ăn uống tươm tất, chứ khi về với tổ tiên rồi thì có muốn báo hiếu cũng chẳng được, nên mới có tên gọi là “Giỗ sống”.

Mâm cỗ làm “Giỗ sống” trước Tết Nguyên đán nhiều hay ít, sang trọng hay không không quan trọng, cốt là ở tấm lòng thành kính của con cháu đối với ông bà, cha mẹ.

Ông Đinh Quang Dâng, xã Xuân Hóa, huyện Minh Hóa cho biết: “Gia đình con cháu dù giàu hay nghèo, mâm cỗ to hay nhỏ thì cũng không thể thiếu các thức ăn truyền thống của người Nguồn. Càng nhiều thức tự tay làm lấy thì càng thể hiện sự thành kính đối với cha mẹ. Muốn “bưng cỗ Tết” phải thông báo trước một ngày cho cha mẹ biết, để không nấu cơm và tránh trùng với người con khác.

Cũng tuỳ điều kiện, hoàn cảnh từng nhà để bố trí mâm cỗ hợp lí, vui lòng bố mẹ, ông bà. Lúc thì mỗi người con (đã có nhà riêng) làm một mâm cỗ rồi bưng đến biếu ông bà, cha mẹ, có khi cả mấy anh em tập trung tại nhà bố mẹ để cùng làm vừa báo hiếu bố mẹ, vừa đoàn tụ gia đình để bảo ban nhau những việc làm được trong năm và những thiếu sót cần phải khắc phục.

Bà Đinh Thị Mai Anh, Phó trưởng Phòng Văn hóa - Thông tin huyện Minh Hóa cho biết: “Tục giỗ sống là một nét văn hóa đẹp của đồng bào Nguồn ở huyện Minh Hóa có từ xa xưa, nhưng đến nay vẫn giữ nguyên bản sắc. Dù cuộc sống ngày càng văn minh, hiện đại nhưng đối với mỗi người con nơi đây, dù đi làm ăn xa, cứ mỗi độ Tết đến, Xuân về cũng đều nhớ về quê hương, nhớ gia đình. Đây cũng là dịp để con cháu sum vầy và báo hiếu những bậc sinh thành”.

Được gìn giữ, lưu truyền từ bao đời, đến nay không chỉ người dân Minh Hoá mà nhiều người dân vùng phụ cận cũng học tập làm theo. Và không chỉ những người đang sinh sống tại rẻo cao Minh Hoá, mà những người Minh Hoá đi làm ăn xa, có gia đình cháu chắt, hàng năm tại nơi họ đang sinh sống cũng tổ chức tục “Giỗ sống” báo hiếu ông bà, cha mẹ.

Hiện cuộc sống người dân Minh Hoá có nhiều đổi thay, nhưng tục “Giỗ sống” vẫn được lưu truyền, gìn giữ, như một nét đẹp truyền thống đầy tính nhân văn.

Phan Chi

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Trung tâm hồi sức tích cực tại Bắc Ninh do Sun Group tài trợ lắp đặt chính thức vận hành

Trung tâm hồi sức tích cực tại Bắc Ninh do Sun Group tài trợ lắp đặt chính thức vận hành

Chiều 12/6, Tập đoàn Sun Group đã chính thức bàn giao Trung tâm Hồi sức tích cực (ICU) điều trị bệnh nhân Covid-19 nặng trị giá 50 tỷ đồng cho tỉnh Bắc Ninh.
Dự án Thế hệ S (S-Generation) trao tặng 20 tỷ đồng cho Quỹ vắc-xin phòng chống Covid-19

Dự án Thế hệ S (S-Generation) trao tặng 20 tỷ đồng cho Quỹ vắc-xin phòng chống Covid-19

Chiều ngày 11/6, tại Lễ tiếp nhận ủng hộ Quỹ vắc-xin phòng chống Covid-19, Bộ trưởng Bộ Tài chính đã trao giấy chứng nhận ủng hộ và đánh giá cao hành động đẹp, có ý nghĩa thiết thực và kịp thời của Dự án cộng đồng Thế hệ S.
Tập đoàn BRG phối hợp cùng Ngân hàng SeABank ủng hộ 20 tỷ đồng cho Quỹ Vaccine phòng, chống Covid-19

Tập đoàn BRG phối hợp cùng Ngân hàng SeABank ủng hộ 20 tỷ đồng cho Quỹ Vaccine phòng, chống Covid-19

Ngày 5/6/2021 - Hưởng ứng quyết định của Thủ tướng Chính phủ về việc thành lập Quỹ Vaccine phòng, chống Covid-19 để huy động, tiếp nhận nguồn lực trong và ngoài nước cho việc mua, nhập khẩu vaccine và nghiên cứu, sản xuất vắc xin trong nước để tiêm phòng cho người dân, Tập đoàn BRG đã phối hợp cùng Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank) ủng hộ 20 tỷ đồng cho Quỹ.
Tập đoàn Richard ủng hộ 300 triệu đồng mua Vaccine phòng, chống dịch Covid-19

Tập đoàn Richard ủng hộ 300 triệu đồng mua Vaccine phòng, chống dịch Covid-19

Hưởng ứng lời kêu gọi của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam TP. Hồ Chí Minh, Liên đoàn Lao động TP Hồ Chí Minh vận động các cấp Công đoàn và toàn thể cán bộ, đoàn viên Công đoàn, người lao động, các doanh nghiệp… có điều kiện tham gia ủng hộ tài chính cho việc mua vaccine chung tay cùng cả nước và TP Hồ Chí Minh đẩy lùi dịch Covid-19.
TP Hồ Chí Minh: Nhiều địa phương và doanh nghiệp ủng hộ người dân cách ly trong vùng tâm dịch COVID-19

TP Hồ Chí Minh: Nhiều địa phương và doanh nghiệp ủng hộ người dân cách ly trong vùng tâm dịch COVID-19

Nhằm động viên, hỗ trợ cho người nghèo, người có hoàn cảnh khó khăn đang bị cách ly phòng chống dịch Covit-19; Hội Liên hiệp phụ nữ, Hội Nông dân, Hội Chữ thập đỏ xã Vĩnh Lộc A, huyện Bình Chánh, TP Hồ Chí và Công ty Cổ phần Tập đoàn Xuân Nguyên đã ra sức “tiếp lửa” bằng việc hỗ trợ hàng chục món quà và hàng trăm suất cơm nghĩa tình đến với người nghèo, người có hoàn cảnh khó khăn đang nằm trong tâm dịch.

Tin khác

TP Hồ Chí Minh: Đem tiền phúng điếu chồng ủng hộ Quỹ Vaccine phòng chống Covid-19

TP Hồ Chí Minh: Đem tiền phúng điếu chồng ủng hộ Quỹ Vaccine phòng chống Covid-19
"Đây là số tiền tôi trích từ tiền phúng điếu của ông nhà để ủng hộ, xem như đây là việc tốt cuối cùng mà ông nhà tôi làm được", bà Thảo cho biết.

Công bố số tài khoản tiếp nhận tiền ủng hộ Qũy vắc-xin phòng Covid-19 tại Vietcombank

Công bố số tài khoản tiếp nhận tiền ủng hộ Qũy vắc-xin phòng Covid-19 tại Vietcombank
Đồng hành cùng Chính phủ và cả nước trong công tác phòng chống dịch bệnh, từ ngày 01/06/2021, Vietcombank thực hiện MIỄN PHÍ cho toàn bộ các giao dịch chuyển tiền của khách hàng cá nhân và khách hàng tổ chức tới các tài khoản tiếp nhận của QUỸ VẮC-XIN PHÒNG COVID-19 tại tất cả các kênh giao dịch của Vietcombank.

Sống, cống hiến cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Sống, cống hiến cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
Trong quá trình lãnh đạo và chỉ đạo cách mạng Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã để lại cho Đảng ta, dân tộc ta một di sản tinh thần vô cùng quý giá. Đó là tư tưởng Hồ Chí Minh với một hệ thống quan điểm toàn diện, sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam; là kết quả vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hoá của nhân loại.

Bình Dương: Doanh nghiệp đồng hành cùng công tác hỗ trợ phòng, chống dịch Covid-19

Bình Dương: Doanh nghiệp đồng hành cùng công tác hỗ trợ phòng, chống dịch Covid-19
Sáng 4/6, Hội Chữ thập đỏ tỉnh Bình Dương đã tiếp nhận thêm nguồn lực ủng hộ cho công tác phòng, chống dịch bệnh Covid-19 của tỉnh từ những tấm lòng hảo tâm của các doanh nghiệp trên địa bàn.

TP Thủ Đức, TP Hồ Chí Minh: Chuỗi hoạt động “Đi chợ giúp dân mùa Covid-19”

TP Thủ Đức, TP Hồ Chí Minh: Chuỗi hoạt động “Đi chợ giúp dân mùa Covid-19”
Sáng 5/6, Mặt trận Tổ quốc thành phố Thủ Đức tổ chức “Siêu thị nghĩa tình Thủ Đức” và chương trình “Đi chợ giúp dân mùa Covid-19”. Đây là sự kiện kết nối các đơn vị, doanh nghiệp để chăm lo, hỗ trợ các gia đình có hoàn cảnh khó khăn bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh Covid-19 tại các khu vực đang thực hiện biện pháp phong tỏa, cách ly y tế trên địa bàn thành phố. Bắt đầu từ ngày 5/6 và dự kiến đến hết tháng 6/2021, tại Trung tâm thương mại Gigamaill-Thủ Đức.

Chuyện cô Mùi làm công tác khuyến học ở thành phố Mỹ Tho

Chuyện cô Mùi làm công tác khuyến học ở thành phố Mỹ Tho
Chi hội Khuyến học phường 4, thành phố Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang nhiều năm liền được công nhận là Chi hội có của phong trào khuyến học, khuyến tài tiêu biểu. Có 1 dòng họ học tập tiêu biểu, 1 cộng đồng học tập tiêu biểu được tỉnh hội vinh danh trong Đại hội biểu dương các mô hình học tập tiêu biểu giai đoạn 2016-2020 vừa qua. Đóng góp vào thành công đó phải kể đến công sức của cô Đặng Thị Hoa Mùi, Chi hội trưởng Chi hội Khuyến học phường 4 từ năm 2008 đến 2019. Ở tuổi 71, gần 12 năm gắn bó với công tác khuyến học, cô Mùi xem công việc này như làm một phần cuộc sống của mình.
Xem thêm
Em đang chờ ngày ấy anh về…

Em đang chờ ngày ấy anh về…

Lại một mùa Xuân qua đi. Chúng mình đều thêm một tuổi. Mái đầu thêm nhiều sợi bạc. Mà sao vẫn mãi vấn vương như níu kéo, dìu dặt, bâng ...
Xôn xao ngõ nhỏ

Xôn xao ngõ nhỏ

Chiều nay, trời trở gió. Từ nhà ra ngõ thôi mà từng làn hơi lạnh ùa đến, phả vào mặt, vào người.
Hương sắc tình yêu

Hương sắc tình yêu

Đó là một ngày thật vui, đầy ý nghĩa. Quà anh trao không phải vàng bạc kim cương, cũng không phải nhà cao cửa rộng hay tài sản quý giá, ...
TP Hồ Chí Minh: Đem tiền phúng điếu chồng ủng hộ Quỹ Vaccine phòng chống Covid-19

TP Hồ Chí Minh: Đem tiền phúng điếu chồng ủng hộ Quỹ Vaccine phòng chống Covid-19

"Đây là số tiền tôi trích từ tiền phúng điếu của ông nhà để ủng hộ, xem như đây là việc tốt cuối cùng mà ông nhà tôi làm được", ...
Chuyện cô Mùi làm công tác khuyến học ở thành phố Mỹ Tho

Chuyện cô Mùi làm công tác khuyến học ở thành phố Mỹ Tho

Chi hội Khuyến học phường 4, thành phố Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang nhiều năm liền được công nhận là Chi hội có của phong trào khuyến học, khuyến tài ...
Người cao tuổi cần tự quan tâm chăm sóc đời sống tinh thần

Người cao tuổi cần tự quan tâm chăm sóc đời sống tinh thần

Trong cuộc sống hiện đại, người trẻ dường như bị cuốn theo sự tất bật của guồng máy học tập, lao động hay chăm lo cho con cái nên thường ...
Tập đoàn Richard ủng hộ 300 triệu đồng mua Vaccine phòng, chống dịch Covid-19

Tập đoàn Richard ủng hộ 300 triệu đồng mua Vaccine phòng, chống dịch Covid-19

Hưởng ứng lời kêu gọi của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam TP. Hồ Chí Minh, Liên đoàn Lao động TP ...
TP Hồ Chí Minh: Nhiều địa phương và doanh nghiệp ủng hộ người dân cách ly trong vùng tâm dịch COVID-19

TP Hồ Chí Minh: Nhiều địa phương và doanh nghiệp ủng hộ người dân cách ly trong vùng tâm dịch COVID-19

Nhằm động viên, hỗ trợ cho người nghèo, người có hoàn cảnh khó khăn đang bị cách ly phòng chống dịch Covit-19; Hội Liên hiệp phụ nữ, Hội Nông dân, ...
Bình Dương: Doanh nghiệp đồng hành cùng công tác hỗ trợ phòng, chống dịch Covid-19

Bình Dương: Doanh nghiệp đồng hành cùng công tác hỗ trợ phòng, chống dịch Covid-19

Sáng 4/6, Hội Chữ thập đỏ tỉnh Bình Dương đã tiếp nhận thêm nguồn lực ủng hộ cho công tác phòng, chống dịch bệnh Covid-19 của tỉnh từ những tấm ...
Trung tâm hồi sức tích cực tại Bắc Ninh do Sun Group tài trợ lắp đặt chính thức vận hành

Trung tâm hồi sức tích cực tại Bắc Ninh do Sun Group tài trợ lắp đặt chính thức vận hành

Chiều 12/6, Tập đoàn Sun Group đã chính thức bàn giao Trung tâm Hồi sức tích cực (ICU) điều trị bệnh nhân Covid-19 nặng trị giá 50 tỷ đồng cho ...
Dự án Thế hệ S (S-Generation) trao tặng 20 tỷ đồng cho Quỹ vắc-xin phòng chống Covid-19

Dự án Thế hệ S (S-Generation) trao tặng 20 tỷ đồng cho Quỹ vắc-xin phòng chống Covid-19

Chiều ngày 11/6, tại Lễ tiếp nhận ủng hộ Quỹ vắc-xin phòng chống Covid-19, Bộ trưởng Bộ Tài chính đã trao giấy chứng nhận ủng hộ và đánh giá cao ...
Tập đoàn BRG phối hợp cùng Ngân hàng SeABank ủng hộ 20 tỷ đồng cho Quỹ Vaccine phòng, chống Covid-19

Tập đoàn BRG phối hợp cùng Ngân hàng SeABank ủng hộ 20 tỷ đồng cho Quỹ Vaccine phòng, chống Covid-19

Ngày 5/6/2021 - Hưởng ứng quyết định của Thủ tướng Chính phủ về việc thành lập Quỹ Vaccine phòng, chống Covid-19 để huy động, tiếp nhận nguồn lực trong và ...
Phiên bản di động